శ్రుత్వా హనూమతో వాక్యం సుగ్రీవో వానరాధిపః। దర్శనీయతమో భూత్వా ప్రీత్యోవాచ చ రాఘవమ్
హనుమంతుని మాటలు విని, వానరాధిపతి సుగ్రీవుడు మరింత ఆకర్షణీయంగా మారి, ప్రేమతో రాఘవునితో మాట్లాడాడు.
భవాన్ ధర్మవినీతశ్చ సుతపాః సర్వవత్సలః। ఆఖ్యాతా వాయుపుత్రేణ తత్త్వతో మే భవద్గుణాః
నీవు ధర్మాన్ని పాటించేవాడవు, తపస్సులో నిష్ణాతుడవు, అందరినీ ప్రేమించేవాడవు. నీ గుణాలను వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు నాకు నిజంగా వివరించాడు.
తన్మమైవైష సత్కారో లాభశ్చైవోత్తమః ప్రభో। యత్త్వమిచ్ఛసి సౌహార్దం వానరేణ మయా సహ
ప్రభూ, నీవు నాతో వానరుడితో స్నేహం కోరినందుకు నాకు ఇది గొప్ప గౌరవం, గొప్ప లాభం.
రోచతే యది మే సఖ్యం బాహురేష ప్రసారితః। గృహ్యతాం పాణినా పాణిర్మర్యాదా బధ్యతాం ధ్రువా
నా స్నేహం నీకు ఇష్టమైతే, నా చేయి ఇక్కడ ఉంది. మన చేతులు కలిపి, మన స్నేహ బంధాన్ని బలంగా స్థాపిద్దాం.
ఏతత్ తు వచనం శ్రుత్వా సుగ్రీవస్య సుభాషితమ్। సమ్ప్రహృష్టమనా హస్తం పీడయామాస పాణినా
సుగ్రీవుడు మధురంగా చెప్పిన మాటలు విని, రాముడు ఆనందంతో తన చేయితో సుగ్రీవుని చేయి గట్టిగా పట్టుకున్నాడు.
హృష్టః సౌహృదమాలమ్బ్య పర్యష్వజత పీడితమ్। తతో హనూమాన్ సంత్యజ్య భిక్షురూపమరిందమః
ఆనందంతో స్నేహబంధాన్ని ఆలంబించి, సుగ్రీవుడు రాముడిని గట్టిగా ఆలింగనం చేసుకున్నాడు. ఆ తరువాత హనుమంతుడు భిక్షువు వేషాన్ని వదిలేశాడు.
కాష్ఠయోః స్వేన రూపేణ జనయామాస పావకమ్। దీప్యమానం తతో వహ్నిం పుష్పైరభ్యర్చ్య సత్కృతమ్
తన స్వరూపంలో రెండు కట్టెలను రుద్ది, అగ్నిని వెలిగించాడు. ఆ వెలిగిన అగ్నికి పుష్పాలతో పూజ చేసి గౌరవంగా నమస్కరించాడు.
తయోర్మధ్యే తు సుప్రీతో నిదధౌ సుసమాహితః। తతోఽగ్నిం దీప్యమానం తౌ చక్రతుశ్చ ప్రదక్షిణమ్
ఆ ఇద్దరి మధ్య ఆనందంగా అగ్నిని ఉంచి, ఆ తర్వాత ఇద్దరూ ఆ వెలిగిన అగ్నిని ప్రదక్షిణగా చుట్టారు.
సుగ్రీవో రాఘవశ్చైవ వయస్యత్వముపాగతౌ। తతః సుప్రీతమనసౌ తావుభౌ హరిరాఘవౌ
సుగ్రీవుడు, రాఘవుడు ఇద్దరూ స్నేహితులయ్యారు. ఆ ఆనందంతో హనుమంతుడు, రాఘవుడు ఇద్దరూ హర్షంతో ఉన్నారు.
అన్యోన్యమభివీక్షన్తౌ న తృప్తిమభిజగ్మతుః। త్వం వయస్యోఽసి హృద్యో మే హ్యేకం దుఃఖం సుఖం చ నౌ
ఇద్దరూ ఒకరినొకరు చూసుకుంటూ తృప్తి చెందలేదు. నువ్వు నా ప్రియమైన స్నేహితివి, ఇకపై మన ఇద్దరికీ సుఖదుఃఖాలు ఒక్కటే.
సుగ్రీవో రాఘవం వాక్యమిత్యువాచ ప్రహృష్టవత్। తతః సుపర్ణబహులాం భఙ్క్త్వా శాఖాం సుపుష్పితామ్
సుగ్రీవుడు ఆనందంతో రామునికి ఇలా అన్నాడు. ఆ తరువాత గరుడవృక్షం మీద నుంచి పుష్పాలతో నిండిన ఒక కొమ్మను విరిచాడు.
సాలస్యాస్తీర్య సుగ్రీవో నిషసాద సరాఘవః। లక్ష్మణాయాథ సంహృష్టో హనుమాన్ మారుతాత్మజః
ఆ సాలవృక్షపు కొమ్మను పరచి, సుగ్రీవుడు రామునితో కలిసి కూర్చున్నాడు. ఆ సమయంలో వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు ఆనందంతో లక్ష్మణునికి
శాఖాం చన్దనవృక్షస్య దదౌ పరమపుష్పితామ్। తతః ప్రహృష్టః సుగ్రీవః శ్లక్ష్ణం మధురయా గిరా
పుష్పాలతో నిండిన చందనవృక్షపు కొమ్మను ఇచ్చాడు. ఆ తరువాత సుగ్రీవుడు ఆనందంతో మృదువుగా, మధురంగా మాట్లాడాడు.
ప్రత్యువాచ తదా రామం హర్షవ్యాకులలోచనః। అహం వినికృతో రామ చరామీహ భయార్దితః
ఆ సమయంలో సుగ్రీవుడు ఆనందంతో కళ్లు నిండిపోయి రామునితో ఇలా అన్నాడు: 'రామా! నన్ను అన్యాయంగా వదిలేశారు. భయంతో ఇక్కడ తిరుగుతున్నాను.'
హృతభార్యో వనే త్రస్తో దుర్గమేతదుపాశ్రితః। సోఽహం త్రస్తో వనే భీతో వసామ్యుద్భ్రాన్తచేతనః
నా భార్యను ఎత్తుకుపోయారు. అడవిలో భయంతో ఈ కష్టమైన చోట ఆశ్రయం పొందాను. భయంతో, కలవరంతో ఇక్కడ నివసిస్తున్నాను.
వాలినా నికృతో భ్రాత్రా కృతవైరశ్చ రాఘవ। వాలినో మే మహాభాగ భయార్తస్యాభయం కురు
నా అన్న వాలితో నాకు శత్రుత్వం ఏర్పడింది, రాఘవా! మహాబలుడా, వాలి వల్ల భయపడుతున్న నాకు రక్షణ కలిగించు.
కర్తుమర్హసి కాకుత్స్థ భయం మే న భవేద్ యథా। ఏవముక్తస్తు తేజస్వీ ధర్మజ్ఞో ధర్మవత్సలః
కాకుత్స్థ వంశజా! నాకు భయం లేకుండా నువ్వు సహాయం చేయాలి. ఇలా అడిగినప్పుడు ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన, దయగల రాముడు ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
ప్రత్యభాషత కాకుత్స్థః సుగ్రీవం ప్రహసన్నివ। ఉపకారఫలం మిత్రం విదితం మే మహాకపే
కాకుత్స్థుడు సుగ్రీవుని చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు: 'మహాకపీ! స్నేహితుడు అంటే సహాయం చేసే వాడని నాకు బాగా తెలుసు.'
వాలినం తం వధిష్యామి తవ భార్యాపహారిణమ్। అమోఘాః సూర్యసంకాశా మమేమే నిశితాః శరాః
నీ భార్యను తీసుకుపోయిన వాలిని నేను చంపుతాను. నా ఈ పదునైన బాణాలు సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ ఎప్పుడూ విఫలం కావు.
తస్మిన్ వాలిని దుర్వృత్తే నిపతిష్యన్తి వేగితాః। కఙ్కపత్రప్రతిచ్ఛన్నా మహేన్ద్రాశనిసంనిభాః
ఆ దుష్టుడు వాలిపై నా ఈ గద్దపక్షి రెక్కలతో కప్పబడిన, ఇంద్రుడి వజ్రాయుధంలాంటి బాణాలు వేగంగా పడతాయి.
తీక్ష్ణాగ్రా ఋజుపర్వాణః సరోషా భుజగా ఇవ। తమద్య వాలినం పశ్య తీక్ష్ణైరాశీవిషోపమైః
పదునైన అంచులతో, నేరుగా సాగిన, కోపంతో ఉన్న పాముల్లా నా బాణాలు వాలిని తాకుతాయి. నువ్వు ఈ రోజు ఆ వాలిని విషపూరితమైన బాణాలతో పడిపోతూ చూస్తావు.
శరైర్వినిహతం భూమౌ ప్రకీర్ణమివ పర్వతమ్। స తు తద్ వచనం శ్రుత్వా రాఘవస్యాత్మనో హితమ్। సుగ్రీవః పరమప్రీతః పరమం వాక్యమబ్రవీత్
బాణాలతో గాయపడి, వాలి భూమిపై పర్వతంలా చెల్లాచెదురుగా పడిపోతాడు. రాఘవుని ఈ మేలుకలిగించే మాటలు విని, సుగ్రీవుడు ఎంతో ఆనందంతో గొప్ప మాటలు అన్నాడు.
తవ ప్రసాదేన నృసింహ వీర ప్రియాం చ రాజ్యం చ సమాప్నుయామహమ్। తథా కురు త్వం నరదేవ వైరిణం యథా న హింస్యాత్ స పునర్మమాగ్రజమ్
నరసింహా! నీ దయ వల్ల నేను నా ప్రియమైన భార్యను, రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందాలని ఆశిస్తున్నాను. నరేంద్రా! నా శత్రువైన వాలిని అలా శిక్షించు, అతడు ఇక నా అన్నకు హాని చేయకుండా ఉండాలి.
సీతాకపీన్ద్రక్షణదాచరాణాం రాజీవహేమజ్వలనోపమాని। సుగ్రీవరామప్రణయప్రసఙ్గే వామాని నేత్రాణి సమం స్ఫురన్తి
సీత, కపిరాజు, రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసులు — వీరి అందరి కనులు పద్మం, బంగారం, అగ్నిలా అందంగా మెరిసిపోతూ, సుగ్రీవుడు-రాముని స్నేహబంధంలో ఒకేసారి చమకుతున్నాయి.
thumb|షష్ఠః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే షష్ఠః సర్గః ॥౪-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో కిష్కింధా కాండలో ఇది ఆరో సర్గ అని వినండి.
పునరేవాబ్రవీత్ ప్రీతో రాఘవం రఘునన్దనమ్। అయమాఖ్యాతి తే రామ సచివో మన్త్రిసత్తమః
ఆనందంగా సుగ్రీవుడు రఘుకులానందుడైన రాఘవునితో ఇలా అన్నాడు: 'ఈ మంత్రుల్లో ముఖ్యుడైన హనుమంతుడు నీకు చెబుతాడు, రామా.'
హనుమాన్ యన్నిమిత్తం త్వం నిర్జనం వనమాగతః। లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా వసతశ్చ వనే తవ
హనుమంతుడు నీవు ఎందుకు ఈ ఎడారి అడవికి వచ్చావో, నీతో పాటు నీ తమ్ముడు లక్ష్మణుడు అడవిలో నివసించడానికీ కారణం ఏమిటో తెలుసు.
రక్షసాపహృతా భార్యా మైథిలీ జనకాత్మజా। త్వయా వియుక్తా రుదతీ లక్ష్మణేన చ ధీమతా
నీ భార్య అయిన మైథిలీ, జనకుని కుమార్తెను ఒక రాక్షసుడు అపహరించాడు. నీవు దూరమైనందుకు ఆమె కన్నీళ్లు పెట్టింది, తెలివిగల లక్ష్మణుడితో కలిసి.
అన్తరం ప్రేప్సునా తేన హత్వా గృధ్రం జటాయుషమ్। భార్యావియోగజం దుఃఖం ప్రాపితస్తేన రక్షసా
అవకాశం కోసం చూస్తూ ఆ రాక్షసుడు జటాయువు అనే గద్దను చంపాడు. నీ భార్యను దూరం చేసినందువల్ల నీవు ఈ బాధను అనుభవిస్తున్నావు.
భార్యావియోగజం దుఃఖం నచిరాత్ త్వం విమోక్ష్యసే। అహం తామానయిష్యామి నష్టాం వేదశ్రుతీమివ
నీ భార్య దూరమైన బాధ నుంచి నీవు త్వరలోనే విముక్తి పొందుతావు. నేను ఆ మాయమైనవారిని తిరిగి తీసుకొస్తాను, పోయిన వేదాన్ని తిరిగి పొందినట్టు.