స చ తాన్ రాఘవో జ్ఞాత్వా విశ్వామిత్రం మహామునిమ్ । గచ్ఛన్నేవాథ మధురం శ్లక్ష్ణం వచనమబ్రవీత్ ॥౧-౨౮-
రాఘవుడు వారిని గుర్తించి, మహాముని విశ్వామిత్రునితో నడుచుకుంటూ, మృదువుగా మధురంగా మాటలాడాడు.
కిమేతన్మేఘసంకాశం పర్వతస్యావిదూరతః । వృక్షఖణ్డమితో భాతి పరం కౌతూహలం హి మే ॥౧-౨౮-
ఆ మేఘాల్లా నలుపు రంగులో మెరిసే ఆ చెట్ల సమూహం పర్వతానికి దగ్గరగా ఉంది. దాని గురించి నాకు చాలా ఆసక్తిగా ఉంది.
దర్శనీయం మృగాకీర్ణం మనోహరమతీవ చ । నానాప్రకారైః శకునైర్వల్గుభాషైరలఙ్కృతమ్ ॥౧-౨౮-
అది చూడటానికి ఎంతో అందంగా ఉంది, మృగాలతో నిండిపోయి, ఎన్నో రకాల పక్షులు మధురమైన స్వరాలతో అలంకరించాయి.
నిఃసృతాఃస్మో మునిశ్రేష్ఠ కాన్తారాద్ రోమహర్షణాత్ । అనయా త్వవగచ్ఛామి దేశస్య సుఖవత్తయా ॥౧-౨౮-
మహర్షీ, మేము ఆ గాఢమైన అడవి నుంచి బయటకు వచ్చాము. దీని ద్వారా ఈ ప్రాంతం ఎంతో సుఖంగా ఉందని నాకు తెలుస్తోంది.
సర్వం మే శంస భగవన్ కస్యాశ్రమపదం త్విదమ్ । సంప్రాప్తా యత్ర తే పాపా బ్రహ్మఘ్నా దుష్టచారిణః ॥౧-౨౮-
భగవంతుడా, ఇది ఎవరి ఆశ్రమం? ఈ స్థలంలోనే ఆ పాపాత్ములు, బ్రహ్మహత్యకారులు మీ వద్దకు వచ్చారా? దయచేసి నాకు అన్నీ వివరించండి.
తవ యజ్ఞస్య విఘ్నాయ దురాత్మానో మహామునే । భగవంస్తస్య కో దేశః సా యత్ర తవ యాజ్ఞికీ ॥౧-౨౮-
మహామునీ, మీ యజ్ఞాన్ని అడ్డుకోవడానికి ఆ దుష్టులు వచ్చారు. భగవంతుడా, మీ యాజ్ఞిక కార్యాలు జరిగే ఆ ప్రదేశం ఏది?
thumb|ఏకోనత్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే బాలకాణ్డే ఏకోనత్రింశః సర్గః ॥౧-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో బాలకాండలో ఇక్కడ ఇరవై తొమ్మిదవ సర్గను వినండి.
అథ తస్యాప్రమేయస్య వచనం పరిపృచ్ఛతః । విశ్వామిత్రో మహాతేజా వ్యాఖ్యాతుముపచక్రమే ॥౧-౨౯-
అతని అపారమైన స్వరూపం గురించి అడిగినప్పుడు, మహాతేజస్వి విశ్వామిత్రుడు వివరించటం ప్రారంభించాడు.
ఇహ రామ మహాబాహో విష్ణుర్దేవనమస్కృతః । వర్షాణి సుబహూనీహ తథా యుగశతాని చ ॥౧-౨౯-
బలమైన భుజాల రామా, ఇక్కడ దేవతలందరూ పూజించే విష్ణువు ఎన్నో సంవత్సరాలు, అనేక యుగాలు గడిపాడు.
ఏతస్మిన్నన్తరే రామ కశ్యపోగ్నిసమప్రభః । అదిత్యా సహితో రామ దీప్యమాన ఇవౌజసా ॥౧-౨౯-
ఈలోపులో, రామా, అగ్నిలా ప్రకాశించే కశ్యపుడు, ఆదితితో కలిసి, తేజస్సుతో మెరిసిపోతూ కనిపించాడు.
దేవీసహాయో భగవాన్ దివ్యం వర్షసహస్రకమ్ । వ్రతం సమాప్య వరదం తుష్టావ మధుసూదనమ్ ॥౧-౨౯-
దేవితో కలిసి ఉన్న భగవంతుడు, వేల సంవత్సరాల దీక్షను పూర్తి చేసి, వరదాత అయిన మధుసూదనుని స్తుతించాడు.
తపోమయం తపోరాశిం తపోమూర్తిం తపాత్మకమ్ । తపసా త్వాం సుతప్తేన పశ్యామి పురుషోత్తమమ్ ॥౧-౨౯-
తపస్సుతో నిండినవాడవు, తపస్సు మూర్తివి, తపస్సే నీ స్వరూపం. నేను చేసిన దీర్ఘ తపస్సుతో నిన్ను, పరమ పురుషుడిని, దర్శిస్తున్నాను.
శరీరే తవ పశ్యామి జగత్ సర్వమిదం ప్రభో । త్వమనాదిరనిర్దేశ్యస్త్వామహం శరణం గతః ॥౧-౨౯-
ప్రభూ, నీ శరీరంలో ఈ జగత్తంతా నాకు కనిపిస్తోంది. నీవు ఆదియైనవాడవు, వర్ణించలేనివాడవు. నేను నీ శరణు చేరాను.
తమువాచ హరిః ప్రీతః కశ్యపం గతకల్మషమ్ । వరం వరయ భద్రం తే వరార్హోఽసి మతో మమ ॥౧-౨౯-
హరిదేవుడు సంతోషంతో పాపరహితుడైన కశ్యపుని చూచి, "నీకు మేలు కలగాలి, వరం కోరుకో. నీవు వరానికి అర్హుడవు, నాకు ప్రియుడవు," అన్నాడు.
తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్య మారీచః కశ్యపోఽబ్రవీత్ । అదిత్యా దేవతానాం చ మమ చైవానుయాచితమ్ ॥౧-౨౯-
ఆ మాటలు విని, మారీచుడు అయిన కశ్యపుడు ఇలా అన్నాడు: "ఆదితి, దేవతలు, నేను — మేమంతా కలసి ఇదే కోరుతున్నాము."
వరం వరద సుప్రీతో దాతుమర్హసి సువ్రత । పుత్రత్వం గచ్ఛ భగవన్నదిత్యా మమ చానఘ ॥౧-౨౯-
వరాలిచ్చే మహాశక్తివంతుడవు, ఎంతో సంతోషంగా ఉన్నావు, మంచి వ్రతాన్ని పాటించే వాడవు. భగవంతుడా, పాపరహితుడైన ఈ మునిని నా కుమారుడిగా, అదితి కుమారుడిగా చేయమని కోరుతున్నాను.
భ్రాతా భవ యవీయాంస్త్వం శక్రస్యాసురసూదన । శోకార్తానాం తు దేవానాం సాహాయ్యం కర్తుమర్హసి ॥౧-౨౯-
అసురులను సంహరించే వాడా, నీవు ఇంద్రునికి తమ్ముడవిగా అవు. దుఃఖంతో ఉన్న దేవతలకు సహాయం చేయాలి.
thumb|త్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే బాలకాణ్డే త్రింశః సర్గః ॥౧-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో బాలకాండలో ముప్పైవ సర్గను వినండి.
అథ తౌ దేశకాలజ్ఞౌ రాజపుత్రావరిందమౌ । దేశే కాలే చ వాక్యజ్ఞావబ్రూతాం కౌశికం వచః ॥౧-౩౦-
తరువాత, దేశకాల పరిజ్ఞానం ఉన్న, మాటలో నైపుణ్యం కలిగిన ఆ ఇద్దరు రాజకుమారులు, కౌశికుడికి ఇలా అన్నారు.
భగవఞ్ఛ్రోతుమిచ్ఛావో యస్మిన్ కాలే నిశాచరౌ । సంరక్షణీయౌ తౌ బ్రూహి నాతివర్తేత తత్క్షణమ్ ॥౧-౩౦-
భగవంతుడా, రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసులను ఎప్పుడు కాపాడాలి అని మేము తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాం. ఆ సమయం మాకు చెప్పండి, మేము ఆ క్షణాన్ని మిస్ కాకుండా ఉండాలి.
ఏవం బ్రువాణౌ కాకుత్స్థౌ త్వరమాణౌ యుయుత్సయా । సర్వే తే మునయః ప్రీతాః ప్రశశంసుర్నృపాత్మజౌ ॥౧-౩౦-
కాకుత్స్థ వంశానికి చెందిన ఆ ఇద్దరు యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా, త్వరగా మాట్లాడగా, అక్కడున్న మునులు అందరూ ఆనందంతో ఆ రాజకుమారులను ప్రశంసించారు.
అద్యప్రభృతి షడ్రాత్రం రక్షతాం రాఘవౌ యువామ్ । దీక్షాం గతో హ్యేష మునిర్మౌనిత్వం చ గమిష్యతి ॥౧-౩౦-
ఈ రోజు నుంచి ఆరు రాత్రులు మీరు ఇద్దరూ రాఘవులు కాపాడాలి. ఎందుకంటే ఈ ముని దీక్షను స్వీకరించాడు, మౌనవ్రతాన్ని కూడా పాటించబోతున్నాడు.
తౌ తు తద్వచనం శ్రుత్వా రాజపుత్రౌ యశస్వినౌ । అనిద్రం షడహోరాత్రం తపోవనమరక్షతామ్ ॥౧-౩౦-
ఆ మాటలు విని, యశస్సుగల ఆ ఇద్దరు రాజకుమారులు, ఆరు రోజులు రాత్రింబవళ్ళు నిద్ర లేకుండా తపోవనాన్ని రక్షించారు.
ఉపాసాంచక్రతుర్వీరౌ యత్తౌ పరమధన్వినౌ । రరక్షతుర్మునివరం విశ్వామిత్రమరిందమౌ ॥౧-౩౦-
పెద్ద ధనుర్ధారులైన ఆ ఇద్దరు వీరులు, అప్రమత్తంగా ఉండి, శత్రువులను జయించే విశ్వామిత్ర మహర్షిని కాపాడుతూ సేవ చేశారు.
అథ కాలే గతే తస్మిన్ షష్ఠేఽహని తదాగతే । సౌమిత్రిమబ్రవీద్ రామో యత్తో భవ సమాహితః ॥౧-౩౦-
ఆరవ రోజు పూర్తయినప్పుడు, ఆ సమయం వచ్చినప్పుడు, రాముడు సౌమిత్రిని చూసి, 'జాగ్రత్తగా, అప్రమత్తంగా ఉండు' అని అన్నాడు.
రామస్యైవం బ్రువాణస్య త్వరితస్య యుయుత్సయా । ప్రజజ్వాల తతో వేదిః సోపాధ్యాయపురోహితా ॥౧-౩౦-
రాముడు యుద్ధానికి సిద్ధంగా, త్వరగా ఇలా మాట్లాడుతుండగా, ఉపాధ్యాయులు, పురోహితులు ఉన్న ఆ యజ్ఞవేదిక మంటలు ఎగిసిపడింది.
సదర్భచమసస్రుక్కా స సమిత్కుసుమోచ్చయా । విశ్వామిత్రేణ సహితా వేదిర్జజ్వాల సర్త్విజా ॥౧-౩౦-
దర్భ, కమస, స్రుక్కలు, పుష్పాలతో అలంకరించబడిన ఆ వేదిక, విశ్వామిత్రుడు, యజ్ఞకారులు ఉన్నారు, అందరూ కలిసి ఆ వేదిక మంటలు ఎగిసిపడింది.
మన్త్రవచ్చ యథాన్యాయం యజ్ఞోఽసౌ సమ్ప్రవర్తతే । ఆకాశే చ మహాఞ్ఛ్బ్దః ప్రాదురాసీద్ భయానకః ॥౧-౩౦-
మంత్రాల ప్రకారం, విధిగా యజ్ఞం కొనసాగుతోంది. ఆ సమయంలో ఆకాశంలో భయంకరమైన గొప్ప శబ్దం వినిపించింది.
ఆవార్య గగనం మేఘో యథా ప్రావృషి దృశ్యతే । తథా మాయాం వికుర్వాణౌ రాక్షసావభ్యధావతామ్ ॥౧-౩౦-
వర్షాకాలంలో మేఘాలు ఆకాశాన్ని కప్పినట్లుగా, ఆ రాక్షసులు తమ మాయతో ఆకాశాన్ని కప్పేశారు, ఇద్దరూ ముందుకు దూసుకొచ్చారు.
మారీచశ్చ సుబాహుశ్చ తయోరనుచరాస్తథా । ఆగమ్య భీమసంకాశా రుధిరౌఘానవాసృజన్ ॥౧-౩౦-
మారీచుడు, సుబాహుడు, వాళ్ల అనుచరులు—all బలమైనవారు—వచ్చి, రక్తపు ప్రవాహాన్ని కురిపించారు.