పద్మనాభమహానాభౌ దున్దునాభసునాభకౌ । జ్యోతిషం శకునం చైవ నైరాస్యవిమలావుభౌ ॥౧-౨౮-
అతడు పద్మనాభ, మహానాభ, దుండునాభ, సునాభక, జ్యోతిష, శకున, నైరాస్య, విమల అనే ఆయుధాలను కూడా బోధించాడు.
యౌగన్ధరవినిద్రౌ చ దైత్యప్రమథనౌ తథా । శుచిబాహుర్మహాబాహుర్నిష్కలిర్విరుచస్తథా । సార్చిర్మాలీ ధృతిమాలీ వృత్తిమాన్ రుచిరస్తథా ॥౧-౨౮-
అతడు యౌగంధర, వినిద్ర, దైత్యులను సంహరించేవారు, శుచిబాహు, మహాబాహు, నిష్కలి, విరుచ, సార్చిర్మాలి, ధృతిమాలి, వృత్తిమాన్, రుచిర అనే ఆయుధాలను కూడా బోధించాడు.
పిత్ర్యః సౌమనసశ్చైవ విధూతమకరావుభౌ । పరవీరం రతిం చైవ ధనధాన్యౌ చ రాఘవ ॥౧-౨౮-
అతడు పితృయ, సౌమనస, ఇద్దరు విధూతమకర, పరవీర, రతి, ధనధాన్య అనే ఆయుధాలను కూడా బోధించాడు, ఓ రాఘవా!
కామరూపం కామరుచిం మోహమావరణం తథా । జృమ్భకం సర్వనాభం చ పన్థనవరుణౌ తథా ॥౧-౨౮-
అతడు కామరూప, కామరుచిం, మోహమావరణం, జృంభక, సర్వనాభ, పంథనవరుణ అనే ఆయుధాలను కూడా బోధించాడు.
కృశాశ్వతనయాన్ రామ భాస్వరాన్ కామరూపిణః । ప్రతీచ్ఛ మమ భద్రం తే పాత్రభూతోఽసి రాఘవ ॥౧-౨౮-
ఓ రామా! నీవు కృశాశ్వుని ప్రకాశవంతమైన, రూపం మార్చుకునే కుమారులను నన్ను నుండి స్వీకరించు. నీవు దీనికి అర్హుడవు. నీకు శుభం కలగాలి.
బాఢమిత్యేవ కాకుత్స్థః ప్రహృష్టేనాన్తరాత్మనా । దివ్యభాస్వరదేహాశ్చ మూర్తిమన్తః సుఖప్రదాః ॥౧-౨౮-
కకుత్స్థుడు 'అవును' అని అంతరంగ హర్షంతో సమ్మతించాడు. అప్పుడు ఆ దివ్యమైన, ప్రకాశవంతమైన, రూపంతో ఉన్న ఆయుధాలు ప్రత్యక్షమై ఆనందాన్ని కలిగించాయి.
కేచిదఙ్గారసదృశాః కేచిద్ ధూమోపమాస్తథా । చన్ద్రార్కసదృశాః కేచిత్ ప్రహ్వాఞ్జలిపుటాస్తథా ॥౧-౨౮-
కొన్ని ఆయుధాలు అగ్నికణాల్లా మెరిసాయి, కొన్ని పొగలా కనిపించాయి, మరికొన్ని చంద్రుడు, సూర్యుడు లా ప్రకాశించాయి, మరికొన్ని చేతులు ముడుచుకొని నమస్కరించాయి.
రామం ప్రాఞ్జలయో భూత్వాబ్రువన్ మధురభాషిణః । ఇమే స్మ నరశార్దూల శాధి కిం కరవామ తే ॥౧-౨౮-
రామా, మేమంతా చేతులు జోడించి, మధురంగా మాట్లాడుతూ, "మేము సిద్ధంగా ఉన్నాము, నరశార్దూలా! మీరు చెప్పండి, మేము మీకేమి చేయాలి?" అని అడిగారు.
గమ్యతామితి తానాహ యథేష్టం రఘునన్దనః । మానసాః కార్యకాలేషు సాహాయ్యం మే కరిష్యథ ॥౧-౨౮-
రఘునందనుడు వారిని, "మీ ఇష్టానుసారం వెళ్లండి. అవసరమైనప్పుడు మీరు మనసుతో నాకు సహాయం చేస్తారు," అని అన్నాడు.
అథ తే రామమామన్త్ర్య కృత్వా చాపి ప్రదక్షిణమ్ । ఏవమస్త్వితి కాకుత్స్థముక్త్వా జగ్ముర్యథాగతమ్ ॥౧-౨౮-
అంతట వారు రాముని వీడ్కోలు చెప్పి, ఆయన చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేసి, "అలా జరుగుతుంది" అని కాకుత్థ్స్థుని పలికి, వచ్చిన దారిలోనే వెళ్లిపోయారు.
స చ తాన్ రాఘవో జ్ఞాత్వా విశ్వామిత్రం మహామునిమ్ । గచ్ఛన్నేవాథ మధురం శ్లక్ష్ణం వచనమబ్రవీత్ ॥౧-౨౮-
రాఘవుడు వారిని గుర్తించి, మహాముని విశ్వామిత్రునితో నడుచుకుంటూ, మృదువుగా మధురంగా మాటలాడాడు.
కిమేతన్మేఘసంకాశం పర్వతస్యావిదూరతః । వృక్షఖణ్డమితో భాతి పరం కౌతూహలం హి మే ॥౧-౨౮-
ఆ మేఘాల్లా నలుపు రంగులో మెరిసే ఆ చెట్ల సమూహం పర్వతానికి దగ్గరగా ఉంది. దాని గురించి నాకు చాలా ఆసక్తిగా ఉంది.
దర్శనీయం మృగాకీర్ణం మనోహరమతీవ చ । నానాప్రకారైః శకునైర్వల్గుభాషైరలఙ్కృతమ్ ॥౧-౨౮-
అది చూడటానికి ఎంతో అందంగా ఉంది, మృగాలతో నిండిపోయి, ఎన్నో రకాల పక్షులు మధురమైన స్వరాలతో అలంకరించాయి.
నిఃసృతాఃస్మో మునిశ్రేష్ఠ కాన్తారాద్ రోమహర్షణాత్ । అనయా త్వవగచ్ఛామి దేశస్య సుఖవత్తయా ॥౧-౨౮-
మహర్షీ, మేము ఆ గాఢమైన అడవి నుంచి బయటకు వచ్చాము. దీని ద్వారా ఈ ప్రాంతం ఎంతో సుఖంగా ఉందని నాకు తెలుస్తోంది.
సర్వం మే శంస భగవన్ కస్యాశ్రమపదం త్విదమ్ । సంప్రాప్తా యత్ర తే పాపా బ్రహ్మఘ్నా దుష్టచారిణః ॥౧-౨౮-
భగవంతుడా, ఇది ఎవరి ఆశ్రమం? ఈ స్థలంలోనే ఆ పాపాత్ములు, బ్రహ్మహత్యకారులు మీ వద్దకు వచ్చారా? దయచేసి నాకు అన్నీ వివరించండి.
తవ యజ్ఞస్య విఘ్నాయ దురాత్మానో మహామునే । భగవంస్తస్య కో దేశః సా యత్ర తవ యాజ్ఞికీ ॥౧-౨౮-
మహామునీ, మీ యజ్ఞాన్ని అడ్డుకోవడానికి ఆ దుష్టులు వచ్చారు. భగవంతుడా, మీ యాజ్ఞిక కార్యాలు జరిగే ఆ ప్రదేశం ఏది?
thumb|ఏకోనత్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే బాలకాణ్డే ఏకోనత్రింశః సర్గః ॥౧-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో బాలకాండలో ఇక్కడ ఇరవై తొమ్మిదవ సర్గను వినండి.
అథ తస్యాప్రమేయస్య వచనం పరిపృచ్ఛతః । విశ్వామిత్రో మహాతేజా వ్యాఖ్యాతుముపచక్రమే ॥౧-౨౯-
అతని అపారమైన స్వరూపం గురించి అడిగినప్పుడు, మహాతేజస్వి విశ్వామిత్రుడు వివరించటం ప్రారంభించాడు.
ఇహ రామ మహాబాహో విష్ణుర్దేవనమస్కృతః । వర్షాణి సుబహూనీహ తథా యుగశతాని చ ॥౧-౨౯-
బలమైన భుజాల రామా, ఇక్కడ దేవతలందరూ పూజించే విష్ణువు ఎన్నో సంవత్సరాలు, అనేక యుగాలు గడిపాడు.
ఏతస్మిన్నన్తరే రామ కశ్యపోగ్నిసమప్రభః । అదిత్యా సహితో రామ దీప్యమాన ఇవౌజసా ॥౧-౨౯-
ఈలోపులో, రామా, అగ్నిలా ప్రకాశించే కశ్యపుడు, ఆదితితో కలిసి, తేజస్సుతో మెరిసిపోతూ కనిపించాడు.
దేవీసహాయో భగవాన్ దివ్యం వర్షసహస్రకమ్ । వ్రతం సమాప్య వరదం తుష్టావ మధుసూదనమ్ ॥౧-౨౯-
దేవితో కలిసి ఉన్న భగవంతుడు, వేల సంవత్సరాల దీక్షను పూర్తి చేసి, వరదాత అయిన మధుసూదనుని స్తుతించాడు.
తపోమయం తపోరాశిం తపోమూర్తిం తపాత్మకమ్ । తపసా త్వాం సుతప్తేన పశ్యామి పురుషోత్తమమ్ ॥౧-౨౯-
తపస్సుతో నిండినవాడవు, తపస్సు మూర్తివి, తపస్సే నీ స్వరూపం. నేను చేసిన దీర్ఘ తపస్సుతో నిన్ను, పరమ పురుషుడిని, దర్శిస్తున్నాను.
శరీరే తవ పశ్యామి జగత్ సర్వమిదం ప్రభో । త్వమనాదిరనిర్దేశ్యస్త్వామహం శరణం గతః ॥౧-౨౯-
ప్రభూ, నీ శరీరంలో ఈ జగత్తంతా నాకు కనిపిస్తోంది. నీవు ఆదియైనవాడవు, వర్ణించలేనివాడవు. నేను నీ శరణు చేరాను.
తమువాచ హరిః ప్రీతః కశ్యపం గతకల్మషమ్ । వరం వరయ భద్రం తే వరార్హోఽసి మతో మమ ॥౧-౨౯-
హరిదేవుడు సంతోషంతో పాపరహితుడైన కశ్యపుని చూచి, "నీకు మేలు కలగాలి, వరం కోరుకో. నీవు వరానికి అర్హుడవు, నాకు ప్రియుడవు," అన్నాడు.
తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్య మారీచః కశ్యపోఽబ్రవీత్ । అదిత్యా దేవతానాం చ మమ చైవానుయాచితమ్ ॥౧-౨౯-
ఆ మాటలు విని, మారీచుడు అయిన కశ్యపుడు ఇలా అన్నాడు: "ఆదితి, దేవతలు, నేను — మేమంతా కలసి ఇదే కోరుతున్నాము."
వరం వరద సుప్రీతో దాతుమర్హసి సువ్రత । పుత్రత్వం గచ్ఛ భగవన్నదిత్యా మమ చానఘ ॥౧-౨౯-
వరాలిచ్చే మహాశక్తివంతుడవు, ఎంతో సంతోషంగా ఉన్నావు, మంచి వ్రతాన్ని పాటించే వాడవు. భగవంతుడా, పాపరహితుడైన ఈ మునిని నా కుమారుడిగా, అదితి కుమారుడిగా చేయమని కోరుతున్నాను.
భ్రాతా భవ యవీయాంస్త్వం శక్రస్యాసురసూదన । శోకార్తానాం తు దేవానాం సాహాయ్యం కర్తుమర్హసి ॥౧-౨౯-
అసురులను సంహరించే వాడా, నీవు ఇంద్రునికి తమ్ముడవిగా అవు. దుఃఖంతో ఉన్న దేవతలకు సహాయం చేయాలి.
thumb|త్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే బాలకాణ్డే త్రింశః సర్గః ॥౧-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో బాలకాండలో ముప్పైవ సర్గను వినండి.
అథ తౌ దేశకాలజ్ఞౌ రాజపుత్రావరిందమౌ । దేశే కాలే చ వాక్యజ్ఞావబ్రూతాం కౌశికం వచః ॥౧-౩౦-
తరువాత, దేశకాల పరిజ్ఞానం ఉన్న, మాటలో నైపుణ్యం కలిగిన ఆ ఇద్దరు రాజకుమారులు, కౌశికుడికి ఇలా అన్నారు.
భగవఞ్ఛ్రోతుమిచ్ఛావో యస్మిన్ కాలే నిశాచరౌ । సంరక్షణీయౌ తౌ బ్రూహి నాతివర్తేత తత్క్షణమ్ ॥౧-౩౦-
భగవంతుడా, రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసులను ఎప్పుడు కాపాడాలి అని మేము తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాం. ఆ సమయం మాకు చెప్పండి, మేము ఆ క్షణాన్ని మిస్ కాకుండా ఉండాలి.