ఇదం తథ్యం మమ వచస్త్వమవేహి చ రాఘవ। న శక్యా సా జరయితుమపి సేన్ద్రైః సురాసురైః
రాఘవా, నా మాటలు నిజమని నీవు తెలుసుకో. ఆమెను ఇంద్రుడు, దేవతలు, అసురులు కలిసినా ఏమీ చేయలేరు.
తవ భార్యా మహాబాహో భక్ష్యం విషకృతం యథా। త్యజ శోకం మహాబాహో తాం కాన్తామానయామి తే
మహాబాహువా, నీ భార్య విషమున్న భోజనంలా అందరికీ అందని వాడి. మహాబాహువా, నీవు నీ శోకాన్ని వదిలిపెట్టు. నేను నీ ప్రియమైనవారిని తీసుకొస్తాను.
అనుమానాత్ తు జానామి మైథిలీ సా న సంశయః। హ్రియమాణా మయా దృష్టా రక్షసా రౌద్రకర్మణా
ఒక్కసారిగా చూస్తేనే నాకు ఆమె మైథిలీ అని సందేహం లేదు. ఆ క్రూరమైన రాక్షసుడు ఆమెను తీసుకుపోతున్నప్పుడు నేను చూశాను.
క్రోశన్తీ రామరామేతి లక్ష్మణేతి చ విస్వరమ్। స్ఫురన్తీ రావణస్యాఙ్కే పన్నగేన్ద్రవధూర్యథా
ఆమె 'రామా! రామా!' 'లక్ష్మణా!' అని గట్టిగా అరుస్తూ, రావణుని మడిలో తిప్పుకుంటూ, పాముల రాజు భార్యలా తడబడింది.
ఆత్మనా పఞ్చమం మాం హి దృష్ట్వా శైలతలే స్థితమ్। ఉత్తరీయం తయా త్యక్తం శుభాన్యాభరణాని చ
ఆమె నన్ను కొండపై నిలబడి చూస్తూ, తన ఉత్తరీయం, శుభ్రమైన ఆభరణాలను పడేసింది.
తాన్యస్మాభిర్గృహీతాని నిహితాని చ రాఘవ। ఆనయిష్యామ్యహం తాని ప్రత్యభిజ్ఞాతుమర్హసి
రాఘవా, ఆ ఆభరణాలను మేము తీసుకుని దాచాము. నేను వాటిని తీసుకొస్తాను, నీవు గుర్తుపట్టాలి.
తమబ్రవీత్ తతో రామః సుగ్రీవం ప్రియవాదినమ్। ఆనయస్వ సఖే శీఘ్రం కిమర్థం ప్రవిలమ్బసే
అప్పుడు రాముడు మధురంగా మాట్లాడే సుగ్రీవునితో ఇలా అన్నాడు: 'స్నేహితా, వెంటనే తీసుకొరా, ఎందుకు ఆలస్యం చేస్తున్నావు?'
ఏవముక్తస్తు సుగ్రీవః శైలస్య గహనాం గుహామ్। ప్రవివేశ తతః శీఘ్రం రాఘవప్రియకామ్యయా
ఇలా అన్న వెంటనే సుగ్రీవుడు రాఘవుని ఆనందానికి, వెంటనే ఆ కొండలోని లోతైన గుహలోకి ప్రవేశించాడు.
ఉత్తరీయం గృహీత్వా తు స తాన్యాభరణాని చ। ఇదం పశ్యేతి రామాయ దర్శయామాస వానరః
ఆ వానరుడు ఉత్తరీయాన్ని, ఆ ఆభరణాలను తీసుకుని, 'ఇవి చూడు' అని రామునికి చూపించాడు.
తతో గృహీత్వా వాసస్తు శుభాన్యాభరణాని చ। అభవద్ బాష్పసంరుద్ధో నీహారేణేవ చన్ద్రమాః
ఆ వస్త్రాన్ని, అందమైన ఆభరణాలను తీసుకుని, కన్నీళ్లతో ఊపిరాడక నిలిచిపోయాడు, మబ్బుతో కప్పబడిన చంద్రుడిలా.
సీతాస్నేహప్రవృత్తేన స తు బాష్పేణ దూషితః। హా ప్రియేతి రుదన్ ధైర్యముత్సృజ్య న్యపతత్ క్షితౌ
సీతపై ప్రేమతో వచ్చిన కన్నీళ్లతో, 'హా ప్రియమైనవాడా!' అని విలపిస్తూ, ధైర్యాన్ని వదిలిపెట్టి నేలపై పడిపోయాడు.
హృది కృత్వా స బహుశస్తమలంకారముత్తమమ్। నిశశ్వాస భృశం సర్పో బిలస్థ ఇవ రోషితః
ఆ అద్భుతమైన ఆభరణాలను మళ్లీ మళ్లీ హృదయానికి హత్తుకుని, కోపంతో తన బిలంలో ఉన్న పాము లా లోతుగా ఊపిరి వదిలాడు.
అవిచ్ఛిన్నాశ్రువేగస్తు సౌమిత్రిం ప్రేక్ష్య పార్శ్వతః। పరిదేవయితుం దీనం రామః సముపచక్రమే
అవిచ్ఛిన్నమైన కన్నీటి ధారతో, తన పక్కన ఉన్న సౌమిత్రిని చూసి, రాముడు దుఃఖంతో విలపించసాగాడు.
పశ్య లక్ష్మణ వైదేహ్యా సంత్యక్తం హ్రియమాణయా। ఉత్తరీయమిదం భూమౌ శరీరాద్ భూషణాని చ
లక్ష్మణా, చూడు, వైదేహి తీసుకుపోతుండగా నేలపై పడేసిన ఈ పైదుస్తూ, ఆభరణాలూ ఇవే.
శాద్వలిన్యాం ధ్రువం భూమ్యాం సీతయా హ్రియమాణయా। ఉత్సృష్టం భూషణమిదం తథా రూపం హి దృశ్యతే
ఈ పచ్చిక పొదల మధ్య భూమిపై, సీతను తీసుకుపోతున్నప్పుడు ఆమె వదిలేసిన ఆభరణం ఇదే అనిపిస్తోంది; ఎందుకంటే దాని ఆకారం అలాగే కనిపిస్తోంది.
ఏవముక్తస్తు రామేణ లక్ష్మణో వాక్యమబ్రవీత్। నాహం జానామి కేయూరే నాహం జానామి కుణ్డలే
ఇలా రాముడు చెప్పగానే, లక్ష్మణుడు ఇలా అన్నాడు: "నేను చేతికడియాలు, చెవి ఆభరణాలు గుర్తుపట్టలేను."
నూపురే త్వభిజానామి నిత్యం పాదాభివన్దనాత్। తతస్తు రాఘవో వాక్యం సుగ్రీవమిదమబ్రవీత్
కానీ, ఆమె పాదాలకు ప్రతిరోజూ నమస్కరిస్తూ ఉండడం వల్ల, పాదాల కడియాలు మాత్రం నాకు గుర్తొస్తున్నాయి. అప్పుడు రాఘవుడు సుగ్రీవుని ఇలా అడిగాడు.
బ్రూహి సుగ్రీవ కం దేశం హ్రియన్తీ లక్షితా త్వయా। రక్షసా రౌద్రరూపేణ మమ ప్రాణప్రియా హృతా
సుగ్రీవా, నా ప్రాణప్రియమైనవాడిని భయంకరమైన రూపం కలిగిన రాక్షసుడు ఎక్కడ తీసుకెళ్లాడో నీవు చూశావా? ఏ ప్రాంతంలో చూశావో చెప్పు.
క్వ వా వసతి తద్ రక్షో మహద్ వ్యసనదం మమ। యన్నిమిత్తమహం సర్వాన్ నాశయిష్యామి రాక్షసాన్
నాకు ఈ గొప్ప బాధను కలిగించిన ఆ రాక్షసుడు ఎక్కడ ఉంటాడో చెప్పు. అతని వల్లనే నేను అందరు రాక్షసులను నాశనం చేస్తాను.
హరతా మైథిలీం యేన మాం చ రోషయతా ధ్రువమ్। ఆత్మనో జీవితాన్తాయ మృత్యుద్వారమపావృతమ్
మైతిలిని అపహరించి, నన్ను కోపపెట్టిన వాడు, ఖచ్చితంగా తన మృతికి తానే ద్వారం తెరిచాడు.
మమ దయితతమా హృతా వనాద్ రజనిచరేణ విమథ్య యేన సా। కథయ మమ రిపుం తమద్య వై ప్లవగపతే యమసంనిధిం నయామి
నా ప్రాణప్రియమైనవాడిని అడవిలోంచి రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసుడు బాధించి తీసుకెళ్లాడు. వానరాధిపతీ, నేడు ఆ శత్రువు ఎవరో నాకు చెప్పు; అతన్ని నేను యముని సన్నిధికి పంపుతాను.
thumb|సప్తమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే సప్తమః సర్గః ॥౪-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలోని కిష్కింధాకాండలో ఏడవ అధ్యాయం వినండి.
ఏవముక్తస్తు సుగ్రీవో రామేణార్తేన వానరః। అబ్రవీత్ ప్రాఞ్జలిర్వాక్యం సబాష్పం బాష్పగద్గదః
ఇలా దుఃఖంతో రాముడు అడిగినప్పుడు, వానరుడైన సుగ్రీవుడు చేతులు జోడించి, కన్నీటి గొంతుతో ఇలా అన్నాడు.
న జానే నిలయం తస్య సర్వథా పాపరక్షసః। సామర్థ్యం విక్రమం వాపి దౌష్కులేయస్య వా కులమ్
ఆ పాపరాక్షసుడు ఎక్కడ ఉంటాడో నాకు తెలియదు. అతని శక్తి, పరాక్రమం, వంశం కూడా నాకు తెలియవు.
సత్యం తు ప్రతిజానామి త్యజ శోకమరిందమ। కరిష్యామి తథా యత్నం యథా ప్రాప్స్యసి మైథిలీమ్
కానీ, శత్రువులను నశింపజేసేవాడా, ఇది నిజంగా నేను నీకు హామీ ఇస్తున్నాను. నీవు మైతిలిని తిరిగి పొందేలా నేను నా శక్తంతా ఉపయోగిస్తాను. కాబట్టి నీ దుఃఖాన్ని విడిచిపెట్టు.
రావణం సగణం హత్వా పరితోష్యాత్మపౌరుషమ్। తథాస్మి కర్తా నచిరాద్ యథా ప్రీతో భవిష్యసి
రావణుడిని అతని అనుచరులతో పాటు సంహరించి, నా శౌర్యాన్ని తృప్తిపరచి, త్వరలోనే నీవు సంతోషపడేలా నేను చేస్తాను.
అలం వైక్లవ్యమాలమ్బ్య ధైర్యమాత్మగతం స్మర। త్వద్విధానాం న సదృశమీదృశం బుద్ధిలాఘవమ్
ఇంతటి నిరాశను వదిలిపెట్టు. నీలోని ధైర్యాన్ని గుర్తు చేసుకో. నీలాంటి వారికి ఇలాంటి మనసు చంచలత అనేది తగదు.
మయాపి వ్యసనం ప్రాప్తం భార్యావిరహజం మహత్। నాహమేవం హి శోచామి ధైర్యం న చ పరిత్యజే
నాకు కూడా భార్యవిరహం వల్ల పెద్ద దుఃఖం వచ్చింది. అయినా నేను ఇలా విచారం చేయను, నా ధైర్యాన్ని కూడా వదలను.
బాష్పమాపతితం ధైర్యాన్నిగ్రహీతుం త్వమర్హసి। మర్యాదాం సత్త్వయుక్తానాం ధృతిం నోత్స్రష్టుమర్హసి
నీ ధైర్యంతో వచ్చిన కన్నీటిని నీవు ఆపుకోవాలి. ఉన్నతమైనవారికి తగిన ఆ పరిమితిని, స్థిరతను వదలకూడదు.
వ్యసనే వార్థకృచ్ఛ్రే వా భయే వా జీవితాన్తగే। విమృశంశ్చ స్వయాబుద్ధ్యా ధృతిమాన్ నావసీదతి
బాధలో, కష్టంలో, భయంలో, మరణ సమయములో అయినా, తన బుద్ధితో ఆలోచిస్తూ స్థిరంగా ఉండేవాడు ఎప్పుడూ క్షీణించడు.