ఏవం బ్రువాణౌ కాకుత్స్థౌ త్వరమాణౌ యుయుత్సయా । సర్వే తే మునయః ప్రీతాః ప్రశశంసుర్నృపాత్మజౌ ॥౧-౩౦-
కాకుత్స్థ వంశానికి చెందిన ఆ ఇద్దరు యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా, త్వరగా మాట్లాడగా, అక్కడున్న మునులు అందరూ ఆనందంతో ఆ రాజకుమారులను ప్రశంసించారు.
అద్యప్రభృతి షడ్రాత్రం రక్షతాం రాఘవౌ యువామ్ । దీక్షాం గతో హ్యేష మునిర్మౌనిత్వం చ గమిష్యతి ॥౧-౩౦-
ఈ రోజు నుంచి ఆరు రాత్రులు మీరు ఇద్దరూ రాఘవులు కాపాడాలి. ఎందుకంటే ఈ ముని దీక్షను స్వీకరించాడు, మౌనవ్రతాన్ని కూడా పాటించబోతున్నాడు.
తౌ తు తద్వచనం శ్రుత్వా రాజపుత్రౌ యశస్వినౌ । అనిద్రం షడహోరాత్రం తపోవనమరక్షతామ్ ॥౧-౩౦-
ఆ మాటలు విని, యశస్సుగల ఆ ఇద్దరు రాజకుమారులు, ఆరు రోజులు రాత్రింబవళ్ళు నిద్ర లేకుండా తపోవనాన్ని రక్షించారు.
ఉపాసాంచక్రతుర్వీరౌ యత్తౌ పరమధన్వినౌ । రరక్షతుర్మునివరం విశ్వామిత్రమరిందమౌ ॥౧-౩౦-
పెద్ద ధనుర్ధారులైన ఆ ఇద్దరు వీరులు, అప్రమత్తంగా ఉండి, శత్రువులను జయించే విశ్వామిత్ర మహర్షిని కాపాడుతూ సేవ చేశారు.
అథ కాలే గతే తస్మిన్ షష్ఠేఽహని తదాగతే । సౌమిత్రిమబ్రవీద్ రామో యత్తో భవ సమాహితః ॥౧-౩౦-
ఆరవ రోజు పూర్తయినప్పుడు, ఆ సమయం వచ్చినప్పుడు, రాముడు సౌమిత్రిని చూసి, 'జాగ్రత్తగా, అప్రమత్తంగా ఉండు' అని అన్నాడు.
రామస్యైవం బ్రువాణస్య త్వరితస్య యుయుత్సయా । ప్రజజ్వాల తతో వేదిః సోపాధ్యాయపురోహితా ॥౧-౩౦-
రాముడు యుద్ధానికి సిద్ధంగా, త్వరగా ఇలా మాట్లాడుతుండగా, ఉపాధ్యాయులు, పురోహితులు ఉన్న ఆ యజ్ఞవేదిక మంటలు ఎగిసిపడింది.
సదర్భచమసస్రుక్కా స సమిత్కుసుమోచ్చయా । విశ్వామిత్రేణ సహితా వేదిర్జజ్వాల సర్త్విజా ॥౧-౩౦-
దర్భ, కమస, స్రుక్కలు, పుష్పాలతో అలంకరించబడిన ఆ వేదిక, విశ్వామిత్రుడు, యజ్ఞకారులు ఉన్నారు, అందరూ కలిసి ఆ వేదిక మంటలు ఎగిసిపడింది.
మన్త్రవచ్చ యథాన్యాయం యజ్ఞోఽసౌ సమ్ప్రవర్తతే । ఆకాశే చ మహాఞ్ఛ్బ్దః ప్రాదురాసీద్ భయానకః ॥౧-౩౦-
మంత్రాల ప్రకారం, విధిగా యజ్ఞం కొనసాగుతోంది. ఆ సమయంలో ఆకాశంలో భయంకరమైన గొప్ప శబ్దం వినిపించింది.
ఆవార్య గగనం మేఘో యథా ప్రావృషి దృశ్యతే । తథా మాయాం వికుర్వాణౌ రాక్షసావభ్యధావతామ్ ॥౧-౩౦-
వర్షాకాలంలో మేఘాలు ఆకాశాన్ని కప్పినట్లుగా, ఆ రాక్షసులు తమ మాయతో ఆకాశాన్ని కప్పేశారు, ఇద్దరూ ముందుకు దూసుకొచ్చారు.
మారీచశ్చ సుబాహుశ్చ తయోరనుచరాస్తథా । ఆగమ్య భీమసంకాశా రుధిరౌఘానవాసృజన్ ॥౧-౩౦-
మారీచుడు, సుబాహుడు, వాళ్ల అనుచరులు—all బలమైనవారు—వచ్చి, రక్తపు ప్రవాహాన్ని కురిపించారు.
తామ్ తేన రుధిరౌఘేణ వేదీం వీక్ష్య సముక్షితామ్ । సహసాభిద్రుతో రామస్తానపశ్యత్ తతో దివి ॥౧-౩౦-
ఆ రక్తపు ప్రవాహంతో వేదిక తడిసిపోతున్నదని చూసి, రాముడు వెంటనే పరుగెత్తి, ఆ రాక్షసులను ఆకాశంలో చూశాడు.
తావాపతన్తౌ సహసా దృష్ట్వా రాజీవలోచనః । లక్ష్మణం త్వభిసమ్ప్రేక్ష్య రామో వచనమబ్రవీత్ ॥౧-౩౦-
ఆ ఇద్దరు రాక్షసులు అకస్మాత్తుగా దిగివస్తున్నారని చూసి, కమలనేత్రుడైన రాముడు లక్ష్మణుని చూసి ఇలా అన్నాడు.
పశ్య లక్ష్మణ దుర్వృత్తాన్ రాక్షసాన్ పిశితాశనాన్ । మానవాస్త్రసమాధూతాననిలేన యథా ఘనాన్ ॥౧-౩౦-
లక్ష్మణా, వీళ్లను చూడు! ఎంత దుర్మార్గులు, మాంసాహారులు. మనవాస్త్రం ప్రభావంతో వీళ్లు గాలిలో మేఘాలు ఎగురుతున్నట్లుగా తుడిపాటుకు గురవుతున్నారు.
కరిష్యామి న సందేహో నోత్సహే హన్తుమీదృశాన్ । ఇత్యుక్త్వా వచనం రామశ్చాపే సంధాయ వేగవాన్ ॥౧-౩౦-
నేను ఇది చేయగలను, ఎలాంటి సందేహం లేదు. కానీ ఇలాంటి వారిని చంపడానికి నా మనసు ఒప్పుకోవడం లేదు. ఇలా చెప్పి, వేగంగా రాముడు తన విల్లు సిద్ధం చేసుకున్నాడు.
మానవం పరమోదారమస్త్రం పరమభాస్వరమ్ । చిక్షేప పరమక్రుద్ధో మారీచోరసి రాఘవః ॥౧-౩౦-
అప్పుడా మహోన్నతుడైన రాఘవుడు, పరమ క్రోధంతో, ప్రకాశవంతమైన మానవాస్త్రాన్ని మారీచుని ఛాతిపై ప్రయోగించాడు.
స తేన పరమాస్త్రేణ మానవేన సమాహతః । సమ్పూర్ణం యోజనశతం క్షిప్తః సాగరసమ్ప్లవే ॥౧-౩౦-
ఆ పరమ మానవాస్త్రంతో గాయపడి, మారీచుడు నూరు యోజనల దూరం సముద్రపు అలల్లోకి ఎగిరిపోయాడు.
విచేతనం విఘూర్ణన్తం శీతేషుబలపీడితమ్ । నిరస్తం దృశ్య మారీచం రామో లక్ష్మణమబ్రవీత్ ॥౧-౩౦-
అపస్మారంలో, తిరుగుతూ, బాణపు చలితో బాధపడుతూ ఉన్న మారీచుని చూసి, రాముడు లక్ష్మణునితో ఇలా అన్నాడు.
పశ్య లక్ష్మణ శీతేషుం మానవం మనుసంహితమ్ । మోహయిత్వా నయత్యేనం న చ ప్రాణైర్వియుజ్యతే ॥౧-౩౦-
లక్ష్మణా, మనువు రచించిన ఈ మానవాస్త్రం అతడిని మోహింపజేసి దూరంగా తీసుకెళ్తోంది, కానీ అతని ప్రాణాలను తీయడం లేదు, చూడు.
ఇమానపి వధిష్యామి నిర్ఘృణాన్ దుష్టచారిణః । రాక్షసాన్ పాపకర్మస్థాన్ యజ్ఞఘ్నాన్ రుధిరాశనాన్ ॥౧-౩౦-
ఇంకా ఉన్న ఈ దుష్టచారులను, నిర్దయులను, యజ్ఞాలను ధ్వంసించే రాక్షసులను, రక్తాన్ని త్రాగేవారిని కూడా నేను సంహరిస్తాను.
ఇత్యుక్త్వా లక్ష్మణం చాశు లాఘవం దర్శయన్నివ । విగృహ్య సుమహచ్చాస్త్రమాగ్నేయం రఘునన్దనః ॥౧-౩౦-
ఇలా లక్ష్మణునితో చెప్పి, తన నైపుణ్యాన్ని చూపినట్లు, రఘువంశంలో జన్మించిన రాముడు గొప్ప అగ్నేయాస్త్రాన్ని తీసుకున్నాడు.
సుబాహూరసి చిక్షేప స విద్ధః ప్రాపతద్ భువి । శేషాన్ వాయవ్యమాదాయ నిజఘాన మహాయశాః । రాఘవః పరమోదారో మునీనాం ముదమావహన్ ॥౧-౩౦-
ఆ అస్త్రాన్ని సుబాహువు ఛాతిపై ప్రయోగించగా, అతడు గాయపడి నేలపై పడిపోయాడు. మిగతావారిని వాయవ్యాస్త్రంతో సంహరించి, రాఘవుడు మునులకు ఆనందాన్ని కలిగించాడు.
స హత్వా రాక్షసాన్ సర్వాన్ యజ్ఞఘ్నాన్ రఘునన్దనః । ఋషిభిః పూజితస్తత్ర యథేన్ద్రో విజయే పురా ॥౧-౩౦-
అలా యజ్ఞాలను ధ్వంసించే రాక్షసులను అంతమొందించిన రఘునందనుడు, అక్కడ మునులచే ఇంద్రుడు విజయవంతమైనప్పుడు పొందిన గౌరవాన్ని పొందాడు.
అథ యజ్ఞే సమాప్తే తు విశ్వామిత్రో మహామునిః । నిరీతికా దిశో దృష్ట్వా కాకుత్స్థమిదమబ్రవీత్ ॥౧-౩౦-
యజ్ఞం పూర్తయిన తరువాత, మహర్షి విశ్వామిత్రుడు, అన్ని దిశల్లోనూ చెడు తొలగిపోయినదాన్ని చూసి, కాకుత్థ్సునితో ఇలా అన్నాడు.
కృతార్థోఽస్మి మహాబాహో కృతం గురువచస్త్వయా । సిద్ధాశ్రమమిదం సత్యం కృతం వీర మహాయశః । స హి రామం ప్రశస్యైవం తాభ్యాం సంధ్యాముపాగమత్ ॥౧-౩౦-
ఓ మహాబాహువా! నా కార్యం పూర్తయింది. నువ్వు గురువు చెప్పినదాన్ని నెరవేర్చావు. ఓ మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన వీరా! ఈ సిద్ధాశ్రమాన్ని నిజంగా పవిత్రం చేసావు. అలా రాముని ప్రశంసిస్తూ, ఆ ఇద్దరితో కలిసి సంధ్యావందనానికి వెళ్లాడు.
thumb|ఏకత్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే బాలకాణ్డే ఏకత్రింశః సర్గః ॥౧-
శ్రీమద్వాల్మీకిరామాయణంలో బాలకాండలో ముప్పై ఒకటి సర్గను వినండి.
అథ తాం రజనీం తత్ర కృతార్థౌ రామలక్షణౌ । ఊషతుర్ముదితౌ వీరౌ ప్రహృష్టేనాన్తరాత్మనా ॥౧-౩౧-
తమ కార్యాన్ని నెరవేర్చిన రాముడు, లక్ష్మణుడు ఆ రాత్రిని అక్కడ ఆనందంగా, హర్షంతో గడిపారు.
ప్రభాతాయాం తు శర్వర్యాం కృతపౌర్వాహ్ణికక్రియౌ । విశ్వామిత్రమృషీంశ్చాన్యాన్సహితావభిజగ్మతుః ॥౧-౩౧-
రాత్రి ముగిసిన తరువాత, ఉదయపు కర్మలు పూర్తి చేసి, ఇద్దరూ కలిసి విశ్వామిత్రుడు మరియు ఇతర మునుల వద్దకు వెళ్లారు.
అభివాద్య మునిశ్రేష్ఠం జ్వలన్తమివ పావకమ్ । ఊచతుర్పరమోదారం వాక్యం మధురభాషిణౌ ॥౧-౩౧-
అగ్నిలా ప్రకాశించే మునిశ్రేష్ఠుడిని నమస్కరించి, మధురంగా మాట్లాడే ఆ ఇద్దరూ, అతనికి మహోన్నతమైన మాటలు చెప్పారు.
ఇమౌ స్మ మునిశార్దూల కిఙ్కరౌ సముపాగతౌ । ఆజ్ఞాపయ మునిశ్రేష్ఠ శాసనం కరవావ కిమ్ ॥౧-౩౧-
మునిశార్దూలా! మేమిద్దరం నీ సేవకులమై వచ్చాము. మునిశ్రేష్ఠా! నీవు ఆజ్ఞాపించు, మేమేమి చేయాలి?
ఏవముక్తే తయోర్వాక్యే సర్వ ఏవ మహర్షయః । విశ్వామిత్రం పురస్కృత్య రామం వచనమబ్రువన్ ॥౧-౩౧-
వారిద్దరూ ఇలా అడిగిన తరువాత, విశ్వామిత్రుడిని ముందుంచుకుని, అన్ని మహర్షులు రామునితో ఇలా చెప్పారు.