వచో విజ్ఞాయ హనుమాన్ సుగ్రీవస్య మహాత్మనః। పర్వతాదృష్యమూకాత్ తు పుప్లువే యత్ర రాఘవౌ
మహాత్ముడైన సుగ్రీవుని మాటలు గ్రహించిన హనుమంతుడు, ఋష్యమూక పర్వతం నుండి రాఘవులు ఉన్న చోటికి ఎగిరిపోయాడు.
కపిరూపం పరిత్యజ్య హనుమాన్ మారుతాత్మజః। భిక్షురూపం తతో భేజే శఠబుద్ధితయా కపిః
వానరరూపాన్ని వదిలి, వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు తన తెలివితో అక్కడ భిక్షాటన వేషం ధరించాడు.
ఆబభాషే చ తౌ వీరౌ యథావత్ ప్రశశంస చ। సమ్పూజ్య విధివద్ వీరౌ హనుమాన్ వానరోత్తమః
ఆ ఇద్దరు వీరులను హనుమంతుడు యథావిధిగా సత్కరించి, వారికి తగిన విధంగా ప్రశంసలు చెప్పాడు.
ఉవాచ కామతో వాక్యం మృదు సత్యపరాక్రమౌ। రాజర్షిదేవప్రతిమౌ తాపసౌ సంశితవ్రతౌ
హనుమంతుడు తన ఇష్టానుసారం, మృదువుగా, నిజమైన పరాక్రమం కలిగిన, రాజర్షి, దేవతలకు సమానమైన, దీక్షతో ఉన్న ఆ తపస్వులకు ఇలా అన్నాడు.
దేశం కథమిమం ప్రాప్తౌ భవన్తౌ వరవర్ణినౌ। త్రాసయన్తౌ మృగగణానన్యాంశ్చ వనచారిణః
మీ ఇద్దరూ అందమైన రూపంతో, ఈ ప్రాంతానికి ఎలా వచ్చారు? మీరు అడవి జంతువులను, ఇతర అడవిలో ఉండేవారిని భయపెడుతున్నారు.
పమ్పాతీరరుహాన్ వృక్షాన్ వీక్షమాణౌ సమన్తతః। ఇమాం నదీం శుభజలాం శోభయన్తౌ తరస్వినౌ
పంపా తీరం వృక్షాలను చుట్టూ చూస్తూ, మీరు ఇద్దరూ ఉత్సాహంగా, ఈ పవిత్ర జలంతో నదిని మరింత అందంగా చేస్తున్నారు.
ధైర్యవన్తౌ సువర్ణాభౌ కౌ యువాం చీరవాససౌ। నిఃశ్వసన్తౌ వరభుజౌ పీడయన్తావిమాః ప్రజాః
మీరు ఇద్దరూ సహనంతో, బంగారు వర్ణంతో, చీరధారణతో, లోతుగా ఊపిరి పీలుస్తూ, బలమైన భుజాలతో, ఈ ప్రాణులను కలవరపెడుతున్నారు. మీరు ఎవరు?
సింహవిప్రేక్షితౌ వీరౌ మహాబలపరాక్రమౌ। శక్రచాపనిభే చాపే గృహీత్వా శత్రునాశనౌ
సింహపు చూపుతో, అపార బలంతో, పరాక్రమంతో, ఇంద్రుని ధనుస్సుకు సమానమైన విల్లు పట్టుకుని, శత్రువులను సంహరించగల వీరులు మీరు.
శ్రీమన్తౌ రూపసమ్పన్నౌ వృషభశ్రేష్ఠవిక్రమౌ। హస్తిహస్తోపమభుజౌ ద్యుతిమన్తౌ నరర్షభౌ
వీరిద్దరూ కాంతివంతులు, అందమైన రూపంతో, ఎద్దులలో శ్రేష్ఠులవంటి శక్తితో, ఏనుగు సొంకుల్లాంటి బలమైన భుజాలతో, మానవులలో అగ్రగణ్యులు.
ప్రభయా పర్వతేన్ద్రోఽసౌ యువయోరవభాసితః। రాజ్యార్హావమరప్రఖ్యౌ కథం దేశమిహాగతౌ
మీ కాంతితో పర్వతాధిపతి కూడా ప్రకాశిస్తోంది. మీరు రాజ్యానికి అర్హులు, అమరులకు సమానులు. ఇలాంటి మీరు ఈ ప్రాంతానికి ఎలా వచ్చారు?
పద్మపత్రేక్షణౌ వీరౌ జటామణ్డలధారిణౌ। అన్యోన్యసదృశౌ వీరౌ దేవలోకాదిహాగతౌ
పద్మపత్రాల్లాంటి కళ్లతో, జటామండలాలు ధరించిన వీరులు, ఒకరికి ఒకరు సమానంగా, దేవలోకంనుండి ఇక్కడికి వచ్చినట్లు కనిపిస్తున్నారు.
యదృచ్ఛయేవ సమ్ప్రాప్తౌ చన్ద్రసూర్యౌ వసుంధరామ్। విశాలవక్షసౌ వీరౌ మానుషౌ దేవరూపిణౌ
యాదృచ్ఛికంగా చంద్రుడు, సూర్యుడు భూమిపైకి వచ్చినట్లు, వీరిద్దరూ విశాలమైన ఛాతితో, మానవ రూపంలో ఉన్న దేవతలవలె కనిపిస్తున్నారు.
సింహస్కన్ధౌ మహోత్సాహౌ సమదావివ గోవృషౌ। ఆయతాశ్చ సువృత్తాశ్చ బాహవః పరిఘోపమాః
సింహపు భుజాలతో, గొప్ప ఉత్సాహంతో, సమానంగా ఉన్న రెండు మదోన్నత ఎద్దుల్లా, వీరి పొడవైన, బాగా ఆకారంలో ఉన్న భుజాలు ఇరన్ దండాల్లా ఉన్నాయి.
సర్వభూషణభూషార్హాః కిమర్థం న విభూషితాః। ఉభౌ యోగ్యావహం మన్యే రక్షితుం పృథివీమిమామ్
అన్ని ఆభరణాలు ధరించడానికి అర్హులు అయినా, ఎందుకు అలంకరించుకోలేదు? ఈ భూమిని రక్షించడానికి వీరిద్దరూ అర్హులని నేను భావిస్తున్నాను.
ససాగరవనాం కృత్స్నాం విన్ధ్యమేరువిభూషితామ్। ఇమే చ ధనుషీ చిత్రే శ్లక్ష్ణే చిత్రానులేపనే
వింధ్య, మెరువు పర్వతాలతో అలంకరించబడిన, సముద్రాలు, అరణ్యాలతో కూడిన ఈ భూమంతా ఎంత అందంగా ఉందో, అలాగే ఈ రెండు విల్లు కూడా మెరిసే రంగులతో, మృదువుగా, అందంగా అలంకరించబడి ఉన్నాయి.
ప్రకాశేతే యథేన్ద్రస్య వజ్రే హేమవిభూషితే। సమ్పూర్ణాశ్చ శితైర్బాణైస్తూణాశ్చ శుభదర్శనాః
ఇవి ఇంద్రుని వజ్రాయుధం బంగారంతో అలంకరించబడినట్టు ప్రకాశిస్తున్నాయి. ఈ బాణాలతో నిండిన తుంపాలు కూడా చూడటానికి ఎంతో ఆకర్షణీయంగా ఉన్నాయి.
జీవితాన్తకరైర్ఘోరైర్జ్వలద్భిరివ పన్నగైః। మహాప్రమాణౌ విపులౌ తప్తహాటకభూషణౌ
బయంకరమైన, ప్రాణాంతకమైన, అగ్ని వంటి పాముల్లాంటి బాణాలతో నిండిన ఈ పెద్ద, విశాలమైన తుంపాలు మెరిసే బంగారంతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి.
ఖడ్గావేతౌ విరాజేతే నిర్ముక్తభుజగావివ। ఏవం మాం పరిభాషన్తం కస్మాద్ వై నాభిభాషతః
ఈ రెండు ఖడ్గాలు పాము బహిర్గతమైనట్టు మెరిసిపోతున్నాయి. నేను ఇలా మాట్లాడుతున్నప్పుడు, నువ్వు ఎందుకు నాతో మాట్లాడటం లేదు?
సుగ్రీవో నామ ధర్మాత్మా కశ్చిద్ వానరపుఙ్గవః। వీరో వినికృతో భ్రాత్రా జగద్భ్రమతి దుఃఖితః
సుగ్రీవుడు అనే ధర్మాత్ముడు ఉన్నాడు. అతడు వానరులలో శ్రేష్ఠుడు, పరాక్రమవంతుడు. తన అన్న చేత అన్యాయంగా విడిచిపెట్టబడి, బాధతో ప్రపంచంలో తిరుగుతున్నాడు.
ప్రాప్తోఽహం ప్రేషితస్తేన సుగ్రీవేణ మహాత్మనా। రాజ్ఞా వానరముఖ్యానాం హనుమాన్ నామ వానరః
ఆ మహాత్ముడైన సుగ్రీవుడు నన్ను పంపాడు. నేను వానరులలో ప్రధానుడు అయిన హనుమంతుడు.
యువాభ్యాం స హి ధర్మాత్మా సుగ్రీవః సఖ్యమిచ్ఛతి। తస్య మాం సచివం విత్తం వానరం పవనాత్మజమ్
ఆ ధర్మాత్ముడు సుగ్రీవుడు మీ ఇద్దరితో స్నేహం కోరుకుంటున్నాడు. నేను అతని మంత్రి, వాయుపుత్రుడైన వానరుడిని అని తెలుసుకోండి.
భిక్షురూపప్రతిచ్ఛన్నం సుగ్రీవప్రియకారణాత్। ఋష్యమూకాదిహ ప్రాప్తం కామగం కామచారిణమ్
సుగ్రీవునికి ఇష్టంగా ఉండేందుకు మునివేషంలో, ఇక్కడ ఋశ్యమూక పర్వతం నుంచి వచ్చాను. నాకు నచ్చినట్టు తిరుగుతూ, నచ్చినట్టు ప్రవర్తించాను.
ఏవముక్త్వా తు హనుమాంస్తౌ వీరౌ రామలక్ష్మణౌ। వాక్యజ్ఞో వాక్యకుశలః పునర్నోవాచ కించన
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, హనుమంతుడు, మాటలో నైపుణ్యం కలవాడు, రాముడు, లక్ష్మణుడు అనే వీరులతో ఇంకేమీ మాట్లాడలేదు.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వచస్తస్య రామో లక్ష్మణమబ్రవీత్। ప్రహృష్టవదనః శ్రీమాన్ భ్రాతరం పార్శ్వతః స్థితమ్
ఆ మాటలు విని, రాముడు ఆనందంతో ముఖం వెలిగిస్తూ, తన పక్కన నిలబడి ఉన్న తన తమ్ముడు లక్ష్మణునితో మాట్లాడాడు.
సచివోఽయం కపీన్ద్రస్య సుగ్రీవస్య మహాత్మనః। తమేవ కాంక్షమాణస్య మమాన్తికమిహాగతః
ఇతడు వానరుల రాజు, మహాత్ముడైన సుగ్రీవుని మంత్రి. సుగ్రీవుడు నన్ను కోరుతూ పంపించాడని ఇతడు ఇక్కడికి వచ్చాడు.
తమభ్యభాష సౌమిత్రే సుగ్రీవసచివం కపిమ్। వాక్యజ్ఞం మధురైర్వాక్యైః స్నేహయుక్తమరిందమమ్
సౌమిత్రి, సుగ్రీవుని మంత్రి అయిన ఆ వానరుడిని, మాటలో నైపుణ్యం కలవాడైన అతనిని, స్నేహభావంతో, మధురమైన మాటలతో సంబోధించాడు.
నానృగ్వేదవినీతస్య నాయజుర్వేదధారిణః। నాసామవేదవిదుషః శక్యమేవం విభాషితుమ్
ఋగ్వేదాన్ని నేర్చుకోని వాడికి, యజుర్వేదాన్ని గ్రహించని వాడికి, సామవేదాన్ని తెలియని వాడికి ఇలాంటి మాటలు మాట్లాడడం సాధ్యపడదు.
నూనం వ్యాకరణం కృత్స్నమనేన బహుధా శ్రుతమ్। బహు వ్యాహరతానేన న కించిదపశబ్దితమ్
ఇతడు ఖచ్చితంగా వ్యాకరణాన్ని అన్ని విధాలా బాగా అభ్యసించాడు. ఎంత మాట్లాడినా, ఒక్క తప్పు మాట కూడా అతని మాటల్లో లేదు.
న ముఖే నేత్రయోశ్చాపి లలాటే చ భ్రువోస్తథా। అన్యేష్వపి చ సర్వేషు దోషః సంవిదితః క్వచిత్
అతని ముఖంలో, కళ్లలో, నుదుటిలో, కనుబొమ్మల్లో, అలాగే ఇతర అవయవాల్లో ఎక్కడా కూడా ఎలాంటి లోపం కనిపించదు.
అవిస్తరమసందిగ్ధమవిలమ్బితమవ్యథమ్। ఉరఃస్థం కణ్ఠగం వాక్యం వర్తతే మధ్యమస్వరమ్
అతని మాటలు సంక్షిప్తంగా, స్పష్టంగా, ఆలస్యం లేకుండా, నిర్బంధంగా, ఛాతీ నుంచి, గొంతు నుంచి, మధురమైన స్వరంతో వస్తాయి.