మామాహ సుహృదాం మధ్యే వాక్యం పరమగర్హితమ్। విదితం వో మయా రాత్రౌ మాయావీ స మహాసురః
స్నేహితుల మధ్య నన్ను తీవ్రంగా అపహాస్యం చేస్తూ ఇలా అన్నాడు: 'మీకు అందరికీ తెలుసు, ఆ మాయావీ అనే మహాసురుడు రాత్రి సమయంలో...
మాం సమాహ్వయత క్రుద్ధో యుద్ధాకాంక్షీ తదా పురా। తస్య తద్ భాషితం శ్రుత్వా నిఃసృతోఽహం నృపాలయాత్
అప్పట్లో అతను కోపంతో యుద్ధం చేయాలని కోరుకుని నన్ను పోరుకు పిలిచాడు. అతని మాటలు విని నేను రాజధానిని విడిచిపెట్టాను.
అనుయాతశ్చ మాం తూర్ణమయం భ్రాతా సుదారుణః। స తు దృష్ట్వైవ మాం రాత్రౌ సద్వితీయం మహాబలః
నా సహోదరుడు, భయంకరుడు, వెంటనే నన్ను అనుసరించాడు. కానీ ఆ మహాబలుడు రాత్రి నన్ను ఇంకొకరితో కలిసి చూసినప్పుడు,
ప్రాద్రవద్ భయసంత్రస్తో వీక్ష్యావాం సముపాగతౌ। అభిద్రుతస్తు వేగేన వివేశ స మహాబిలమ్
మేమిద్దరం కలిసి వస్తున్నట్టు చూసి అతడు భయంతో పరుగెత్తాడు. వేగంగా పరుగెత్తి, ఒక పెద్ద గుహలోకి ప్రవేశించాడు.
తం ప్రవిష్టం విదిత్వా తు సుఘోరం సుమహద్బిలమ్। అయముక్తోఽథ మే భ్రాతా మయా తు క్రూరదర్శనః
అతడు ఆ భయంకరమైన, విశాలమైన గుహలోకి వెళ్లిపోయాడని తెలుసుకున్న తర్వాత, నా సహోదరుడు, క్రూరంగా కనిపిస్తూ, నాకు ఇలా అన్నాడు:
అహత్వా నాస్తి మే శక్తిః ప్రతిగన్తుమితః పురీమ్। బిలద్వారి ప్రతీక్ష త్వం యావదేనం నిహన్మ్యహమ్
'అతన్ని చంపకుండా నేను పట్టణానికి తిరిగి వెళ్లలేను. నువ్వు గుహ ద్వారంలో వేచి ఉండు, నేను అతన్ని సంహరిస్తాను.'
స్థితోఽయమితి మత్వాహం ప్రవిష్టస్తు దురాసదమ్। తం మే మార్గయతస్తత్ర గతః సంవత్సరస్తదా
అతడు బయటే ఉన్నాడని అనుకుని, నేను ఆ లోపలికి వెళ్లాను. అక్కడ అతన్ని వెతుకుతూ ఏడాది గడిచిపోయింది.
స తు దృష్టో మయా శత్రురనిర్వేదాద్ భయావహః। నిహతశ్చ మయా సద్యః స సర్వైః సహ బన్ధుభిః
అక్కడ నాకు నా శత్రువు కనిపించాడు. అతడు భయంకరంగా, దురాశతో ఉన్నాడు. వెంటనే అతనిని, అతని బంధువులతో పాటు చంపేశాను.
తస్యాస్యాత్తు ప్రవృత్తేన రుధిరౌఘేణ తద్బిలమ్। పూర్ణమాసీద్ దురాక్రామం స్తనతస్తస్య భూతలే
ఆ రాక్షసుని నోటినుండి రక్తం ప్రవహించి, ఆ గుహను నిండగా, భూమిపై ఘోరంగా ప్రవహించింది.
సూదయిత్వా తు తం శత్రుం విక్రాన్తం తమహం సుఖమ్। నిష్క్రామం నైవ పశ్యామి బిలస్య పిహితం ముఖమ్
ఆ శక్తివంతుడైన శత్రువును సంహరించిన తరువాత, నేను బయటకు రావాలని చూశాను కాని, గుహ ద్వారం మూసివుండటంతో బయటకు దారి కనబడలేదు.
విక్రోశమానస్య తు మే సుగ్రీవేతి పునః పునః। యతః ప్రతివచో నాస్తి తతోఽహం భృశదుఃఖితః
నేను మళ్లీ మళ్లీ 'సుగ్రీవా!' అని పిలిచినా ఎలాంటి ప్రతిస్పందన రాలేదు. అందువల్ల నేను చాలా బాధపడ్డాను.
పాదప్రహారైస్తు మయా బహుభిః పరిపాతితమ్। తతోఽహం తేన నిష్క్రమ్య పథా పురముపాగతః
నేను నా పాదాలతో ఎన్నోసార్లు గుహ ద్వారాన్ని తన్నాను. అలా చేసి చివరకు బయటకు వచ్చి పట్టణానికి చేరుకున్నాను.
తత్రానేనాస్మి సంరుద్ధో రాజ్యం మృగయతాఽఽత్మనః। సుగ్రీవేణ నృశంసేన విస్మృత్య భ్రాతృసౌహృదమ్
అక్కడ సుగ్రీవుడు రాజ్యం కోసం తన సహోదర ప్రేమను మరచి, నన్ను దుర్మార్గంగా రాజ్యానికి దూరం చేశాడు.
ఏవముక్త్వా తు మాం తత్ర వస్త్రేణైకేన వానరః। తదా నిర్వాసయామాస వాలీ విగతసాధ్వసః
ఇలా చెప్పి, భయాన్ని విడిచిన వాలి, నన్ను ఒక్క వస్త్రంతోనే అక్కడి నుంచి తరిమివేశాడు.
తేనాహమపవిద్ధశ్చ హృతదారశ్చ రాఘవ। తద్భయాచ్చ మహీం సర్వాం క్రాన్తవాన్ సవనార్ణవామ్
అతని చేతిలో నేను నిష్కాసితుడనై, భార్యను కోల్పోయి, వాలి భయంతో అరణ్యాలు, సముద్రాలు కలిగిన ఈ భూమంతా తిరిగాను, రాఘవా!
ఋష్యమూకం గిరివరం భార్యాహరణదుఃఖితః। ప్రవిష్టోఽస్మి దురాధర్షం వాలినః కారణాన్తరే
భార్య అపహరణ బాధతో, వాలి వేరే కారణంతో చేరలేని మహా పర్వతమైన ఋష్యమూకలోకి నేను ప్రవేశించాను.
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం వైరానుకథనం మహత్। అనాగసా మయా ప్రాప్తం వ్యసనం పశ్య రాఘవ
ఇదిగో రాఘవా! ఈ శత్రుత్వ కథ అంతా నీకు చెప్పాను. నేను ఏ తప్పూ చేయకుండానే ఈ కష్టంలో పడినదాన్ని చూడు.
వాలినశ్చ భయాత్ తస్య సర్వలోకభయాపహ। కర్తుమర్హసి మే వీర ప్రసాదం తస్య నిగ్రహాత్
ప్రపంచాలన్నింటినీ భయపెట్టే వాలి భయంతో, వీరుడా! అతన్ని నియంత్రించడంలో నీవు నాకు దయచూపాలి.
ఏవముక్తః స తేజస్వీ ధర్మజ్ఞో ధర్మసంహితమ్। వచనం వక్తుమారేభే సుగ్రీవం ప్రహసన్నివ
ఇలా సుగ్రీవుడు అడిగినపుడు, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన, తేజస్సుతో కూడిన రాముడు చిరునవ్వుతో ధర్మబద్ధంగా మాటలు చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
అమోఘాః సూర్యసంకాశా నిశితా మే శరా ఇమే। తస్మిన్ వాలిని దుర్వృత్తే పతిష్యన్తి రుషాన్వితాః
నా ఈ బాణాలు, సూర్యుని వంటి ప్రకాశవంతంగా, పదునుగా, తప్పకుండా లక్ష్యాన్ని తాకేలా వాలి మీద కోపంతో వర్షంలా పడతాయి.
యావత్ తం నహి పశ్యేయం తవ భార్యాపహారిణమ్। తావత్ స జీవేత్ పాపాత్మా వాలీ చారిత్రదూషకః
నీ భార్యను అపహరించిన ఆ పాపాత్ముడైన వాలి నాకు కనబడే వరకు అతడు బ్రతికే ఉంటాడు.
ఆత్మానుమానాత్ పశ్యామి మగ్నస్త్వం శోకసాగరే। త్వామహం తారయిష్యామి బాఢం ప్రాప్స్యసి పుష్కలమ్
నా అనుభవంతో చూస్తే, నీవు దుఃఖ సముద్రంలో మునిగిపోయావు. నేను నిన్ను తప్పక రక్షిస్తాను. నీవు మళ్లీ సంతోషంగా జీవిస్తావు.
తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా హర్షపౌరుషవర్ధనమ్। సుగ్రీవః పరమప్రీతః సుమహద్వాక్యమబ్రవీత్
ఆ మాటలు విని, ఆనందం, ధైర్యం పెరిగిన సుగ్రీవుడు, ఎంతో సంతోషంతో గొప్ప మాటలు అన్నాడు.
thumb|ఏకాదశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే ఏకాదశః సర్గః ॥౪-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలోని కిష్కింధా కాండలో పదకొండవ సర్గను వినండి.
రామస్య వచనం శ్రుత్వా హర్షపౌరుషవర్ధనమ్। సుగ్రీవః పూజయాంచక్రే రాఘవం ప్రశశంస చ
రాముని మాటలు విని, ఆనందం, ధైర్యం పెరిగిన సుగ్రీవుడు రాఘవుని సత్కరించి, అతన్ని ప్రశంసించాడు.
అసంశయం ప్రజ్వలితైస్తీక్ష్ణైర్మర్మాతిగైః శరైః। త్వం దహేః కుపితో లోకాన్ యుగాన్త ఇవ భాస్కరః
నిస్సందేహంగా, నీవు మండుతున్న పదునైన బాణాలతో, కోపంతో యుగాంత సూర్యుడిలా లోకాల్ని కాల్చగలవు.
వాలినః పౌరుషం యత్తద్ యచ్చ వీర్యం ధృతిశ్చ యా। తన్మమైకమనాః శ్రుత్వా విధత్స్వ యదనన్తరమ్
వాలిని బలమూ, పరాక్రమమూ, ధైర్యమూ ఎలా ఉన్నాయో నేను చెబుతున్నాను. నీవు మనసు పెట్టి విను. ఆ తరువాత నీకు అనుకూలంగా ఏం చేయాలో నిర్ణయించుకో.
సముద్రాత్ పశ్చిమాత్ పూర్వం దక్షిణాదపి చోత్తరమ్। క్రామత్యనుదితే సూర్యే వాలీ వ్యపగతక్లమః
పశ్చిమ సముద్రం నుంచి తూర్పు దాకా, దక్షిణం నుంచి ఉత్తరం వరకూ, సూర్యుడు ఉదయించకముందే వాలి అలసట లేకుండా ఆ ప్రాంతాలన్నీ దాటి వెళ్తాడు.
అగ్రాణ్యారుహ్య శైలానాం శిఖరాణి మహాన్త్యపి। ఊర్ధ్వముత్పాత్య తరసా ప్రతిగృహ్ణాతి వీర్యవాన్
ఎంత పెద్ద పర్వతాలైనా, వాటి శిఖరాలకు ఎక్కి, ఆపై వేగంగా పైకి దూకి, వాటిని పట్టేసే శక్తి వాలికి ఉంది.
బహవః సారవన్తశ్చ వనేషు వివిధా ద్రుమాః। వాలినా తరసా భగ్నా బలం ప్రథయతాఽఽత్మనః
అటవుల్లో ఎన్నో బలమైన, రకరకాల చెట్లు వాలి తన బలాన్ని చూపిస్తూ విరిచేశాడు.