తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా గిరిరాజస్య ధీమతః। ఉవాచ దున్దుభిర్వాక్యం క్రోధాత్ సంరక్తలోచనః
ఆ పర్వతాల రాజు చెప్పిన మాటలు విని, దుండుభి కోపంతో కళ్లెరుపు చేసి ఇలా అన్నాడు.
యది యుద్ధేఽసమర్థస్త్వం మద్భయాద్ వా నిరుద్యమః। తమాచక్ష్వ ప్రదద్యాన్మే యో హి యుద్ధం యుయుత్సతః
నువ్వు యుద్ధానికి అశక్తుడవా? లేక నన్ను భయపడి యుద్ధం చేయడం మానేశావా? అయితే నాకు యుద్ధం చేయగలవాడు ఎవరో చెప్పు. నేను పోరాడదలుచుకున్నాను.
హిమవానబ్రవీద్ వాక్యం శ్రుత్వా వాక్యవిశారదః। అనుక్తపూర్వం ధర్మాత్మా క్రోధాత్ తమసురోత్తమమ్
మాటల్లో నైపుణ్యం కలిగిన, ధర్మాత్ముడైన హిమవంతుడు, ఇంతకు ముందు ఎవరూ అడగని విధంగా అడిగిన ఆ అసురునికి కోపంతో ఇలా అన్నాడు.
వాలీ నామ మహాప్రాజ్ఞ శక్రపుత్రః ప్రతాపవాన్। అధ్యాస్తే వానరః శ్రీమాన్ కిష్కిన్ధామతులప్రభామ్
వాలి అనే మహాపండితుడు, ఇంద్రుని కుమారుడు, పరాక్రమశాలి, కిష్కింద అనే అపూర్వమైన నగరంలో నివసించే వానరుడు ఉన్నాడు.
స సమర్థో మహాప్రాజ్ఞస్తవ యుద్ధవిశారదః। ద్వన్ద్వయుద్ధం స దాతుం తే నముచేరివ వాసవః
అతడు బలవంతుడు, తెలివైనవాడు, యుద్ధంలో నిపుణుడు. నీకు ఒంటరిగా పోరాడటానికి సిద్దంగా ఉన్నాడు, ఇంద్రుడు నముచిని ఎదుర్కొన్నట్టు.
తం శీఘ్రమభిగచ్ఛ త్వం యది యుద్ధమిహేచ్ఛసి। స హి దుర్మర్షణో నిత్యం శూరః సమరకర్మణి
నీవు యుద్ధం కోరుకుంటే వెంటనే అతని దగ్గరకు వెళ్ళు. ఎందుకంటే అతడు ఎప్పుడూ ఓడించలేని ధైర్యవంతుడు, యుద్ధంలో అపరాజితుడు.
శ్రుత్వా హిమవతో వాక్యం కోపావిష్టః స దున్దుభిః। జగామ తాం పురీం తస్య కిష్కిన్ధాం వాలినస్తదా
హిమవంతుని మాటలు విని, కోపంతో ఊగిపోయిన దుందుభి వెంటనే వాలిని కిష్కింధ నగరానికి వెళ్లాడు.
ధారయన్ మాహిషం రూపం తీక్ష్ణశృఙ్గో భయావహః। ప్రావృషీవ మహామేఘస్తోయపూర్ణో నభస్తలే
అతడు గోమృగ రూపం ధరించి, పదునైన కొమ్ములతో భయంకరంగా కనిపించాడు. ఆకాశంలో నీటితో నిండిన పెద్ద మేఘంలా ఉన్నాడు.
తతస్తు ద్వారమాగమ్య కిష్కిన్ధాయా మహాబలః। ననర్ద కమ్పయన్ భూమిం దున్దుభిర్దున్దుభిర్యథా
తర్వాత, మహాబలుడు దుందుభి కిష్కింధ ద్వారానికి వచ్చి, భూమిని కంపింపజేస్తూ గర్జించాడు. అది యుద్ధ డప్పు మోగినట్టు వినిపించింది.
సమీపజాన్ ద్రుమాన్ భఞ్జన్ వసుధాం దారయన్ ఖురైః। విషాణేనోల్లిఖన్ దర్పాత్ తద్ద్వారం ద్విరదో యథా
పక్కనే ఉన్న చెట్లను విరిచాడు, కాళ్లతో నేలను త్రొక్కాడు, కొమ్ముతో ద్వారాన్ని గోక్కొట్టాడు. అతని అహంకారంతో ఆ దృశ్యం పిచ్చికొట్టిన ఏనుగును తలపించింది.
అన్తఃపురగతో వాలీ శ్రుత్వా శబ్దమమర్షణః। నిష్పపాత సహ స్త్రీభిస్తారాభిరివ చన్ద్రమా
వాలి అంతఃపురంలో ఉండగా ఆ శబ్దాన్ని విని, సహించలేక తన భార్యలతో కలిసి బయటకు వచ్చాడు. ఆ దృశ్యం తారల మధ్య చంద్రుడిలా కనిపించింది.
మితం వ్యక్తాక్షరపదం తమువాచ స దున్దుభిమ్। హరీణామీశ్వరో వాలీ సర్వేషాం వనచారిణామ్
అన్ని వనచరులకు అధిపతిగా ఉన్న వాలి, అర్థవంతంగా, స్పష్టంగా దుందుభిని అడిగాడు.
కిమర్థం నగరద్వారమిదం రుద్ధ్వా వినర్దసే। దున్దుభే విదితో మేఽసి రక్ష ప్రాణాన్ మహాబల
దుందుభీ! నువ్వు నగర ద్వారాన్ని అడ్డగించి ఇలా గర్జించడమెందుకు? నీ గురించి నాకు తెలుసు. ఓ మహాబలుడు, నీ ప్రాణాలను కాపాడుకో.
తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా వానరేన్ద్రస్య ధీమతః। ఉవాచ దున్దుభిర్వాక్యం క్రోధాత్ సంరక్తలోచనః
వానరుల రాజు, బుద్ధిమంతుడైన వాలిని మాటలు విని, దుందుభి కోపంతో కన్నులు ఎర్రగా చేసి ఇలా అన్నాడు.
న త్వం స్త్రీసంనిధౌ వీర వచనం వక్తుమర్హసి। మమ యుద్ధం ప్రయచ్ఛాద్య తతో జ్ఞాస్యామి తే బలమ్
ఓ వీరా! స్త్రీల సమక్షంలో మాటలు చెప్పడం నీకు తగదు. నాతో నేడు యుద్ధం చేయి. అప్పుడు నీ బలం నాకు తెలుస్తుంది.
అథవా ధారయిష్యామి క్రోధమద్య నిశామిమామ్। గృహ్యతాముదయః స్వైరం కామభోగేషు వానర
లేకపోతే, ఈ రాత్రి నా కోపాన్ని ఆపుకుంటాను. వానరా! నీవు కావాలంటే ఉల్లాసంగా పండుగ జరుపుకో, ఇష్టమైన ఆనందాల్లో మునిగి పో.
దీయతాం సమ్ప్రదానం చ పరిష్వజ్య చ వానరాన్। సర్వశాఖామృగేన్ద్రస్త్వం సంసాదయ సుహృజ్జనమ్
బహుమతులు ఇవ్వించి పంచిపెట్టు, వానరులను ఆలింగనం చేయి. వనచరులకు నీవే అధిపతి కాబట్టి, నీ మిత్రులను సంతోషపెట్టు.
సుదృష్టాం కురు కిష్కిన్ధాం కురుష్వాత్మసమం పురే। క్రీడస్వ చ సమం స్త్రీభిరహం తే దర్పశాసనః
కిష్కింధను బలంగా రక్షించు, ఈ పట్టణాన్ని నీ ప్రాణాల్లా ప్రేమించు. స్త్రీలతో కలిసి ఆనందించు. నీ అహంకారాన్ని నేను అదుపు చేస్తాను.
యో హి మత్తం ప్రమత్తం వా భగ్నం వా రహితం కృశమ్। హన్యాత్ స భ్రూణహా లోకే త్వద్విధం మదమోహితమ్
ఎవరైనా మత్తులో ఉన్నవాడిని, జాగ్రత్త లేని వాడిని, బలహీనుడిని, ఒంటరిగా ఉన్నవాడిని చంపితే, ఆ వాడిని లోకంలో గర్భహంతకుడని అంటారు. నువ్వు కూడా అహంకారంతో మోసపోయినవాడివి.
స ప్రహస్యాబ్రవీన్మన్దం క్రోధాత్ తమసురేశ్వరమ్। విసృజ్య తాః స్త్రియః సర్వాస్తారాప్రభృతికాస్తదా
వాలి కోపంతో మృదువుగా నవ్వుతూ, తార మొదలైన స్త్రీలను వదిలిపెట్టి, ఆ అసురాధిపతిని ఇలా ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
మత్తోఽయమితి మా మంస్థా యద్యభీతోఽసి సంయుగే। మదోఽయం సమ్ప్రహారేఽస్మిన్ వీరపానం సమర్థ్యతామ్
నేను మత్తులో ఉన్నానని అనుకోకూ. నువ్వు యుద్ధానికి భయపడకపోతే, ఈ మదాన్ని పోరులో చూపించు. ఎందుకంటే వీరుడు తాగేది ఇదే.
తమేవముక్త్వా సంక్రుద్ధో మాలాముత్క్షిప్య కాఞ్చనీమ్। పిత్రా దత్తాం మహేన్ద్రేణ యుద్ధాయ వ్యవతిష్ఠత
ఇలా చెప్పి, కోపంతో వాలి తన తండ్రి మహేంద్రుడు ఇచ్చిన బంగారు హారాన్ని ధరించి, యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు.
విషాణయోర్గృహీత్వా తం దున్దుభిం గిరిసంనిభమ్। ఆవిధ్యత తథా వాలీ వినదన్ కపికుఞ్జరః
పర్వతంలా ఉన్న దుందుభిని కొమ్ములతో పట్టుకుని, వాలి అనే వానరసింహుడు గర్జిస్తూ అతన్ని విసిరేశాడు.
బలాద్ వ్యాపాదయాంచక్రే ననర్ద చ మహాస్వనమ్। శ్రోత్రాభ్యామథ రక్తం తు తస్య సుస్రావ పాత్యతః
బలంగా కొట్టి, గొప్ప గర్జనతో అరవడం జరిగింది. పడిపోతున్న దుందుభికి చెవుల నుంచి రక్తం బాగా కారింది.
తయోస్తు క్రోధసంరమ్భాత్ పరస్పరజయైషిణోః। యుద్ధం సమభవద్ ఘోరం దున్దుభేర్వాలినస్తథా
ఆ ఇద్దరికీ కోపంతో, ఒకరిని ఒకరు ఓడించాలనే తపనతో, దుందుభి, వాలి మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం మొదలైంది.
అయుధ్యత తదా వాలీ శక్రతుల్యపరాక్రమః। ముష్టిభిర్జానుభిః పద్భిః శిలాభిః పాదపైస్తథా
అప్పుడు ఇంద్రునికి సమానమైన పరాక్రమం గల వాలి, ముష్టులతో, మోకాళ్లతో, పాదాలతో, రాళ్లతో, చెట్లతో యుద్ధం చేశాడు.
పరస్పరం ఘ్నతోస్తత్ర వానరాసురయోస్తదా। ఆసీద్ధీనోఽసురో యుద్ధే శక్రసూనుర్వ్యవర్ధత
ఆ వానరుడు, అసురుడు ఒకరినొకరు కొడుతుండగా, యుద్ధంలో అసురుడు బలహీనమయ్యాడు, ఇంద్రుని కుమారుడు మరింత బలంగా మారాడు.
తం తు దున్దుభిముద్యమ్య ధరణ్యామభ్యపాతయత్। యుద్ధే ప్రాణహరే తస్మిన్నిష్పిష్టో దున్దుభిస్తదా
వాలి దుందుభిని పైకి ఎత్తి భూమిపై పడేశాడు. ఆ ప్రాణహర యుద్ధంలో దుందుభి నుజ్జునుజ్జయిపోయాడు.
స్రోతోభ్యో బహు రక్తం తు తస్య సుస్రావ పాత్యతః। పపాత చ మహాబాహుః క్షితౌ పఞ్చత్వమాగతః
అతని గాయాల నుంచి బాగా రక్తం కారింది. ఆ మహాబలుడు భూమిపై పడిపోయి ప్రాణాలు విడిచాడు.
తం తోలయిత్వా బాహుభ్యాం గతసత్త్వమచేతనమ్। చిక్షేప వేగవాన్ వాలీ వేగేనైకేన యోజనమ్
బలహీనమై, చైతన్యం లేని దేహాన్ని చేతులతో ఎత్తి, వేగంగా వాలి ఒక్కసారిగా దూరంగా ఒక యోజనం దూరం విసిరేశాడు.