బాలిశస్తు నరో నిత్యం వైక్లవ్యం యోఽనువర్తతే। స మజ్జత్యవశః శోకే భారాక్రాన్తేవ నౌర్జలే
ఎప్పుడూ బలహీనతను అనుసరిస్తూ ఉండే మూర్ఖుడు, నీటిలో భారంగా మునిగిపోతున్న పడవలా, బాధలో ఆవేశంగా మునిగిపోతాడు.
ఏషోఽఞ్జలిర్మయా బద్ధః ప్రణయాత్ త్వాం ప్రసాదయే। పౌరుషం శ్రయ శోకస్య నాన్తరం దాతుమర్హసి
నా చేతులు జోడించి, ప్రేమతో నిన్ను వేడుకుంటున్నాను. ధైర్యాన్ని ఆశ్రయించు, దుఃఖానికి చోటివ్వకూడదు.
యే శోకమనువర్తన్తే న తేషాం విద్యతే సుఖమ్। తేజశ్చ క్షీయతే తేషాం న త్వం శోచితుమర్హసి
ఎవరైనా దుఃఖాన్ని అనుసరిస్తే వారికి ఆనందం ఉండదు. వారి తేజస్సు తగ్గిపోతుంది. నువ్వు దుఃఖించకూడదు.
శోకేనాభిప్రపన్నస్య జీవితే చాపి సంశయః। స శోకం త్యజ రాజేన్ద్ర ధైర్యమాశ్రయ కేవలమ్
దుఃఖంతో మునిగిపోయినవాడికి జీవితం కూడా అనిశ్చితంగా మారుతుంది. రాజేంద్రా, దుఃఖాన్ని వదిలిపెట్టి, కేవలం ధైర్యాన్ని ఆశ్రయించు.
హితం వయస్యభావేన బ్రూహి నోపదిశామి తే। వయస్యతాం పూజయన్మే న త్వం శోచితుమర్హసి
నేను నీకు మిత్రుడిగా మంచిగా మాట్లాడుతున్నాను, ఉపదేశించడంలేదు. మన మైత్రిని గౌరవిస్తూ, నువ్వు దుఃఖించకూడదు.
మధురం సాన్త్వితస్తేన సుగ్రీవేణ స రాఘవః। ముఖమశ్రుపరిక్లిన్నం వస్త్రాన్తేన ప్రమార్జయత్
సుగ్రీవుడు మధురంగా ఓదార్చినప్పుడు, రాఘవుడు తన కన్నీళ్లతో తడిసిన ముఖాన్ని వస్త్రంతో తుడిచుకున్నాడు.
ప్రకృతిస్థస్తు కాకుత్స్థః సుగ్రీవచనాత్ ప్రభుః। సమ్పరిష్వజ్య సుగ్రీవమిదం వచనమబ్రవీత్
సుగ్రీవుని మాటలతో కౌశల్యంతో తిరిగి సాధారణ స్థితికి వచ్చిన కాకుత్థ్సుడు, సుగ్రీవుని ఆలింగనం చేసి ఇలా అన్నాడు.
కర్తవ్యం యద్ వయస్యేన స్నిగ్ధేన చ హితేన చ। అనురూపం చ యుక్తం చ కృతం సుగ్రీవ తత్ త్వయా
మిత్రుడిగా, ప్రేమతో, మంచికోసం చేయాల్సిన పనిని, సముచితంగా, సరిగ్గా నువ్వు చేసావు సుగ్రీవా.
ఏష చ ప్రకృతిస్థోఽహమనునీతస్త్వయా సఖే। దుర్లభో హీదృశో బన్ధురస్మిన్ కాలే విశేషతః
ఇప్పుడు నేను నా సహజ స్థితికి వచ్చాను, నీవు నన్ను ఓదార్చావు మిత్రమా. ఇలాంటి స్నేహితుడు, ముఖ్యంగా ఇలాంటి సమయంలో, చాలా అరుదుగా లభిస్తాడు.
కిం తు యత్నస్త్వయా కార్యో మైథిల్యాః పరిమార్గణే। రాక్షసస్య చ రౌద్రస్య రావణస్య దురాత్మనః
కానీ నీవు మైతిలిని వెతకడంలో, అలాగే క్రూరమైన, దురాత్ముడైన రావణుడిని కనుగొనడంలో యత్నం చేయాలి.
మయా చ యదనుష్ఠేయం విస్రబ్ధేన తదుచ్యతామ్। వర్షాస్వివ చ సుక్షేత్రే సర్వం సమ్పద్యతే తవ
నేను చేయాల్సినది ఏమిటో నిస్సంకోచంగా చెప్పు. వర్షాకాలంలో మంచి పొలంలో పంటలు పెరిగినట్లు, నీకు అన్నీ సఫలమవుతాయి.
మయా చ యదిదం వాక్యమభిమానాత్ సమీరితమ్। తత్త్వయా హరిశార్దూల తత్త్వమిత్యుపధార్యతామ్
నేను గర్వంతో ఏమైనా మాటలు అన్నా, ఓ వానరులలో శ్రేష్ఠుడా, వాటిని నీవు నిజంగా అర్థం చేసుకోవాలి.
అనృతం నోక్తపూర్వం మే న చ వక్ష్యే కదాచన। ఏతత్తే ప్రతిజానామి సత్యేనైవ శపామ్యహమ్
నేను ఎప్పుడూ అబద్ధం చెప్పలేదు, ఇకపై కూడా చెప్పను. దీనిని నేను నీకు హామీ ఇస్తున్నాను, సత్యాన్ని ప్రమాణంగా చెప్పుతున్నాను.
తతః ప్రహృష్టః సుగ్రీవో వానరైః సచివైః సహ। రాఘవస్య వచః శ్రుత్వా ప్రతిజ్ఞాతం విశేషతః
అప్పుడు సుగ్రీవుడు, వానర మంత్రులతో కలిసి, రాఘవుని మాటలు, ముఖ్యంగా ఆయన ప్రతిజ్ఞను విని ఆనందించాడు.
ఏవమేకాన్తసమ్పృక్తౌ తతస్తౌ నరవానరౌ। ఉభావన్యోన్యసదృశం సుఖం దుఃఖమభాషతామ్
అలా ఆ ఇద్దరూ — నరుడు, వానరుడు — దగ్గరగా కలసి, ఒకరికి ఒకరు తాము అనుభవించిన సుఖదుఃఖాలను చెప్పుకున్నారు.
మహానుభావస్య వచో నిశమ్య హరిర్నృపాణామధిపస్య తస్య। కృతం స మేనే హరివీరముఖ్య- స్తదా చ కార్యం హృదయేన విద్వాన్
ఆ మహానుభావుడైన రాజు మాటలు విని, వానరులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన సుగ్రీవుడు, ఆ పని పూర్తయినట్లే అని హృదయపూర్వకంగా భావించాడు.
thumb|అష్టమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే అష్టమః సర్గః ॥౪-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలోని కిష్కిందాకాండలో ఎనిమిదవ సర్గను వినండి.
పరితుష్టస్తు సుగ్రీవస్తేన వాక్యేన హర్షితః। లక్ష్మణస్యాగ్రజం శూరమిదం వచనమబ్రవీత్
ఆ మాటలు విని, సుగ్రీవుడు ఎంతో సంతోషంతో, లక్ష్మణుని అన్నయ్య అయిన వీరుడికి ఇలా అన్నాడు.
సర్వథాహమనుగ్రాహ్యో దేవతానాం న సంశయః। ఉపపన్నో గుణోపేతః సఖా యస్య భవాన్ మమ
నిజంగా దేవతలు నన్ను ఎంతో అనుగ్రహించారని సందేహమే లేదు. ఎందుకంటే నీలాంటి సద్గుణాలు ఉన్నవాడు నా స్నేహితుడిగా మారావు.
శక్యం ఖలు భవేద్ రామ సహాయేన త్వయానఘ। సురరాజ్యమపి ప్రాప్తుం స్వరాజ్యం కిముత ప్రభో
నిష్కళంకుడా! నీ సహాయంతో దేవతల రాజ్యాన్ని కూడా పొందవచ్చు. అయితే నా రాజ్యం గురించి చెప్పనక్కర్లేదు కదా ప్రభూ!
సోఽహం సభాజ్యో బన్ధూనాం సుహృదాం చైవ రాఘవ। యస్యాగ్నిసాక్షికం మిత్రం లబ్ధం రాఘవవంశజమ్
ఓ రాఘవా! అగ్ని సాక్షిగా రాఘవ వంశంలో పుట్టినవాడిని స్నేహితుడిగా పొందినందుకు నా బంధువుల మధ్య, స్నేహితుల మధ్య నేను ఎంతో గౌరవాన్ని పొందాను.
అహమప్యనురూపస్తే వయస్యో జ్ఞాస్యసే శనైః। న తు వక్తుం సమర్థోఽహం త్వయి ఆత్మగతాన్ గుణాన్
నేను కూడా నీకు తగిన స్నేహితుడినే. నువ్వు ఆ విషయాన్ని క్రమంగా తెలుసుకుంటావు. కానీ నా స్వంత గుణాలను నీ ముందు చెప్పగలిగే స్థితిలో లేను.
మహాత్మనాం తు భూయిష్ఠం త్వద్విధానాం కృతాత్మనామ్। నిశ్చలా భవతి ప్రీతిర్ధైర్యమాత్మవతాం వర
నీలాంటి మహాత్ములు, ఆత్మనిగ్రహం ఉన్నవారి మధ్య ప్రేమ ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉంటుంది. ధైర్యం కూడా అటువంటి వారికి మారదు, ఓ ఉత్తముడా!
రజతం వా సువర్ణం వా శుభాన్యాభరణాని చ। అవిభక్తాని సాధూనామవగచ్ఛన్తి సాధవః
వెండి అయినా, బంగారం అయినా, అందమైన ఆభరణాలు అయినా, మంచి మనుషుల మధ్య ఇవన్నీ వేరుగా ఉండవని వారు తెలుసుకుంటారు.
ధనత్యాగః సుఖత్యాగో దేశత్యాగోఽపి వానఘ। వయస్యార్థే ప్రవర్తన్తే స్నేహం దృష్ట్వా తథావిధమ్
స్నేహితుని కోసం, ఓ నిష్కళంకుడా, ధనం, సుఖం, దేశం కూడా వదిలిపెట్టడానికి సిద్ధపడతారు. అలాంటి ప్రేమను చూసినప్పుడు అలా చేస్తారు.
తత్ తథేత్యబ్రవీద్ రామః సుగ్రీవం ప్రియవాదినమ్। లక్ష్మణస్యాగ్రతో లక్ష్మ్యా వాసవస్యేవ ధీమతః
అప్పుడు రాముడు, లక్ష్మణుడు ముందు నిలబడి, మధురంగా మాట్లాడిన సుగ్రీవుని చూసి, 'అలా జరుగుతుంది' అని సమాధానం ఇచ్చాడు.
తతో రామం స్థితం దృష్ట్వా లక్ష్మణం చ మహాబలమ్। సుగ్రీవః సర్వతశ్చక్షుర్వనే లోలమపాతయత్
తర్వాత రాముడిని, మహాబలుడు లక్ష్మణుడిని చూసి, సుగ్రీవుడు తన దృష్టిని ఆ అడవిలో చుట్టూ తిరిగించాడు.
స దదర్శ తతః సాలమవిదూరే హరీశ్వరః। సుపుష్పమీషత్పత్రాఢ్యం భ్రమరైరుపశోభితమ్
అప్పుడే వానరాధిపతి సుగ్రీవుడు, దగ్గరలోనే పుష్పాలతో, కొంత ఆకులతో, తేనెటీగలు చుట్టుముట్టిన ఒక శాల వృక్షాన్ని చూశాడు.
తస్యైకాం పర్ణబహులాం శాఖాం భఙ్క్త్వా సుశోభితామ్। రామస్యాస్తీర్య సుగ్రీవో నిషసాద సరాఘవః
ఆ వృక్షం నుండి ఆకులు ఎక్కువగా ఉన్న ఒక అందమైన కొమ్మను విరిచి, సుగ్రీవుడు రామునికి పరచి, రాఘవునితో కలిసి కూర్చున్నాడు.
తావాసీనౌ తతో దృష్ట్వా హనూమానపి లక్ష్మణమ్। శాలశాఖాం సముత్పాట్య వినీతముపవేశయత్
ఆ ఇద్దరిని కూర్చున్నట్లు చూసిన హనుమంతుడు, మర్యాదగా శాల వృక్షపు కొమ్మను విరిచి, లక్ష్మణుని కూడా కూర్చోబెట్టాడు.