ఏవముక్తస్తు సుగ్రీవః కాకుత్స్థేన మహాత్మనా। ప్రహర్షమతులం లేభే చతుర్భిః సహ వానరైః
కాకుత్థసంతానుడైన రాముడు ఇలా చెప్పగానే, సుగ్రీవుడు తన నలుగురు వానరులతో కలిసి అపూర్వమైన ఆనందాన్ని పొందాడు.
తతః ప్రహృష్టవదనః సుగ్రీవో లక్ష్మణాగ్రజే। వైరస్య కారణం తత్త్వమాఖ్యాతుముపచక్రమే
తన ముఖం ఆనందంతో మెరిసిపోతూ, సుగ్రీవుడు లక్ష్మణుని అన్నయ్య రామునికి శత్రుత్వానికి నిజమైన కారణాన్ని చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
thumb|నవమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే నవమః సర్గః ॥౪-
ఇప్పుడు తొమ్మిదవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
వాలీ నామ మమ భ్రాతా జ్యేష్ఠః శత్రునిషూదనః। పితుర్బహుమతో నిత్యం మమ చాపి తథా పురా
వాలి అనే నా అన్నయ్య శత్రువులను సంహరించేవాడు. మా నాన్నకి ఎప్పుడూ ప్రీతిపాత్రుడూ, మునుపు నాకు కూడా ఎంతో ఇష్టమైనవాడు.
పితర్యుపరతే తస్మిన్ జ్యేష్ఠోఽయమితి మన్త్రిభిః। కపీనామీశ్వరో రాజ్యే కృతః పరమసమ్మతః
మా నాన్న మరణించిన తర్వాత, పెద్దవాడని మంత్రులు భావించి, వానరులందరికీ ఇష్టమైనవాడిగా వాలిని రాజుగా చేశారు.
రాజ్యం ప్రశాసతస్తస్య పితృపైతామహం మహత్। అహం సర్వేషు కాలేషు ప్రణతః ప్రేష్యవత్ స్థితః
ఆయన తన తండ్రి, తాతల నుండి వచ్చిన గొప్ప రాజ్యాన్ని పాలిస్తుండగా, నేను ఎప్పుడూ సేవకుడిలా వినయంగా ఉండేవాడిని.
మాయావీ నామ తేజస్వీ పూర్వజో దున్దుభేః సుతః। తేన తస్య మహద్వైరం వాలినః స్త్రీకృతం పురా
మాయావి అనే తేజోవంతుడైన దుందుభి కుమారుడు ఒకడు ఉండేవాడు. వాలికి అతనితో ఒక స్త్రీ విషయంలో గొప్ప శత్రుత్వం ఏర్పడింది.
స తు సుప్తే జనే రాత్రౌ కిష్కిన్ధాద్వారమాగతః। నర్దతి స్మ సుసంరబ్ధో వాలినం చాహ్వయద్ రణే
ఒక రాత్రి అందరూ నిద్రలో ఉండగా, అతడు కిష్కింధ ద్వారానికి వచ్చి, భయంకరంగా గర్జిస్తూ వాలిని యుద్ధానికి పిలిచాడు.
ప్రసుప్తస్తు మమ భ్రాతా నర్దతో భైరవస్వనమ్। శ్రుత్వా న మమృషే వాలీ నిష్పపాత జవాత్ తదా
నా అన్నయ్య నిద్రలో ఉన్నా, ఆ భయానక గర్జన విని, వాలి తట్టుకోలేక వెంటనే వేగంగా బయటకు వెళ్లాడు.
స తు వై నిఃసృతః క్రోధాత్ తం హన్తుమసురోత్తమమ్। వార్యమాణస్తతః స్త్రీభిర్మయా చ ప్రణతాత్మనా
ఆ కోపంతో వాలి ఆ అసురుని చంపడానికి పరుగెత్తాడు. కానీ, ఆడవాళ్లు, నేను వినయంగా అడ్డుకున్నా, వాడు ఆపుకోలేదు.
స తు నిర్ధూయ సర్వాన్ నో నిర్జగామ మహాబలః। తతోఽహమపి సౌహార్దాన్నిఃసృతో వాలినా సహ
మమ్మల్ని పక్కకు నెట్టేసి, ఆ బలవంతుడు బయటకు వెళ్లిపోయాడు. నేను స్నేహంతో వాలితో కలిసి వెళ్లాను.
తస్మిన్ ద్రవతి సంత్రస్తే హ్యావాం ద్రుతతరం గతౌ। ప్రకాశోఽపి కృతో మార్గశ్చన్ద్రేణోద్గచ్ఛతా తదా
అతడు భయంతో పారిపోతుంటే, మేమిద్దరం ఇంకా వేగంగా వెంబడించాం. ఆ సమయంలో చంద్రుడు పైకి రావడంతో మార్గం వెలిగిపోయింది.
స తృణైరావృతం దుర్గం ధరణ్యా వివరం మహత్। ప్రవివేశాసురో వేగాదావామాసాద్య విష్ఠితౌ
ఆ అసురుడు వేగంగా వచ్చి, మేము దగ్గరగా నిలబడి ఉన్నప్పుడు, గడ్డి తో మూసి ఉన్న భూమిలోని ఒక పెద్ద గుహలోకి ప్రవేశించాడు.
తం ప్రవిష్టం రిపుం దృష్ట్వా బిలం రోషవశం గతః। మామువాచ తతో వాలీ వచనం క్షుభితేన్ద్రియః
ఆ శత్రువు గుహలోకి వెళ్లినదాన్ని చూసి, వాలి కోపంతో తన ఇంద్రియాలు కలవరపడి నన్ను ఇలా అన్నాడు.
ఇహ తిష్ఠాద్య సుగ్రీవ బిలద్వారి సమాహితః। యావదత్ర ప్రవిశ్యాహం నిహన్మి సమరే రిపుమ్
సుగ్రీవా! నువ్వు ఈ రోజు గుహ ద్వారంలో జాగ్రత్తగా ఉండు. నేను లోపలికి వెళ్లి యుద్ధంలో శత్రువును సంహరిస్తాను.
మయా త్వేతద్ వచః శ్రుత్వా యాచితః స పరంతపః। శాపయిత్వా చ మాం పద్భ్యాం ప్రవివేశ బిలం తతః
వాళి ఈ మాటలు చెప్పగానే, నేను అతన్ని వేడుకున్నాను. కానీ అతను నన్ను శపించి, తన కాలితో ఆ గుహలోకి ప్రవేశించాడు.
తస్య ప్రవిష్టస్య బిలం సాగ్రః సంవత్సరో గతః। స్థితస్య చ బిలద్వారి స కాలో వ్యత్యవర్తత
వాళి ఆ గుహలోకి వెళ్లిన తర్వాత, నేను గుహ ద్వారంలో ఉండగా, ఒక సంవత్సరం పూర్తిగా గడిచిపోయింది.
అహం తు నష్టం తం జ్ఞాత్వా స్నేహాదాగతసమ్భ్రమః। భ్రాతరం న ప్రపశ్యామి పాపశఙ్కి చ మే మనః
అతడు పోయినట్టు గ్రహించి, ప్రేమతో కలవరపోయాను. నా అన్నను చూడలేక, నా మనసు భయంతో నిండిపోయింది.
అథ దీర్ఘస్య కాలస్య బిలాత్ తస్మాద్ వినిఃసృతమ్। సఫేనం రుధిరం దృష్ట్వా తతోఽహం భృశదుఃఖితః
తర్వాత, చాలా కాలం తర్వాత, ఆ గుహ నుంచి నురుగు కలిసిన రక్తం బయటకు రావడాన్ని చూసి, నేను చాలా బాధపడ్డాను.
నర్దతామసురాణాం చ ధ్వనిర్మే శ్రోత్రమాగతః। న రతస్య చ సంగ్రామే క్రోశతోఽపి స్వనో గురోః
అసురులు గర్జించే శబ్దం నా చెవికి వినిపించింది. కానీ యుద్ధంలో అరుస్తున్న నా అన్నదేవుని స్వరం మాత్రం వినిపించలేదు.
అహం త్వవగతో బుద్ధ్యా చిహ్నైస్తైర్భ్రాతరం హతమ్। పిధాయ చ బిలద్వారం శిలయా గిరిమాత్రయా
ఆ లక్షణాల ద్వారా నా అన్న చనిపోయాడని నేను అర్థం చేసుకున్నాను. వెంటనే పర్వతం లాంటి రాయితో ఆ గుహ ద్వారాన్ని మూసివేశాను.
శోకార్తశ్చోదకం కృత్వా కిష్కిన్ధామాగతః సఖే। గూహమానస్య మే తత్ త్వం యత్నతో మన్త్రిభిః శ్రుతమ్
దుఃఖంతో నీరుపూజ చేసి, కిష్కింధకు తిరిగి వచ్చాను సఖీ! నేను దాన్ని దాచిపెట్టినా, మంత్రులు ఎంతో కష్టపడి తెలుసుకున్నారు.
తతోఽహం తైః సమాగమ్య సమేతైరభిషేచితః। రాజ్యం ప్రశాసతస్తస్య న్యాయతో మమ రాఘవ
ఆ తర్వాత, వాళ్లతో కలిసి నేను రాజ్యాభిషేకం పొందాను. రాఘవా! రాజ్యాన్ని న్యాయంగా పాలించాను. అది నాకు న్యాయంగా దక్కింది.
ఆజగామ రిపుం హత్వా దానవం స తు వానరః। అభిషిక్తం తు మాం దృష్ట్వా క్రోధాత్ సంరక్తలోచనః
శత్రువైన దానవుడిని సంహరించి, ఆ వానరుడు వచ్చాడు. నన్ను అభిషేకించబడినవాడిగా చూసి, అతని కన్నులు కోపంతో ఎర్రబడ్డాయి.
మదీయాన్ మన్త్రిణో బద్ధ్వా పరుషం వాక్యమబ్రవీత్। నిగ్రహే చ సమర్థస్య తం పాపం ప్రతి రాఘవ
అతడు నా మంత్రులను బంధించి, కఠినంగా మాటలు చెప్పాడు. రాఘవా! అదంతా తాను అదుపు చేయగలిగినా, పాపంగా ప్రవర్తించాడు.
న ప్రావర్తత మే బుద్ధిర్భ్రాతృగౌరవయన్త్రితా। హత్వా శత్రుం స మే భ్రాతా ప్రవివేశ పురం తదా
నా అన్నపై గౌరవం వల్ల నా మనసు ఏమీ చేయాలని తలపోలేదు. శత్రువును సంహరించిన నా అన్న అప్పటికి పట్టణంలోకి ప్రవేశించాడు.
మానయంస్తం మహాత్మానం యథావచ్చాభివాదయమ్। ఉక్తాశ్చ నాశిషస్తేన ప్రహృష్టేనాన్తరాత్మనా
ఆ మహాత్ముడిని గౌరవంగా నమస్కరించాను. అతడు హర్షంతో ఆశీర్వచనాలు చెప్పాడు.
నత్వా పాదావహం తస్య ముకుటేనాస్పృశం ప్రభో। అపి వాలీ మమ క్రోధాన్న ప్రసాదం చకార సః
ప్రభూ! నేను నా కిరీటంతో అతని పాదాలను తాకి వందనం చేశాను. అయినా వాలి, నాపై ఉన్న కోపంతో క్షమించలేదు.
thumb|దశమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే దశమః సర్గః ॥౪-
శ్రీమద్వాల్మీకిరామాయణంలో కిష్కింధాకాండలో ఇది పదవ అధ్యాయం. ఇప్పుడు పదవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
తతః క్రోధసమావిష్టం సంరబ్ధం తముపాగతమ్। అహం ప్రసాదయాంచక్రే భ్రాతరం హితకామ్యయా
అప్పుడు కోపంతో ఉన్న అతడు ఆగ్రహంతో నా దగ్గరకు వచ్చాడు. నేను నా అన్నకు మేలు కావాలని శాంతిపరిచేందుకు ప్రయత్నించాను.