ఋష్యమూకం గిరివరం భార్యాహరణదుఃఖితః। ప్రవిష్టోఽస్మి దురాధర్షం వాలినః కారణాన్తరే
భార్య అపహరణ బాధతో, వాలి వేరే కారణంతో చేరలేని మహా పర్వతమైన ఋష్యమూకలోకి నేను ప్రవేశించాను.
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం వైరానుకథనం మహత్। అనాగసా మయా ప్రాప్తం వ్యసనం పశ్య రాఘవ
ఇదిగో రాఘవా! ఈ శత్రుత్వ కథ అంతా నీకు చెప్పాను. నేను ఏ తప్పూ చేయకుండానే ఈ కష్టంలో పడినదాన్ని చూడు.
వాలినశ్చ భయాత్ తస్య సర్వలోకభయాపహ। కర్తుమర్హసి మే వీర ప్రసాదం తస్య నిగ్రహాత్
ప్రపంచాలన్నింటినీ భయపెట్టే వాలి భయంతో, వీరుడా! అతన్ని నియంత్రించడంలో నీవు నాకు దయచూపాలి.
ఏవముక్తః స తేజస్వీ ధర్మజ్ఞో ధర్మసంహితమ్। వచనం వక్తుమారేభే సుగ్రీవం ప్రహసన్నివ
ఇలా సుగ్రీవుడు అడిగినపుడు, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన, తేజస్సుతో కూడిన రాముడు చిరునవ్వుతో ధర్మబద్ధంగా మాటలు చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
అమోఘాః సూర్యసంకాశా నిశితా మే శరా ఇమే। తస్మిన్ వాలిని దుర్వృత్తే పతిష్యన్తి రుషాన్వితాః
నా ఈ బాణాలు, సూర్యుని వంటి ప్రకాశవంతంగా, పదునుగా, తప్పకుండా లక్ష్యాన్ని తాకేలా వాలి మీద కోపంతో వర్షంలా పడతాయి.
యావత్ తం నహి పశ్యేయం తవ భార్యాపహారిణమ్। తావత్ స జీవేత్ పాపాత్మా వాలీ చారిత్రదూషకః
నీ భార్యను అపహరించిన ఆ పాపాత్ముడైన వాలి నాకు కనబడే వరకు అతడు బ్రతికే ఉంటాడు.
ఆత్మానుమానాత్ పశ్యామి మగ్నస్త్వం శోకసాగరే। త్వామహం తారయిష్యామి బాఢం ప్రాప్స్యసి పుష్కలమ్
నా అనుభవంతో చూస్తే, నీవు దుఃఖ సముద్రంలో మునిగిపోయావు. నేను నిన్ను తప్పక రక్షిస్తాను. నీవు మళ్లీ సంతోషంగా జీవిస్తావు.
తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా హర్షపౌరుషవర్ధనమ్। సుగ్రీవః పరమప్రీతః సుమహద్వాక్యమబ్రవీత్
ఆ మాటలు విని, ఆనందం, ధైర్యం పెరిగిన సుగ్రీవుడు, ఎంతో సంతోషంతో గొప్ప మాటలు అన్నాడు.
thumb|ఏకాదశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే ఏకాదశః సర్గః ॥౪-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలోని కిష్కింధా కాండలో పదకొండవ సర్గను వినండి.
రామస్య వచనం శ్రుత్వా హర్షపౌరుషవర్ధనమ్। సుగ్రీవః పూజయాంచక్రే రాఘవం ప్రశశంస చ
రాముని మాటలు విని, ఆనందం, ధైర్యం పెరిగిన సుగ్రీవుడు రాఘవుని సత్కరించి, అతన్ని ప్రశంసించాడు.
అసంశయం ప్రజ్వలితైస్తీక్ష్ణైర్మర్మాతిగైః శరైః। త్వం దహేః కుపితో లోకాన్ యుగాన్త ఇవ భాస్కరః
నిస్సందేహంగా, నీవు మండుతున్న పదునైన బాణాలతో, కోపంతో యుగాంత సూర్యుడిలా లోకాల్ని కాల్చగలవు.
వాలినః పౌరుషం యత్తద్ యచ్చ వీర్యం ధృతిశ్చ యా। తన్మమైకమనాః శ్రుత్వా విధత్స్వ యదనన్తరమ్
వాలిని బలమూ, పరాక్రమమూ, ధైర్యమూ ఎలా ఉన్నాయో నేను చెబుతున్నాను. నీవు మనసు పెట్టి విను. ఆ తరువాత నీకు అనుకూలంగా ఏం చేయాలో నిర్ణయించుకో.
సముద్రాత్ పశ్చిమాత్ పూర్వం దక్షిణాదపి చోత్తరమ్। క్రామత్యనుదితే సూర్యే వాలీ వ్యపగతక్లమః
పశ్చిమ సముద్రం నుంచి తూర్పు దాకా, దక్షిణం నుంచి ఉత్తరం వరకూ, సూర్యుడు ఉదయించకముందే వాలి అలసట లేకుండా ఆ ప్రాంతాలన్నీ దాటి వెళ్తాడు.
అగ్రాణ్యారుహ్య శైలానాం శిఖరాణి మహాన్త్యపి। ఊర్ధ్వముత్పాత్య తరసా ప్రతిగృహ్ణాతి వీర్యవాన్
ఎంత పెద్ద పర్వతాలైనా, వాటి శిఖరాలకు ఎక్కి, ఆపై వేగంగా పైకి దూకి, వాటిని పట్టేసే శక్తి వాలికి ఉంది.
బహవః సారవన్తశ్చ వనేషు వివిధా ద్రుమాః। వాలినా తరసా భగ్నా బలం ప్రథయతాఽఽత్మనః
అటవుల్లో ఎన్నో బలమైన, రకరకాల చెట్లు వాలి తన బలాన్ని చూపిస్తూ విరిచేశాడు.
మహిషో దున్దుభిర్నామ కైలాసశిఖరప్రభః। బలం నాగసహస్రస్య ధారయామాస వీర్యవాన్
దుండుభి అనే మహా బలవంతుడు ఉన్నాడు. అతని రూపం కైలాస శిఖరంలా మెరిసిపోతుంది. అతనికి వెయ్యి ఏనుగుల బలం ఉంది.
స వీర్యోత్సేకదుష్టాత్మా వరదానేన మోహితః। జగామ స మహాకాయః సముద్రం సరితాం పతిమ్
తన బలంతో మదమెక్కి, వరప్రభావంతో మోహితుడై, ఆ మహాకాయుడు నదులన్నింటికీ అధిపతి అయిన సముద్రాన్ని చేరాడు.
ఊర్మిమన్తమతిక్రమ్య సాగరం రత్నసంచయమ్। మమ యుద్ధం ప్రయచ్ఛేతి తమువాచ మహార్ణవమ్
అలలతో కూడిన, రత్నాలతో నిండిన సముద్రాన్ని దాటి, 'నాతో యుద్ధం చేయి' అని ఆ మహాసముద్రాన్ని అడిగాడు.
తతః సముద్రో ధర్మాత్మా సముత్థాయ మహాబలః। అబ్రవీద్ వచనం రాజన్నసురం కాలచోదితమ్
అప్పుడు ధర్మస్వరూపుడైన, మహాబలశాలి సముద్రుడు లేచి, కాలచోదితుడై, రాజా, ఆ అసురుని ఇలా అన్నాడు.
శైలరాజో మహారణ్యే తపస్విశరణం పరమ్। శంకరశ్వశురో నామ్నా హిమవానితి విశ్రుతః
పర్వతాల రాజైన హిమవంతుడు, విస్తారమైన అరణ్యంలో తపస్సు చేసే వారికి గొప్ప ఆశ్రయం, శంకరుని మామగా ప్రసిద్ధుడు.
మహాప్రస్రవణోపేతో బహుకన్దరనిర్ఝరః। స సమర్థస్తవ ప్రీతిమతులాం కర్తుమర్హతి
అతని వద్ద గొప్ప జలపాతాలు, అనేక గుహలు, నీటివెళ్లదలలు ఉన్నాయి. అతను నీకు అపూర్వమైన సంతృప్తిని ఇవ్వగలడు.
తం భీతమితి విజ్ఞాయ సముద్రమసురోత్తమః। హిమవద్వనమాగమ్య శరశ్చాపాదివ చ్యుతః
సముద్రుడు భయపడ్డాడని గ్రహించిన ఆ అసురశ్రేష్ఠుడు, విల్లుపై నుంచి విడిచిన బాణంలా హిమవంతు అడవికి వెళ్లాడు.
తతస్తస్య గిరేః శ్వేతా గజేన్ద్రప్రతిమాః శిలాః। చిక్షేప బహుధా భూమౌ దున్దుభిర్విననాద చ
ఆ తరువాత దుండుభి, ఆ పర్వతం మీద ఉన్న తెల్లగా, ఏనుగులాంటి పెద్ద రాళ్లను ఎన్నో దిశలా భూమిపై విసిరి, గట్టిగా అరవసాగాడు.
తతః శ్వేతామ్బుదాకారః సౌమ్యః ప్రీతికరాకృతిః। హిమవానబ్రవీద్ వాక్యం స్వ ఏవ శిఖరే స్థితః
అప్పుడు తెల్ల మేఘంలా మృదువుగా, అందంగా ఉన్న హిమవంతుడు, తన శిఖరంపై నిలబడి ఇలా అన్నాడు.
క్లేష్టుమర్హసి మాం న త్వం దున్దుభే ధర్మవత్సల। రణకర్మస్వకుశలస్తపస్విశరణో హ్యహమ్
ధర్మాన్ని ప్రేమించే దుండుభీ! నన్ను ఇబ్బంది పెట్టకూడదు. నేను యుద్ధంలో నిపుణుడిని కాదు, తపస్సు చేసే వారికి ఆశ్రయం మాత్రమే.
తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా గిరిరాజస్య ధీమతః। ఉవాచ దున్దుభిర్వాక్యం క్రోధాత్ సంరక్తలోచనః
ఆ పర్వతాల రాజు చెప్పిన మాటలు విని, దుండుభి కోపంతో కళ్లెరుపు చేసి ఇలా అన్నాడు.
యది యుద్ధేఽసమర్థస్త్వం మద్భయాద్ వా నిరుద్యమః। తమాచక్ష్వ ప్రదద్యాన్మే యో హి యుద్ధం యుయుత్సతః
నువ్వు యుద్ధానికి అశక్తుడవా? లేక నన్ను భయపడి యుద్ధం చేయడం మానేశావా? అయితే నాకు యుద్ధం చేయగలవాడు ఎవరో చెప్పు. నేను పోరాడదలుచుకున్నాను.
హిమవానబ్రవీద్ వాక్యం శ్రుత్వా వాక్యవిశారదః। అనుక్తపూర్వం ధర్మాత్మా క్రోధాత్ తమసురోత్తమమ్
మాటల్లో నైపుణ్యం కలిగిన, ధర్మాత్ముడైన హిమవంతుడు, ఇంతకు ముందు ఎవరూ అడగని విధంగా అడిగిన ఆ అసురునికి కోపంతో ఇలా అన్నాడు.
వాలీ నామ మహాప్రాజ్ఞ శక్రపుత్రః ప్రతాపవాన్। అధ్యాస్తే వానరః శ్రీమాన్ కిష్కిన్ధామతులప్రభామ్
వాలి అనే మహాపండితుడు, ఇంద్రుని కుమారుడు, పరాక్రమశాలి, కిష్కింద అనే అపూర్వమైన నగరంలో నివసించే వానరుడు ఉన్నాడు.
స సమర్థో మహాప్రాజ్ఞస్తవ యుద్ధవిశారదః। ద్వన్ద్వయుద్ధం స దాతుం తే నముచేరివ వాసవః
అతడు బలవంతుడు, తెలివైనవాడు, యుద్ధంలో నిపుణుడు. నీకు ఒంటరిగా పోరాడటానికి సిద్దంగా ఉన్నాడు, ఇంద్రుడు నముచిని ఎదుర్కొన్నట్టు.