సుగ్రీవో రాఘవం వాక్యమిత్యువాచ ప్రహృష్టవత్। తతః సుపర్ణబహులాం భఙ్క్త్వా శాఖాం సుపుష్పితామ్
సుగ్రీవుడు ఆనందంతో రామునికి ఇలా అన్నాడు. ఆ తరువాత గరుడవృక్షం మీద నుంచి పుష్పాలతో నిండిన ఒక కొమ్మను విరిచాడు.
సాలస్యాస్తీర్య సుగ్రీవో నిషసాద సరాఘవః। లక్ష్మణాయాథ సంహృష్టో హనుమాన్ మారుతాత్మజః
ఆ సాలవృక్షపు కొమ్మను పరచి, సుగ్రీవుడు రామునితో కలిసి కూర్చున్నాడు. ఆ సమయంలో వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు ఆనందంతో లక్ష్మణునికి
శాఖాం చన్దనవృక్షస్య దదౌ పరమపుష్పితామ్। తతః ప్రహృష్టః సుగ్రీవః శ్లక్ష్ణం మధురయా గిరా
పుష్పాలతో నిండిన చందనవృక్షపు కొమ్మను ఇచ్చాడు. ఆ తరువాత సుగ్రీవుడు ఆనందంతో మృదువుగా, మధురంగా మాట్లాడాడు.
ప్రత్యువాచ తదా రామం హర్షవ్యాకులలోచనః। అహం వినికృతో రామ చరామీహ భయార్దితః
ఆ సమయంలో సుగ్రీవుడు ఆనందంతో కళ్లు నిండిపోయి రామునితో ఇలా అన్నాడు: 'రామా! నన్ను అన్యాయంగా వదిలేశారు. భయంతో ఇక్కడ తిరుగుతున్నాను.'
హృతభార్యో వనే త్రస్తో దుర్గమేతదుపాశ్రితః। సోఽహం త్రస్తో వనే భీతో వసామ్యుద్భ్రాన్తచేతనః
నా భార్యను ఎత్తుకుపోయారు. అడవిలో భయంతో ఈ కష్టమైన చోట ఆశ్రయం పొందాను. భయంతో, కలవరంతో ఇక్కడ నివసిస్తున్నాను.
వాలినా నికృతో భ్రాత్రా కృతవైరశ్చ రాఘవ। వాలినో మే మహాభాగ భయార్తస్యాభయం కురు
నా అన్న వాలితో నాకు శత్రుత్వం ఏర్పడింది, రాఘవా! మహాబలుడా, వాలి వల్ల భయపడుతున్న నాకు రక్షణ కలిగించు.
కర్తుమర్హసి కాకుత్స్థ భయం మే న భవేద్ యథా। ఏవముక్తస్తు తేజస్వీ ధర్మజ్ఞో ధర్మవత్సలః
కాకుత్స్థ వంశజా! నాకు భయం లేకుండా నువ్వు సహాయం చేయాలి. ఇలా అడిగినప్పుడు ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన, దయగల రాముడు ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
ప్రత్యభాషత కాకుత్స్థః సుగ్రీవం ప్రహసన్నివ। ఉపకారఫలం మిత్రం విదితం మే మహాకపే
కాకుత్స్థుడు సుగ్రీవుని చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు: 'మహాకపీ! స్నేహితుడు అంటే సహాయం చేసే వాడని నాకు బాగా తెలుసు.'
వాలినం తం వధిష్యామి తవ భార్యాపహారిణమ్। అమోఘాః సూర్యసంకాశా మమేమే నిశితాః శరాః
నీ భార్యను తీసుకుపోయిన వాలిని నేను చంపుతాను. నా ఈ పదునైన బాణాలు సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ ఎప్పుడూ విఫలం కావు.
తస్మిన్ వాలిని దుర్వృత్తే నిపతిష్యన్తి వేగితాః। కఙ్కపత్రప్రతిచ్ఛన్నా మహేన్ద్రాశనిసంనిభాః
ఆ దుష్టుడు వాలిపై నా ఈ గద్దపక్షి రెక్కలతో కప్పబడిన, ఇంద్రుడి వజ్రాయుధంలాంటి బాణాలు వేగంగా పడతాయి.
తీక్ష్ణాగ్రా ఋజుపర్వాణః సరోషా భుజగా ఇవ। తమద్య వాలినం పశ్య తీక్ష్ణైరాశీవిషోపమైః
పదునైన అంచులతో, నేరుగా సాగిన, కోపంతో ఉన్న పాముల్లా నా బాణాలు వాలిని తాకుతాయి. నువ్వు ఈ రోజు ఆ వాలిని విషపూరితమైన బాణాలతో పడిపోతూ చూస్తావు.
శరైర్వినిహతం భూమౌ ప్రకీర్ణమివ పర్వతమ్। స తు తద్ వచనం శ్రుత్వా రాఘవస్యాత్మనో హితమ్। సుగ్రీవః పరమప్రీతః పరమం వాక్యమబ్రవీత్
బాణాలతో గాయపడి, వాలి భూమిపై పర్వతంలా చెల్లాచెదురుగా పడిపోతాడు. రాఘవుని ఈ మేలుకలిగించే మాటలు విని, సుగ్రీవుడు ఎంతో ఆనందంతో గొప్ప మాటలు అన్నాడు.
తవ ప్రసాదేన నృసింహ వీర ప్రియాం చ రాజ్యం చ సమాప్నుయామహమ్। తథా కురు త్వం నరదేవ వైరిణం యథా న హింస్యాత్ స పునర్మమాగ్రజమ్
నరసింహా! నీ దయ వల్ల నేను నా ప్రియమైన భార్యను, రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందాలని ఆశిస్తున్నాను. నరేంద్రా! నా శత్రువైన వాలిని అలా శిక్షించు, అతడు ఇక నా అన్నకు హాని చేయకుండా ఉండాలి.
సీతాకపీన్ద్రక్షణదాచరాణాం రాజీవహేమజ్వలనోపమాని। సుగ్రీవరామప్రణయప్రసఙ్గే వామాని నేత్రాణి సమం స్ఫురన్తి
సీత, కపిరాజు, రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసులు — వీరి అందరి కనులు పద్మం, బంగారం, అగ్నిలా అందంగా మెరిసిపోతూ, సుగ్రీవుడు-రాముని స్నేహబంధంలో ఒకేసారి చమకుతున్నాయి.
thumb|షష్ఠః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే షష్ఠః సర్గః ॥౪-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో కిష్కింధా కాండలో ఇది ఆరో సర్గ అని వినండి.
పునరేవాబ్రవీత్ ప్రీతో రాఘవం రఘునన్దనమ్। అయమాఖ్యాతి తే రామ సచివో మన్త్రిసత్తమః
ఆనందంగా సుగ్రీవుడు రఘుకులానందుడైన రాఘవునితో ఇలా అన్నాడు: 'ఈ మంత్రుల్లో ముఖ్యుడైన హనుమంతుడు నీకు చెబుతాడు, రామా.'
హనుమాన్ యన్నిమిత్తం త్వం నిర్జనం వనమాగతః। లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా వసతశ్చ వనే తవ
హనుమంతుడు నీవు ఎందుకు ఈ ఎడారి అడవికి వచ్చావో, నీతో పాటు నీ తమ్ముడు లక్ష్మణుడు అడవిలో నివసించడానికీ కారణం ఏమిటో తెలుసు.
రక్షసాపహృతా భార్యా మైథిలీ జనకాత్మజా। త్వయా వియుక్తా రుదతీ లక్ష్మణేన చ ధీమతా
నీ భార్య అయిన మైథిలీ, జనకుని కుమార్తెను ఒక రాక్షసుడు అపహరించాడు. నీవు దూరమైనందుకు ఆమె కన్నీళ్లు పెట్టింది, తెలివిగల లక్ష్మణుడితో కలిసి.
అన్తరం ప్రేప్సునా తేన హత్వా గృధ్రం జటాయుషమ్। భార్యావియోగజం దుఃఖం ప్రాపితస్తేన రక్షసా
అవకాశం కోసం చూస్తూ ఆ రాక్షసుడు జటాయువు అనే గద్దను చంపాడు. నీ భార్యను దూరం చేసినందువల్ల నీవు ఈ బాధను అనుభవిస్తున్నావు.
భార్యావియోగజం దుఃఖం నచిరాత్ త్వం విమోక్ష్యసే। అహం తామానయిష్యామి నష్టాం వేదశ్రుతీమివ
నీ భార్య దూరమైన బాధ నుంచి నీవు త్వరలోనే విముక్తి పొందుతావు. నేను ఆ మాయమైనవారిని తిరిగి తీసుకొస్తాను, పోయిన వేదాన్ని తిరిగి పొందినట్టు.
ఇదం తథ్యం మమ వచస్త్వమవేహి చ రాఘవ। న శక్యా సా జరయితుమపి సేన్ద్రైః సురాసురైః
రాఘవా, నా మాటలు నిజమని నీవు తెలుసుకో. ఆమెను ఇంద్రుడు, దేవతలు, అసురులు కలిసినా ఏమీ చేయలేరు.
తవ భార్యా మహాబాహో భక్ష్యం విషకృతం యథా। త్యజ శోకం మహాబాహో తాం కాన్తామానయామి తే
మహాబాహువా, నీ భార్య విషమున్న భోజనంలా అందరికీ అందని వాడి. మహాబాహువా, నీవు నీ శోకాన్ని వదిలిపెట్టు. నేను నీ ప్రియమైనవారిని తీసుకొస్తాను.
అనుమానాత్ తు జానామి మైథిలీ సా న సంశయః। హ్రియమాణా మయా దృష్టా రక్షసా రౌద్రకర్మణా
ఒక్కసారిగా చూస్తేనే నాకు ఆమె మైథిలీ అని సందేహం లేదు. ఆ క్రూరమైన రాక్షసుడు ఆమెను తీసుకుపోతున్నప్పుడు నేను చూశాను.
క్రోశన్తీ రామరామేతి లక్ష్మణేతి చ విస్వరమ్। స్ఫురన్తీ రావణస్యాఙ్కే పన్నగేన్ద్రవధూర్యథా
ఆమె 'రామా! రామా!' 'లక్ష్మణా!' అని గట్టిగా అరుస్తూ, రావణుని మడిలో తిప్పుకుంటూ, పాముల రాజు భార్యలా తడబడింది.
ఆత్మనా పఞ్చమం మాం హి దృష్ట్వా శైలతలే స్థితమ్। ఉత్తరీయం తయా త్యక్తం శుభాన్యాభరణాని చ
ఆమె నన్ను కొండపై నిలబడి చూస్తూ, తన ఉత్తరీయం, శుభ్రమైన ఆభరణాలను పడేసింది.
తాన్యస్మాభిర్గృహీతాని నిహితాని చ రాఘవ। ఆనయిష్యామ్యహం తాని ప్రత్యభిజ్ఞాతుమర్హసి
రాఘవా, ఆ ఆభరణాలను మేము తీసుకుని దాచాము. నేను వాటిని తీసుకొస్తాను, నీవు గుర్తుపట్టాలి.
తమబ్రవీత్ తతో రామః సుగ్రీవం ప్రియవాదినమ్। ఆనయస్వ సఖే శీఘ్రం కిమర్థం ప్రవిలమ్బసే
అప్పుడు రాముడు మధురంగా మాట్లాడే సుగ్రీవునితో ఇలా అన్నాడు: 'స్నేహితా, వెంటనే తీసుకొరా, ఎందుకు ఆలస్యం చేస్తున్నావు?'
ఏవముక్తస్తు సుగ్రీవః శైలస్య గహనాం గుహామ్। ప్రవివేశ తతః శీఘ్రం రాఘవప్రియకామ్యయా
ఇలా అన్న వెంటనే సుగ్రీవుడు రాఘవుని ఆనందానికి, వెంటనే ఆ కొండలోని లోతైన గుహలోకి ప్రవేశించాడు.
ఉత్తరీయం గృహీత్వా తు స తాన్యాభరణాని చ। ఇదం పశ్యేతి రామాయ దర్శయామాస వానరః
ఆ వానరుడు ఉత్తరీయాన్ని, ఆ ఆభరణాలను తీసుకుని, 'ఇవి చూడు' అని రామునికి చూపించాడు.
తతో గృహీత్వా వాసస్తు శుభాన్యాభరణాని చ। అభవద్ బాష్పసంరుద్ధో నీహారేణేవ చన్ద్రమాః
ఆ వస్త్రాన్ని, అందమైన ఆభరణాలను తీసుకుని, కన్నీళ్లతో ఊపిరాడక నిలిచిపోయాడు, మబ్బుతో కప్పబడిన చంద్రుడిలా.