తీక్ష్ణాగ్రా ఋజుపర్వాణః సరోషా భుజగా ఇవ। తమద్య వాలినం పశ్య తీక్ష్ణైరాశీవిషోపమైః
పదునైన అంచులతో, నేరుగా సాగిన, కోపంతో ఉన్న పాముల్లా నా బాణాలు వాలిని తాకుతాయి. నువ్వు ఈ రోజు ఆ వాలిని విషపూరితమైన బాణాలతో పడిపోతూ చూస్తావు.
శరైర్వినిహతం భూమౌ ప్రకీర్ణమివ పర్వతమ్। స తు తద్ వచనం శ్రుత్వా రాఘవస్యాత్మనో హితమ్। సుగ్రీవః పరమప్రీతః పరమం వాక్యమబ్రవీత్
బాణాలతో గాయపడి, వాలి భూమిపై పర్వతంలా చెల్లాచెదురుగా పడిపోతాడు. రాఘవుని ఈ మేలుకలిగించే మాటలు విని, సుగ్రీవుడు ఎంతో ఆనందంతో గొప్ప మాటలు అన్నాడు.
తవ ప్రసాదేన నృసింహ వీర ప్రియాం చ రాజ్యం చ సమాప్నుయామహమ్। తథా కురు త్వం నరదేవ వైరిణం యథా న హింస్యాత్ స పునర్మమాగ్రజమ్
నరసింహా! నీ దయ వల్ల నేను నా ప్రియమైన భార్యను, రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందాలని ఆశిస్తున్నాను. నరేంద్రా! నా శత్రువైన వాలిని అలా శిక్షించు, అతడు ఇక నా అన్నకు హాని చేయకుండా ఉండాలి.
సీతాకపీన్ద్రక్షణదాచరాణాం రాజీవహేమజ్వలనోపమాని। సుగ్రీవరామప్రణయప్రసఙ్గే వామాని నేత్రాణి సమం స్ఫురన్తి
సీత, కపిరాజు, రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసులు — వీరి అందరి కనులు పద్మం, బంగారం, అగ్నిలా అందంగా మెరిసిపోతూ, సుగ్రీవుడు-రాముని స్నేహబంధంలో ఒకేసారి చమకుతున్నాయి.
thumb|షష్ఠః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే షష్ఠః సర్గః ॥౪-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో కిష్కింధా కాండలో ఇది ఆరో సర్గ అని వినండి.
పునరేవాబ్రవీత్ ప్రీతో రాఘవం రఘునన్దనమ్। అయమాఖ్యాతి తే రామ సచివో మన్త్రిసత్తమః
ఆనందంగా సుగ్రీవుడు రఘుకులానందుడైన రాఘవునితో ఇలా అన్నాడు: 'ఈ మంత్రుల్లో ముఖ్యుడైన హనుమంతుడు నీకు చెబుతాడు, రామా.'
హనుమాన్ యన్నిమిత్తం త్వం నిర్జనం వనమాగతః। లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా వసతశ్చ వనే తవ
హనుమంతుడు నీవు ఎందుకు ఈ ఎడారి అడవికి వచ్చావో, నీతో పాటు నీ తమ్ముడు లక్ష్మణుడు అడవిలో నివసించడానికీ కారణం ఏమిటో తెలుసు.
రక్షసాపహృతా భార్యా మైథిలీ జనకాత్మజా। త్వయా వియుక్తా రుదతీ లక్ష్మణేన చ ధీమతా
నీ భార్య అయిన మైథిలీ, జనకుని కుమార్తెను ఒక రాక్షసుడు అపహరించాడు. నీవు దూరమైనందుకు ఆమె కన్నీళ్లు పెట్టింది, తెలివిగల లక్ష్మణుడితో కలిసి.
అన్తరం ప్రేప్సునా తేన హత్వా గృధ్రం జటాయుషమ్। భార్యావియోగజం దుఃఖం ప్రాపితస్తేన రక్షసా
అవకాశం కోసం చూస్తూ ఆ రాక్షసుడు జటాయువు అనే గద్దను చంపాడు. నీ భార్యను దూరం చేసినందువల్ల నీవు ఈ బాధను అనుభవిస్తున్నావు.
భార్యావియోగజం దుఃఖం నచిరాత్ త్వం విమోక్ష్యసే। అహం తామానయిష్యామి నష్టాం వేదశ్రుతీమివ
నీ భార్య దూరమైన బాధ నుంచి నీవు త్వరలోనే విముక్తి పొందుతావు. నేను ఆ మాయమైనవారిని తిరిగి తీసుకొస్తాను, పోయిన వేదాన్ని తిరిగి పొందినట్టు.
ఇదం తథ్యం మమ వచస్త్వమవేహి చ రాఘవ। న శక్యా సా జరయితుమపి సేన్ద్రైః సురాసురైః
రాఘవా, నా మాటలు నిజమని నీవు తెలుసుకో. ఆమెను ఇంద్రుడు, దేవతలు, అసురులు కలిసినా ఏమీ చేయలేరు.
తవ భార్యా మహాబాహో భక్ష్యం విషకృతం యథా। త్యజ శోకం మహాబాహో తాం కాన్తామానయామి తే
మహాబాహువా, నీ భార్య విషమున్న భోజనంలా అందరికీ అందని వాడి. మహాబాహువా, నీవు నీ శోకాన్ని వదిలిపెట్టు. నేను నీ ప్రియమైనవారిని తీసుకొస్తాను.
అనుమానాత్ తు జానామి మైథిలీ సా న సంశయః। హ్రియమాణా మయా దృష్టా రక్షసా రౌద్రకర్మణా
ఒక్కసారిగా చూస్తేనే నాకు ఆమె మైథిలీ అని సందేహం లేదు. ఆ క్రూరమైన రాక్షసుడు ఆమెను తీసుకుపోతున్నప్పుడు నేను చూశాను.
క్రోశన్తీ రామరామేతి లక్ష్మణేతి చ విస్వరమ్। స్ఫురన్తీ రావణస్యాఙ్కే పన్నగేన్ద్రవధూర్యథా
ఆమె 'రామా! రామా!' 'లక్ష్మణా!' అని గట్టిగా అరుస్తూ, రావణుని మడిలో తిప్పుకుంటూ, పాముల రాజు భార్యలా తడబడింది.
ఆత్మనా పఞ్చమం మాం హి దృష్ట్వా శైలతలే స్థితమ్। ఉత్తరీయం తయా త్యక్తం శుభాన్యాభరణాని చ
ఆమె నన్ను కొండపై నిలబడి చూస్తూ, తన ఉత్తరీయం, శుభ్రమైన ఆభరణాలను పడేసింది.
తాన్యస్మాభిర్గృహీతాని నిహితాని చ రాఘవ। ఆనయిష్యామ్యహం తాని ప్రత్యభిజ్ఞాతుమర్హసి
రాఘవా, ఆ ఆభరణాలను మేము తీసుకుని దాచాము. నేను వాటిని తీసుకొస్తాను, నీవు గుర్తుపట్టాలి.
తమబ్రవీత్ తతో రామః సుగ్రీవం ప్రియవాదినమ్। ఆనయస్వ సఖే శీఘ్రం కిమర్థం ప్రవిలమ్బసే
అప్పుడు రాముడు మధురంగా మాట్లాడే సుగ్రీవునితో ఇలా అన్నాడు: 'స్నేహితా, వెంటనే తీసుకొరా, ఎందుకు ఆలస్యం చేస్తున్నావు?'
ఏవముక్తస్తు సుగ్రీవః శైలస్య గహనాం గుహామ్। ప్రవివేశ తతః శీఘ్రం రాఘవప్రియకామ్యయా
ఇలా అన్న వెంటనే సుగ్రీవుడు రాఘవుని ఆనందానికి, వెంటనే ఆ కొండలోని లోతైన గుహలోకి ప్రవేశించాడు.
ఉత్తరీయం గృహీత్వా తు స తాన్యాభరణాని చ। ఇదం పశ్యేతి రామాయ దర్శయామాస వానరః
ఆ వానరుడు ఉత్తరీయాన్ని, ఆ ఆభరణాలను తీసుకుని, 'ఇవి చూడు' అని రామునికి చూపించాడు.
తతో గృహీత్వా వాసస్తు శుభాన్యాభరణాని చ। అభవద్ బాష్పసంరుద్ధో నీహారేణేవ చన్ద్రమాః
ఆ వస్త్రాన్ని, అందమైన ఆభరణాలను తీసుకుని, కన్నీళ్లతో ఊపిరాడక నిలిచిపోయాడు, మబ్బుతో కప్పబడిన చంద్రుడిలా.
సీతాస్నేహప్రవృత్తేన స తు బాష్పేణ దూషితః। హా ప్రియేతి రుదన్ ధైర్యముత్సృజ్య న్యపతత్ క్షితౌ
సీతపై ప్రేమతో వచ్చిన కన్నీళ్లతో, 'హా ప్రియమైనవాడా!' అని విలపిస్తూ, ధైర్యాన్ని వదిలిపెట్టి నేలపై పడిపోయాడు.
హృది కృత్వా స బహుశస్తమలంకారముత్తమమ్। నిశశ్వాస భృశం సర్పో బిలస్థ ఇవ రోషితః
ఆ అద్భుతమైన ఆభరణాలను మళ్లీ మళ్లీ హృదయానికి హత్తుకుని, కోపంతో తన బిలంలో ఉన్న పాము లా లోతుగా ఊపిరి వదిలాడు.
అవిచ్ఛిన్నాశ్రువేగస్తు సౌమిత్రిం ప్రేక్ష్య పార్శ్వతః। పరిదేవయితుం దీనం రామః సముపచక్రమే
అవిచ్ఛిన్నమైన కన్నీటి ధారతో, తన పక్కన ఉన్న సౌమిత్రిని చూసి, రాముడు దుఃఖంతో విలపించసాగాడు.
పశ్య లక్ష్మణ వైదేహ్యా సంత్యక్తం హ్రియమాణయా। ఉత్తరీయమిదం భూమౌ శరీరాద్ భూషణాని చ
లక్ష్మణా, చూడు, వైదేహి తీసుకుపోతుండగా నేలపై పడేసిన ఈ పైదుస్తూ, ఆభరణాలూ ఇవే.
శాద్వలిన్యాం ధ్రువం భూమ్యాం సీతయా హ్రియమాణయా। ఉత్సృష్టం భూషణమిదం తథా రూపం హి దృశ్యతే
ఈ పచ్చిక పొదల మధ్య భూమిపై, సీతను తీసుకుపోతున్నప్పుడు ఆమె వదిలేసిన ఆభరణం ఇదే అనిపిస్తోంది; ఎందుకంటే దాని ఆకారం అలాగే కనిపిస్తోంది.
ఏవముక్తస్తు రామేణ లక్ష్మణో వాక్యమబ్రవీత్। నాహం జానామి కేయూరే నాహం జానామి కుణ్డలే
ఇలా రాముడు చెప్పగానే, లక్ష్మణుడు ఇలా అన్నాడు: "నేను చేతికడియాలు, చెవి ఆభరణాలు గుర్తుపట్టలేను."
నూపురే త్వభిజానామి నిత్యం పాదాభివన్దనాత్। తతస్తు రాఘవో వాక్యం సుగ్రీవమిదమబ్రవీత్
కానీ, ఆమె పాదాలకు ప్రతిరోజూ నమస్కరిస్తూ ఉండడం వల్ల, పాదాల కడియాలు మాత్రం నాకు గుర్తొస్తున్నాయి. అప్పుడు రాఘవుడు సుగ్రీవుని ఇలా అడిగాడు.
బ్రూహి సుగ్రీవ కం దేశం హ్రియన్తీ లక్షితా త్వయా। రక్షసా రౌద్రరూపేణ మమ ప్రాణప్రియా హృతా
సుగ్రీవా, నా ప్రాణప్రియమైనవాడిని భయంకరమైన రూపం కలిగిన రాక్షసుడు ఎక్కడ తీసుకెళ్లాడో నీవు చూశావా? ఏ ప్రాంతంలో చూశావో చెప్పు.
క్వ వా వసతి తద్ రక్షో మహద్ వ్యసనదం మమ। యన్నిమిత్తమహం సర్వాన్ నాశయిష్యామి రాక్షసాన్
నాకు ఈ గొప్ప బాధను కలిగించిన ఆ రాక్షసుడు ఎక్కడ ఉంటాడో చెప్పు. అతని వల్లనే నేను అందరు రాక్షసులను నాశనం చేస్తాను.
హరతా మైథిలీం యేన మాం చ రోషయతా ధ్రువమ్। ఆత్మనో జీవితాన్తాయ మృత్యుద్వారమపావృతమ్
మైతిలిని అపహరించి, నన్ను కోపపెట్టిన వాడు, ఖచ్చితంగా తన మృతికి తానే ద్వారం తెరిచాడు.