అహం త్వవగతో బుద్ధ్యా చిహ్నైస్తైర్భ్రాతరం హతమ్। పిధాయ చ బిలద్వారం శిలయా గిరిమాత్రయా
ఆ లక్షణాల ద్వారా నా అన్న చనిపోయాడని నేను అర్థం చేసుకున్నాను. వెంటనే పర్వతం లాంటి రాయితో ఆ గుహ ద్వారాన్ని మూసివేశాను.
శోకార్తశ్చోదకం కృత్వా కిష్కిన్ధామాగతః సఖే। గూహమానస్య మే తత్ త్వం యత్నతో మన్త్రిభిః శ్రుతమ్
దుఃఖంతో నీరుపూజ చేసి, కిష్కింధకు తిరిగి వచ్చాను సఖీ! నేను దాన్ని దాచిపెట్టినా, మంత్రులు ఎంతో కష్టపడి తెలుసుకున్నారు.
తతోఽహం తైః సమాగమ్య సమేతైరభిషేచితః। రాజ్యం ప్రశాసతస్తస్య న్యాయతో మమ రాఘవ
ఆ తర్వాత, వాళ్లతో కలిసి నేను రాజ్యాభిషేకం పొందాను. రాఘవా! రాజ్యాన్ని న్యాయంగా పాలించాను. అది నాకు న్యాయంగా దక్కింది.
ఆజగామ రిపుం హత్వా దానవం స తు వానరః। అభిషిక్తం తు మాం దృష్ట్వా క్రోధాత్ సంరక్తలోచనః
శత్రువైన దానవుడిని సంహరించి, ఆ వానరుడు వచ్చాడు. నన్ను అభిషేకించబడినవాడిగా చూసి, అతని కన్నులు కోపంతో ఎర్రబడ్డాయి.
మదీయాన్ మన్త్రిణో బద్ధ్వా పరుషం వాక్యమబ్రవీత్। నిగ్రహే చ సమర్థస్య తం పాపం ప్రతి రాఘవ
అతడు నా మంత్రులను బంధించి, కఠినంగా మాటలు చెప్పాడు. రాఘవా! అదంతా తాను అదుపు చేయగలిగినా, పాపంగా ప్రవర్తించాడు.
న ప్రావర్తత మే బుద్ధిర్భ్రాతృగౌరవయన్త్రితా। హత్వా శత్రుం స మే భ్రాతా ప్రవివేశ పురం తదా
నా అన్నపై గౌరవం వల్ల నా మనసు ఏమీ చేయాలని తలపోలేదు. శత్రువును సంహరించిన నా అన్న అప్పటికి పట్టణంలోకి ప్రవేశించాడు.
మానయంస్తం మహాత్మానం యథావచ్చాభివాదయమ్। ఉక్తాశ్చ నాశిషస్తేన ప్రహృష్టేనాన్తరాత్మనా
ఆ మహాత్ముడిని గౌరవంగా నమస్కరించాను. అతడు హర్షంతో ఆశీర్వచనాలు చెప్పాడు.
నత్వా పాదావహం తస్య ముకుటేనాస్పృశం ప్రభో। అపి వాలీ మమ క్రోధాన్న ప్రసాదం చకార సః
ప్రభూ! నేను నా కిరీటంతో అతని పాదాలను తాకి వందనం చేశాను. అయినా వాలి, నాపై ఉన్న కోపంతో క్షమించలేదు.
thumb|దశమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే దశమః సర్గః ॥౪-
శ్రీమద్వాల్మీకిరామాయణంలో కిష్కింధాకాండలో ఇది పదవ అధ్యాయం. ఇప్పుడు పదవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
తతః క్రోధసమావిష్టం సంరబ్ధం తముపాగతమ్। అహం ప్రసాదయాంచక్రే భ్రాతరం హితకామ్యయా
అప్పుడు కోపంతో ఉన్న అతడు ఆగ్రహంతో నా దగ్గరకు వచ్చాడు. నేను నా అన్నకు మేలు కావాలని శాంతిపరిచేందుకు ప్రయత్నించాను.
దిష్ట్యాసి కుశలీ ప్రాప్తో నిహతశ్చ త్వయా రిపుః। అనాథస్య హి మే నాథస్త్వమేకోఽనాథనన్దన
నీకు మేలు జరిగిందని సంతోషంగా ఉంది. నీవు నా శత్రువును సంహరించావు. నేను ఎవరికీ ఆధారపడని వాడిని, నీవే నాకు ఒక్కటైన ఆశ్రయం, అనాథులకు ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడవు.
ఇదం బహుశలాకం తే పూర్ణచన్ద్రమివోదితమ్। ఛత్రం సవాలవ్యజనం ప్రతీచ్ఛస్వ మయా ధృతమ్
ఇది అనేక దండలతో ఉన్న గొప్ప గొడుగు, పూర్ణచంద్రుడిలా ప్రకాశిస్తోంది. యాకపు వెంట్రుకలతో చేసిన వాలవ్యజనం కూడా ఉంది. వీటిని నేను నీకోసం పట్టుకున్నాను, దయచేసి స్వీకరించు.
ఆర్తస్తత్ర బిలద్వారి స్థితః సంవత్సరం నృప। దృష్ట్వా చ శోణితం ద్వారి బిలాచ్చాపి సముత్థితమ్
ఓ రాజా! ఆ గుహ ద్వారంలో ఏడాది పాటు బాధతో ఉండిపోయాను. ఆ సమయంలో గుహ ద్వారంలో రక్తాన్ని పైకి వస్తూ చూశాను.
శోకసంవిగ్నహృదయో భృశం వ్యాకులితేన్ద్రియః। అపిధాయ బిలద్వారం శైలశృఙ్గేణ తత్ తదా
దుఃఖంతో నా హృదయం కలవరపడింది, నా ఇంద్రియాలు బాగా గందరగోళంగా అయ్యాయి. అప్పుడు ఆ గుహ ద్వారాన్ని ఒక కొండ శిఖరంతో మూసివేశాను.
తస్మాద్ దేశాదపాక్రమ్య కిష్కిన్ధాం ప్రావిశం పునః। విషాదాత్త్విహ మాం దృష్ట్వా పౌరైర్మన్త్రిభిరేవ చ
ఆ ప్రాంతం నుంచి వెళ్లిపోయి మళ్లీ కిష్కిందలోకి వచ్చాను. కానీ ఇక్కడ నన్ను చూసి ప్రజలు, మంత్రులు అందరూ విచారంతో ఉన్నారు.
అభిషిక్తో న కామేన తన్మే క్షన్తుం త్వమర్హసి। త్వమేవ రాజా మానార్హః సదా చాహం యథా పురా
నాకు రాజాభిషేకం కావాలని కోరిక లేదు. నన్ను క్షమించు. నీవే రాజుగా గౌరవించదగినవాడవు. నేను మునుపటిలాగే ఉంటాను.
రాజభావే నియోగోఽయం మమ త్వద్విరహాత్ కృతః। సామాత్యపౌరనగరం స్థితం నిహతకణ్టకమ్
నీ లేమి వల్లే నాకు ఈ రాజ్య బాధ్యత వచ్చింది. మంత్రులు, ప్రజలు, నగరం కలసి రాజ్యం ఇప్పుడు శత్రువుల బెడద లేకుండా నిలబడింది.
న్యాసభూతమిదం రాజ్యం తవ నిర్యాతయామ్యహమ్। మా చ రోషం కృథాః సౌమ్య మమ శత్రునిషూదన
ఈ రాజ్యం నీకు అప్పగించబడినదే. నేను నీకు అప్పగిస్తున్నాను. ఓ మృదువైనవాడా, శత్రువులను సంహరించేవాడా, దయచేసి నాపై కోపపడవద్దు.
రాజభావే నియుక్తోఽహం శూన్యదేశజిగీషయా। స్నిగ్ధమేవం బ్రువాణం మాం స వినిర్భర్త్స్య వానరః
ఖాళీగా ఉన్న దేశాన్ని గెలుచుకోవాలనే ఆశతో నన్ను రాజుగా నియమించారు. నేను ఇలా ప్రేమగా చెప్పినప్పుడు, ఆ వానరుడు నన్ను గట్టిగా మందలించాడు.
ధిక్త్వామితి చ మాముక్త్వా బహు తత్తదువాచ హ। ప్రకృతీశ్చ సమానీయ మన్త్రిణశ్చైవ సమ్మతాన్
నన్ను 'అయ్యో నీకు శ్రమ!' అని తిట్టి, ఇంకా ఎన్నో మాటలు అన్నాడు. ప్రజలను, మంత్రుల్లో అందరికీ ఇష్టమైనవారిని కూడగట్టాడు.
మామాహ సుహృదాం మధ్యే వాక్యం పరమగర్హితమ్। విదితం వో మయా రాత్రౌ మాయావీ స మహాసురః
స్నేహితుల మధ్య నన్ను తీవ్రంగా అపహాస్యం చేస్తూ ఇలా అన్నాడు: 'మీకు అందరికీ తెలుసు, ఆ మాయావీ అనే మహాసురుడు రాత్రి సమయంలో...
మాం సమాహ్వయత క్రుద్ధో యుద్ధాకాంక్షీ తదా పురా। తస్య తద్ భాషితం శ్రుత్వా నిఃసృతోఽహం నృపాలయాత్
అప్పట్లో అతను కోపంతో యుద్ధం చేయాలని కోరుకుని నన్ను పోరుకు పిలిచాడు. అతని మాటలు విని నేను రాజధానిని విడిచిపెట్టాను.
అనుయాతశ్చ మాం తూర్ణమయం భ్రాతా సుదారుణః। స తు దృష్ట్వైవ మాం రాత్రౌ సద్వితీయం మహాబలః
నా సహోదరుడు, భయంకరుడు, వెంటనే నన్ను అనుసరించాడు. కానీ ఆ మహాబలుడు రాత్రి నన్ను ఇంకొకరితో కలిసి చూసినప్పుడు,
ప్రాద్రవద్ భయసంత్రస్తో వీక్ష్యావాం సముపాగతౌ। అభిద్రుతస్తు వేగేన వివేశ స మహాబిలమ్
మేమిద్దరం కలిసి వస్తున్నట్టు చూసి అతడు భయంతో పరుగెత్తాడు. వేగంగా పరుగెత్తి, ఒక పెద్ద గుహలోకి ప్రవేశించాడు.
తం ప్రవిష్టం విదిత్వా తు సుఘోరం సుమహద్బిలమ్। అయముక్తోఽథ మే భ్రాతా మయా తు క్రూరదర్శనః
అతడు ఆ భయంకరమైన, విశాలమైన గుహలోకి వెళ్లిపోయాడని తెలుసుకున్న తర్వాత, నా సహోదరుడు, క్రూరంగా కనిపిస్తూ, నాకు ఇలా అన్నాడు:
అహత్వా నాస్తి మే శక్తిః ప్రతిగన్తుమితః పురీమ్। బిలద్వారి ప్రతీక్ష త్వం యావదేనం నిహన్మ్యహమ్
'అతన్ని చంపకుండా నేను పట్టణానికి తిరిగి వెళ్లలేను. నువ్వు గుహ ద్వారంలో వేచి ఉండు, నేను అతన్ని సంహరిస్తాను.'
స్థితోఽయమితి మత్వాహం ప్రవిష్టస్తు దురాసదమ్। తం మే మార్గయతస్తత్ర గతః సంవత్సరస్తదా
అతడు బయటే ఉన్నాడని అనుకుని, నేను ఆ లోపలికి వెళ్లాను. అక్కడ అతన్ని వెతుకుతూ ఏడాది గడిచిపోయింది.
స తు దృష్టో మయా శత్రురనిర్వేదాద్ భయావహః। నిహతశ్చ మయా సద్యః స సర్వైః సహ బన్ధుభిః
అక్కడ నాకు నా శత్రువు కనిపించాడు. అతడు భయంకరంగా, దురాశతో ఉన్నాడు. వెంటనే అతనిని, అతని బంధువులతో పాటు చంపేశాను.
తస్యాస్యాత్తు ప్రవృత్తేన రుధిరౌఘేణ తద్బిలమ్। పూర్ణమాసీద్ దురాక్రామం స్తనతస్తస్య భూతలే
ఆ రాక్షసుని నోటినుండి రక్తం ప్రవహించి, ఆ గుహను నిండగా, భూమిపై ఘోరంగా ప్రవహించింది.
సూదయిత్వా తు తం శత్రుం విక్రాన్తం తమహం సుఖమ్। నిష్క్రామం నైవ పశ్యామి బిలస్య పిహితం ముఖమ్
ఆ శక్తివంతుడైన శత్రువును సంహరించిన తరువాత, నేను బయటకు రావాలని చూశాను కాని, గుహ ద్వారం మూసివుండటంతో బయటకు దారి కనబడలేదు.