తస్యాయం పూర్వజః పుత్రస్త్రిషు లోకేషు విశ్రుతః। సుగ్రీవం వానరేన్ద్రం తు రామః శరణమాగతః
ఆయన పెద్ద కుమారుడు, మూడూ లోకాలలో ప్రసిద్ధుడైన రాముడు, ఇప్పుడు వానరుల రాజు సుగ్రీవుని ఆశ్రయించడానికి వచ్చాడు.
శోకాభిభూతే రామే తు శోకార్తే శరణం గతే। కర్తుమర్హతి సుగ్రీవః ప్రసాదం సహ యూథపైః
శోకంతో బాధపడుతూ, దుఃఖంలో ఉన్న రాముడు ఆశ్రయించాడని, సుగ్రీవుడు తన యూతపతులతో కలిసి అతనికి దయ చూపాలి.
ఏవం బ్రువాణం సౌమిత్రిం కరుణం సాశ్రుపాతనమ్। హనూమాన్ ప్రత్యువాచేదం వాక్యం వాక్యవిశారదః
ఇలా కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ దయతో మాట్లాడిన సౌమిత్రిని, వాక్పాటువాడు అయిన హనుమంతుడు ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
ఈదృశా బుద్ధిసమ్పన్నా జితక్రోధా జితేన్ద్రియాః। ద్రష్టవ్యా వానరేన్ద్రేణ దిష్ట్యా దర్శనమాగతాః
ఇలాంటి జ్ఞానంతో, కోపాన్ని, ఇంద్రియాలను జయించినవారు, వానరుల రాజు దర్శనం పొందడం నిజంగా అదృష్టం.
స హి రాజ్యాశ్చ విభ్రష్టః కృతవైరశ్చ వాలినా। హృతదారో వనే త్రస్తో భ్రాత్రా వినికృతో భృశమ్
అతడు తన రాజ్యాన్ని కోల్పోయాడు, వాలితో శత్రుత్వం ఏర్పడింది, భార్యను కోల్పోయాడు, అడవిలో భయంతో ఉన్నాడు, అన్నవాడి చేత తీవ్రంగా అన్యాయం జరిగింది.
కరిష్యతి స సాహాయ్యం యువయోర్భాస్కరాత్మజః। సుగ్రీవః సహ చాస్మాభిః సీతాయాః పరిమార్గణే
సూర్యుని కుమారుడైన సుగ్రీవుడు, మేమంతా కలిసి, మీ ఇద్దరికి సీతను వెతకడంలో సహాయం చేస్తాడు.
ఇత్యేవముక్త్వా హనుమాన్ శ్లక్ష్ణం మధురయా గిరా। బభాషే సాధు గచ్ఛామః సుగ్రీవమితి రాఘవమ్
ఇలా మృదువుగా, మధురంగా మాట్లాడిన హనుమంతుడు, 'మనము సుగ్రీవుని దగ్గరకు వెళ్లుదాం' అని రాఘవునితో అన్నాడు.
ఏవం బ్రువన్తం ధర్మాత్మా హనూమన్తం స లక్ష్మణః। ప్రతిపూజ్య యథాన్యాయమిదం ప్రోవాచ రాఘవమ్
ఇలా మాట్లాడిన ధర్మాత్ముడైన హనుమంతుని లక్ష్మణుడు యథావిధిగా గౌరవించి, రాఘవునితో ఇలా అన్నాడు.
కపిః కథయతే హృష్టో యథాయం మారుతాత్మజః। కృత్యవాన్ సోఽపి సమ్ప్రాప్తః కృతకృత్యోఽసి రాఘవ
వాయుపుత్రుడు ఆనందంగా మాట్లాడుతున్నాడు. అతను తన పనిని పూర్తిచేసి వచ్చాడు. రాఘవా, నీవు కూడా నీ లక్ష్యాన్ని సాధించావు.
ప్రసన్నముఖవర్ణశ్చ వ్యక్తం హృష్టశ్చ భాషతే। నానృతం వక్ష్యతే వీరో హనూమాన్ మారుతాత్మజః
హనుమంతుడు, వాయుపుత్రుడు, ఆనందంగా, స్పష్టమైన ముఖంతో మాట్లాడుతున్నాడు. ఈ వీరుడు అసత్యం చెప్పడు.
తతః స సుమహాప్రాజ్ఞో హనూమాన్ మారుతాత్మజః। జగామాదాయ తౌ వీరౌ హరిరాజాయ రాఘవౌ
అంతట హనుమంతుడు, అపారమైన జ్ఞానంతో కూడిన వాయుపుత్రుడు, ఆ ఇద్దరు వీరులను తీసుకుని వానరుల రాజుని దగ్గరకు తీసుకెళ్లాడు.
భిక్షురూపం పరిత్యజ్య వానరం రూపమాస్థితః। పృష్ఠమారోప్య తౌ వీరౌ జగామ కపికుఞ్జరః
భిక్షువు వేషాన్ని వదిలి, వానర రూపాన్ని ధరించి, ఆ ఇద్దరు వీరులను తన వెనుక కూర్చోబెట్టి, ఆ మహాబలుడు బయలుదేరాడు.
స తు విపులయశాః కపిప్రవీరః పవనసుతః కృతకృత్యవత్ ప్రహృష్టః। గిరివరమురువిక్రమః ప్రయాతః స శుభమతిః సహ రామలక్ష్మణాభ్యామ్
పెద్ద పేరు ఉన్న వానరులలో శ్రేష్ఠుడు, వాయుపుత్రుడు, తన పని పూర్తిచేసిన ఆనందంతో, పర్వతంలాంటి బలంతో, మంచి మనసుతో రాముడు, లక్ష్మణుడితో కలిసి బయలుదేరాడు.
thumb|పఞ్చమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే పఞ్చమః సర్గః ॥౪-
ఇప్పుడు అయిదవ సర్గను వినండి. శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలోని కిష్కింధా కాండలో అయిదవ సర్గ ముగిసింది.
ఋష్యమూకాత్ తు హనుమాన్ గత్వా తం మలయం గిరిమ్। ఆచచక్షే తదా వీరౌ కపిరాజాయ రాఘవౌ
హనుమంతుడు ఋష్యమూక పర్వతం నుంచి మలయ పర్వతానికి వెళ్లి, ఆ ఇద్దరు రాఘవులను వానరుల రాజుకు తెలియజేశాడు.
అయం రామో మహాప్రాజ్ఞ సమ్ప్రాప్తో దృఢవిక్రమః। లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా రామోఽయం సత్యవిక్రమః
ఇతడు రాముడు, గొప్ప జ్ఞానంతో, దృఢమైన పరాక్రమంతో ఉన్నవాడు. తన తమ్ముడు లక్ష్మణుడితో కలిసి వచ్చాడు. రాముడు నిజమైన ధైర్యవంతుడు.
ఇక్ష్వాకూణాం కులే జాతో రామో దశరథాత్మజః। ధర్మే నిగదితశ్చైవ పితుర్నిర్దేశకారకః
ఇతడు ఇక్ష్వాకుల వంశంలో జన్మించిన దశరథుని కుమారుడు రాముడు. ధర్మంలో ప్రసిద్ధుడు, తండ్రి ఆజ్ఞను పాటించేవాడు.
రాజసూయాశ్వమేధైశ్చ వహ్నిర్యేనాభితర్పితః। దక్షిణాశ్చ తథోత్సృష్టా గావః శతసహస్రశః
రాజసూయ, అశ్వమేధ యాగాలతో అగ్నిదేవుడిని సంతృప్తిపరిచాడు. వేలాది గోవులను దానం చేశాడు.
తస్యాస్య వసతోఽరణ్యే నియతస్య మహాత్మనః। రావణేన హృతా భార్యా స త్వాం శరణమాగతః
ఈ మహాత్ముడు అరణ్యంలో నివసిస్తున్నప్పుడు, రావణుడు అతని భార్యను అపహరించాడు. ఇప్పుడు అతను నీ వద్ద ఆశ్రయానికి వచ్చాడు.
భవతా సఖ్యకామౌ తౌ భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ। ప్రగృహ్య చార్చయస్వైతౌ పూజనీయతమావుభౌ
భావితవ్యంగా రాముడు, లక్ష్మణుడు నీతో స్నేహం కోరుతున్నారు. వారిని ఆహ్వానించి, గౌరవించు. ఇద్దరూ పూజకు అర్హులు.
శ్రుత్వా హనూమతో వాక్యం సుగ్రీవో వానరాధిపః। దర్శనీయతమో భూత్వా ప్రీత్యోవాచ చ రాఘవమ్
హనుమంతుని మాటలు విని, వానరాధిపతి సుగ్రీవుడు మరింత ఆకర్షణీయంగా మారి, ప్రేమతో రాఘవునితో మాట్లాడాడు.
భవాన్ ధర్మవినీతశ్చ సుతపాః సర్వవత్సలః। ఆఖ్యాతా వాయుపుత్రేణ తత్త్వతో మే భవద్గుణాః
నీవు ధర్మాన్ని పాటించేవాడవు, తపస్సులో నిష్ణాతుడవు, అందరినీ ప్రేమించేవాడవు. నీ గుణాలను వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు నాకు నిజంగా వివరించాడు.
తన్మమైవైష సత్కారో లాభశ్చైవోత్తమః ప్రభో। యత్త్వమిచ్ఛసి సౌహార్దం వానరేణ మయా సహ
ప్రభూ, నీవు నాతో వానరుడితో స్నేహం కోరినందుకు నాకు ఇది గొప్ప గౌరవం, గొప్ప లాభం.
రోచతే యది మే సఖ్యం బాహురేష ప్రసారితః। గృహ్యతాం పాణినా పాణిర్మర్యాదా బధ్యతాం ధ్రువా
నా స్నేహం నీకు ఇష్టమైతే, నా చేయి ఇక్కడ ఉంది. మన చేతులు కలిపి, మన స్నేహ బంధాన్ని బలంగా స్థాపిద్దాం.
ఏతత్ తు వచనం శ్రుత్వా సుగ్రీవస్య సుభాషితమ్। సమ్ప్రహృష్టమనా హస్తం పీడయామాస పాణినా
సుగ్రీవుడు మధురంగా చెప్పిన మాటలు విని, రాముడు ఆనందంతో తన చేయితో సుగ్రీవుని చేయి గట్టిగా పట్టుకున్నాడు.
హృష్టః సౌహృదమాలమ్బ్య పర్యష్వజత పీడితమ్। తతో హనూమాన్ సంత్యజ్య భిక్షురూపమరిందమః
ఆనందంతో స్నేహబంధాన్ని ఆలంబించి, సుగ్రీవుడు రాముడిని గట్టిగా ఆలింగనం చేసుకున్నాడు. ఆ తరువాత హనుమంతుడు భిక్షువు వేషాన్ని వదిలేశాడు.
కాష్ఠయోః స్వేన రూపేణ జనయామాస పావకమ్। దీప్యమానం తతో వహ్నిం పుష్పైరభ్యర్చ్య సత్కృతమ్
తన స్వరూపంలో రెండు కట్టెలను రుద్ది, అగ్నిని వెలిగించాడు. ఆ వెలిగిన అగ్నికి పుష్పాలతో పూజ చేసి గౌరవంగా నమస్కరించాడు.
తయోర్మధ్యే తు సుప్రీతో నిదధౌ సుసమాహితః। తతోఽగ్నిం దీప్యమానం తౌ చక్రతుశ్చ ప్రదక్షిణమ్
ఆ ఇద్దరి మధ్య ఆనందంగా అగ్నిని ఉంచి, ఆ తర్వాత ఇద్దరూ ఆ వెలిగిన అగ్నిని ప్రదక్షిణగా చుట్టారు.
సుగ్రీవో రాఘవశ్చైవ వయస్యత్వముపాగతౌ। తతః సుప్రీతమనసౌ తావుభౌ హరిరాఘవౌ
సుగ్రీవుడు, రాఘవుడు ఇద్దరూ స్నేహితులయ్యారు. ఆ ఆనందంతో హనుమంతుడు, రాఘవుడు ఇద్దరూ హర్షంతో ఉన్నారు.
అన్యోన్యమభివీక్షన్తౌ న తృప్తిమభిజగ్మతుః। త్వం వయస్యోఽసి హృద్యో మే హ్యేకం దుఃఖం సుఖం చ నౌ
ఇద్దరూ ఒకరినొకరు చూసుకుంటూ తృప్తి చెందలేదు. నువ్వు నా ప్రియమైన స్నేహితివి, ఇకపై మన ఇద్దరికీ సుఖదుఃఖాలు ఒక్కటే.