మయా చ యదనుష్ఠేయం విస్రబ్ధేన తదుచ్యతామ్। వర్షాస్వివ చ సుక్షేత్రే సర్వం సమ్పద్యతే తవ
నేను చేయాల్సినది ఏమిటో నిస్సంకోచంగా చెప్పు. వర్షాకాలంలో మంచి పొలంలో పంటలు పెరిగినట్లు, నీకు అన్నీ సఫలమవుతాయి.
మయా చ యదిదం వాక్యమభిమానాత్ సమీరితమ్। తత్త్వయా హరిశార్దూల తత్త్వమిత్యుపధార్యతామ్
నేను గర్వంతో ఏమైనా మాటలు అన్నా, ఓ వానరులలో శ్రేష్ఠుడా, వాటిని నీవు నిజంగా అర్థం చేసుకోవాలి.
అనృతం నోక్తపూర్వం మే న చ వక్ష్యే కదాచన। ఏతత్తే ప్రతిజానామి సత్యేనైవ శపామ్యహమ్
నేను ఎప్పుడూ అబద్ధం చెప్పలేదు, ఇకపై కూడా చెప్పను. దీనిని నేను నీకు హామీ ఇస్తున్నాను, సత్యాన్ని ప్రమాణంగా చెప్పుతున్నాను.
తతః ప్రహృష్టః సుగ్రీవో వానరైః సచివైః సహ। రాఘవస్య వచః శ్రుత్వా ప్రతిజ్ఞాతం విశేషతః
అప్పుడు సుగ్రీవుడు, వానర మంత్రులతో కలిసి, రాఘవుని మాటలు, ముఖ్యంగా ఆయన ప్రతిజ్ఞను విని ఆనందించాడు.
ఏవమేకాన్తసమ్పృక్తౌ తతస్తౌ నరవానరౌ। ఉభావన్యోన్యసదృశం సుఖం దుఃఖమభాషతామ్
అలా ఆ ఇద్దరూ — నరుడు, వానరుడు — దగ్గరగా కలసి, ఒకరికి ఒకరు తాము అనుభవించిన సుఖదుఃఖాలను చెప్పుకున్నారు.
మహానుభావస్య వచో నిశమ్య హరిర్నృపాణామధిపస్య తస్య। కృతం స మేనే హరివీరముఖ్య- స్తదా చ కార్యం హృదయేన విద్వాన్
ఆ మహానుభావుడైన రాజు మాటలు విని, వానరులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన సుగ్రీవుడు, ఆ పని పూర్తయినట్లే అని హృదయపూర్వకంగా భావించాడు.
thumb|అష్టమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే అష్టమః సర్గః ॥౪-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలోని కిష్కిందాకాండలో ఎనిమిదవ సర్గను వినండి.
పరితుష్టస్తు సుగ్రీవస్తేన వాక్యేన హర్షితః। లక్ష్మణస్యాగ్రజం శూరమిదం వచనమబ్రవీత్
ఆ మాటలు విని, సుగ్రీవుడు ఎంతో సంతోషంతో, లక్ష్మణుని అన్నయ్య అయిన వీరుడికి ఇలా అన్నాడు.
సర్వథాహమనుగ్రాహ్యో దేవతానాం న సంశయః। ఉపపన్నో గుణోపేతః సఖా యస్య భవాన్ మమ
నిజంగా దేవతలు నన్ను ఎంతో అనుగ్రహించారని సందేహమే లేదు. ఎందుకంటే నీలాంటి సద్గుణాలు ఉన్నవాడు నా స్నేహితుడిగా మారావు.
శక్యం ఖలు భవేద్ రామ సహాయేన త్వయానఘ। సురరాజ్యమపి ప్రాప్తుం స్వరాజ్యం కిముత ప్రభో
నిష్కళంకుడా! నీ సహాయంతో దేవతల రాజ్యాన్ని కూడా పొందవచ్చు. అయితే నా రాజ్యం గురించి చెప్పనక్కర్లేదు కదా ప్రభూ!
సోఽహం సభాజ్యో బన్ధూనాం సుహృదాం చైవ రాఘవ। యస్యాగ్నిసాక్షికం మిత్రం లబ్ధం రాఘవవంశజమ్
ఓ రాఘవా! అగ్ని సాక్షిగా రాఘవ వంశంలో పుట్టినవాడిని స్నేహితుడిగా పొందినందుకు నా బంధువుల మధ్య, స్నేహితుల మధ్య నేను ఎంతో గౌరవాన్ని పొందాను.
అహమప్యనురూపస్తే వయస్యో జ్ఞాస్యసే శనైః। న తు వక్తుం సమర్థోఽహం త్వయి ఆత్మగతాన్ గుణాన్
నేను కూడా నీకు తగిన స్నేహితుడినే. నువ్వు ఆ విషయాన్ని క్రమంగా తెలుసుకుంటావు. కానీ నా స్వంత గుణాలను నీ ముందు చెప్పగలిగే స్థితిలో లేను.
మహాత్మనాం తు భూయిష్ఠం త్వద్విధానాం కృతాత్మనామ్। నిశ్చలా భవతి ప్రీతిర్ధైర్యమాత్మవతాం వర
నీలాంటి మహాత్ములు, ఆత్మనిగ్రహం ఉన్నవారి మధ్య ప్రేమ ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉంటుంది. ధైర్యం కూడా అటువంటి వారికి మారదు, ఓ ఉత్తముడా!
రజతం వా సువర్ణం వా శుభాన్యాభరణాని చ। అవిభక్తాని సాధూనామవగచ్ఛన్తి సాధవః
వెండి అయినా, బంగారం అయినా, అందమైన ఆభరణాలు అయినా, మంచి మనుషుల మధ్య ఇవన్నీ వేరుగా ఉండవని వారు తెలుసుకుంటారు.
ధనత్యాగః సుఖత్యాగో దేశత్యాగోఽపి వానఘ। వయస్యార్థే ప్రవర్తన్తే స్నేహం దృష్ట్వా తథావిధమ్
స్నేహితుని కోసం, ఓ నిష్కళంకుడా, ధనం, సుఖం, దేశం కూడా వదిలిపెట్టడానికి సిద్ధపడతారు. అలాంటి ప్రేమను చూసినప్పుడు అలా చేస్తారు.
తత్ తథేత్యబ్రవీద్ రామః సుగ్రీవం ప్రియవాదినమ్। లక్ష్మణస్యాగ్రతో లక్ష్మ్యా వాసవస్యేవ ధీమతః
అప్పుడు రాముడు, లక్ష్మణుడు ముందు నిలబడి, మధురంగా మాట్లాడిన సుగ్రీవుని చూసి, 'అలా జరుగుతుంది' అని సమాధానం ఇచ్చాడు.
తతో రామం స్థితం దృష్ట్వా లక్ష్మణం చ మహాబలమ్। సుగ్రీవః సర్వతశ్చక్షుర్వనే లోలమపాతయత్
తర్వాత రాముడిని, మహాబలుడు లక్ష్మణుడిని చూసి, సుగ్రీవుడు తన దృష్టిని ఆ అడవిలో చుట్టూ తిరిగించాడు.
స దదర్శ తతః సాలమవిదూరే హరీశ్వరః। సుపుష్పమీషత్పత్రాఢ్యం భ్రమరైరుపశోభితమ్
అప్పుడే వానరాధిపతి సుగ్రీవుడు, దగ్గరలోనే పుష్పాలతో, కొంత ఆకులతో, తేనెటీగలు చుట్టుముట్టిన ఒక శాల వృక్షాన్ని చూశాడు.
తస్యైకాం పర్ణబహులాం శాఖాం భఙ్క్త్వా సుశోభితామ్। రామస్యాస్తీర్య సుగ్రీవో నిషసాద సరాఘవః
ఆ వృక్షం నుండి ఆకులు ఎక్కువగా ఉన్న ఒక అందమైన కొమ్మను విరిచి, సుగ్రీవుడు రామునికి పరచి, రాఘవునితో కలిసి కూర్చున్నాడు.
తావాసీనౌ తతో దృష్ట్వా హనూమానపి లక్ష్మణమ్। శాలశాఖాం సముత్పాట్య వినీతముపవేశయత్
ఆ ఇద్దరిని కూర్చున్నట్లు చూసిన హనుమంతుడు, మర్యాదగా శాల వృక్షపు కొమ్మను విరిచి, లక్ష్మణుని కూడా కూర్చోబెట్టాడు.
సుఖోపవిష్టం రామం తు ప్రసన్నముదధిం యథా। సాలపుష్పావసంకీర్ణే తస్మిన్ గిరివరోత్తమే
ఆ శాల పుష్పాలతో అలంకరించబడిన గొప్ప కొండపై, సముద్రంలా ప్రశాంతంగా, సుఖంగా కూర్చున్న రాముడు కనిపించాడు.
తతః ప్రహృష్టః సుగ్రీవః శ్లక్ష్ణయా శుభయా గిరా। ఉవాచ ప్రణయాద్ రామం హర్షవ్యాకులితాక్షరమ్
తర్వాత సుగ్రీవుడు ఆనందంతో, మృదువుగా, మంచి మాటలతో, హర్షంతో కలవరపడిన స్వరంతో రామునితో స్నేహపూర్వకంగా మాట్లాడాడు.
అహం వినికృతో భ్రాత్రా చరామ్యేష భయార్దితః। ఋష్యమూకం గిరివరం హృతభార్యః సుదుఃఖితః
నన్ను నా అన్నయ్య దూరం చేసాడు. భయంతో ఈ ఋష్యమూక పర్వతంపై తిరుగుతున్నాను. భార్యను కోల్పోయి చాలా బాధలో ఉన్నాను.
సోఽహం త్రస్తో భయే మగ్నో వనే సమ్భ్రాన్తచేతనః। వాలినా నికృతో భ్రాత్రా కృతవైరశ్చ రాఘవ
ఇలా నేను భయంతో, అడవిలో మనసు కలవరపడి, వాలినిచేత అన్యాయానికి గురై, అతనితో శత్రుత్వం కలిగి భయపడుతూ ఉన్నాను, ఓ రాఘవా!
వాలినో మే భయార్తస్య సర్వలోకాభయంకర। మమాపి త్వమనాథస్య ప్రసాదం కర్తుమర్హసి
ప్రపంచాన్ని భయపెట్టే వాలి వల్ల నేను భయంతో ఉన్నాను. నాకు ఎవ్వరూ లేని స్థితిలో నీవు దయ చూపాలి.
ఏవముక్తస్తు తేజస్వీ ధర్మజ్ఞో ధర్మవత్సలః। ప్రత్యువాచ స కాకుత్స్థః సుగ్రీవం ప్రహసన్నివ
ఇలా అడిగినప్పుడు, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన, ధర్మాన్ని ప్రేమించే కకుత్వ వంశజుడు రాముడు, సుగ్రీవుని చూసి చిరునవ్వుతో సమాధానం ఇచ్చాడు.
ఉపకారఫలం మిత్రమపకారోఽరిలక్షణమ్। అద్యైవ తం వధిష్యామి తవ భార్యాపహారిణమ్
సహాయం చేసినవారికి మేలు చేయడమే స్నేహితుని లక్షణం; హాని చేసేవాడు శత్రువు. నేడు నీ భార్యను అపహరించిన వానిని నేను చంపుతాను.
ఇమే హి మే మహాభాగ పత్రిణస్తిగ్మతేజసః। కార్తికేయవనోద్భూతాః శరా హేమవిభూషితాః
ఇవిగో నా వద్ద ఉన్న బలమైన, పదునైన బాణాలు. ఇవి కార్తికేయుని అడవిలో పుట్టినవే, బంగారు అలంకారాలతో మెరిసిపోతున్నాయి.
కఙ్కపత్రపరిచ్ఛన్నా మహేన్ద్రాశనిసంనిభాః। సుపర్వాణః సుతీక్ష్ణాగ్రాః సరోషా భుజగా ఇవ
గద్దపక్షి రెక్కలతో తయారైన వీటి కడుపులు, ఇంద్రుని వజ్రాయుధానికి సమానంగా ఉన్నాయి. బాగా కలిపి, చాలా పదునైన అంచులతో, కోపంతో ఉన్న పాముల్లా కనిపిస్తున్నాయి.
వాలిసంజ్ఞమమిత్రం తే భ్రాతరం కృతకిల్బిషమ్। శరైర్వినిహతం పశ్య వికీర్ణమివ పర్వతమ్
నీ శత్రువు, వాలి అనే నీ అన్నయ్య పాపం చేసినవాడు. బాణాలతో పడగొట్టి, కొండలు చీలిపోయినట్టు అతడిని నేలమీద పడేసిన దృశ్యాన్ని చూడు.