దృఢం హి హృదయే బుద్ధిర్మమ సమ్పరివర్తతే। నాలం వర్తయితుం సీతా సాధ్వీ మద్విరహం గతా
నా హృదయంలో గాఢంగా ఒక భావన కలుగుతోంది; నా వियोगాన్ని ఆ సతీమణి సీత భరించలేరు.
మయి భావో హి వైదేహ్యాస్తత్త్వతో వినివేశితః। మమాపి భావః సీతాయాం సర్వథా వినివేశితః
వైదేహి ప్రేమ నిజంగా నాలో నిలిచిపోయింది; అలాగే నా ప్రేమ కూడా సీతపై పూర్తిగా స్థిరంగా ఉంది.
ఏష పుష్పవహో వాయుః సుఖస్పర్శో హిమావహః। తాం విచిన్తయతః కాన్తాం పావకప్రతిమో మమ
ఈ పువ్వులతో కూడిన గాలి, మృదువుగా, చల్లగా తాకినా, నా ప్రియమైనవారిని తలచుకుంటూ ఉండగా, నాకు అది అగ్నిలా అనిపిస్తోంది.
సదా సుఖమహం మన్యే యం పురా సహ సీతయా। మారుతః స వినా సీతాం శోకసంజననో మమ
సీతతో కలిసి ఉన్నప్పుడు ఈ గాలి ఎంతో ఆనందంగా అనిపించేది; ఇప్పుడు ఆమె లేకుండా, అది నాకు బాధను మాత్రమే కలిగిస్తోంది.
తాం వినాథ విహఙ్గోఽసౌ పక్షీ ప్రణదితస్తదా। వాయసః పాదపగతః ప్రహృష్టమభికూజతి
ఆమె లేకుండా, ఆ పక్షి, ఆ కాకి చెట్టు మీద కూర్చుని ఆనందంగా అరుస్తోంది.
ఏష వై తత్ర వైదేహ్యా విహగః ప్రతిహారకః। పక్షీ మాం తు విశాలాక్ష్యాః సమీపముపనేష్యతి
ఆ పక్షి వైదేహికి గుమస్తా వంటిది; కానీ అదే పక్షి నన్ను ఆ విశాలమైన కళ్ల సీత దగ్గరకు తీసుకెళ్తుంది.
పశ్య లక్ష్మణ సంనాదం వనే మదవివర్ధనమ్। పుష్పితాగ్రేషు వృక్షేషు ద్విజానామవకూజతామ్
లక్ష్మణా, అడవిలో పుష్పాలతో అలంకరించిన చెట్లపై పక్షులు గానాలు పాడుతూ, అక్కడ వినిపించే ధ్వని మన హృదయాల్లో కోరికను పెంచుతోంది.
విక్షిప్తాం పవనేనైతామసౌ తిలకమఞ్జరీమ్। షట్పదః సహసాభ్యేతి మదోద్ధూతామివ ప్రియామ్
ఈ తిలపువ్వుల గుత్తిని గాలి చెల్లరేసింది; ఆ మధుపురుగు ఒక్కసారిగా వచ్చి, మన ప్రియమైనవారి మనసును ఆకర్షించినట్లుగా ఉంది.
కామినామయమత్యన్తమశోకః శోకవర్ధనః। స్తబకైః పవనోత్క్షిప్తైస్తర్జయన్నివ మాం స్థితః
ప్రేమికులకు ప్రీతికరమైన ఈ అశోకవృక్షం, ఇప్పుడు నా బాధను పెంచుతూ, గాలి ఊదిన పుష్పగుచ్ఛాలతో నన్ను బెదిరిస్తున్నట్లుగా ఉంది.
అమీ లక్ష్మణ దృశ్యన్తే చూతాః కుసుమశాలినః। విభ్రమోత్సిక్తమనసః సాఙ్గరాగా నరా ఇవ
లక్ష్మణా, ఈ మామిడి చెట్లు పుష్పాలతో నిండిపోయి, గాలి తాకిడితో ఉల్లాసంగా ఉన్న మనుష్యుల్లా కనిపిస్తున్నాయి.
సౌమిత్రే పశ్య పమ్పాయాశ్చిత్రాసు వనరాజిషు। కింనరా నరశార్దూల విచరన్తి యతస్తతః
సౌమిత్రి, పంపా సరస్సు ఒడ్డున ఉన్న అద్భుతమైన అడవుల్లో, కిన్నరులు యథేచ్ఛగా సంచరిస్తున్నారు, నరశార్దూలా!
ఇమాని శుభగన్ధీని పశ్య లక్ష్మణ సర్వశః। నలినాని ప్రకాశన్తే జలే తరుణసూర్యవత్
లక్ష్మణా, నీకు కనిపిస్తున్నాయా? ఈ సుగంధభరితమైన కమలాలు నీటిలో ఎక్కడ చూసినా, ఉదయించే సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తున్నాయి.
ఏషా ప్రసన్నసలిలా పద్మనీలోత్పలాయుతా। హంసకారణ్డవాకీర్ణా పమ్పా సౌగన్ధికాయుతా
ఈ పాంపా సరస్సు, నిర్మలమైన నీటితో, పద్మాలు, నీలోత్పలాలతో, హంసలు, నీటిపక్షులతో నిండిపోయి, సుగంధ పుష్పాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
జలే తరుణసూర్యాభైః షట్పదాహతకేసరైః। పఙ్కజైః శోభతే పమ్పా సమన్తాదభిసంవృతా
నీటిలో ఉదయించే సూర్యుని వలె ప్రకాశించే కమలాలు, వాటి పుష్పరేఖలను తాకుతున్న తేనెటీగలతో, పాంపా చుట్టూ అందంగా మెరిసిపోతుంది.
చక్రవాకయుతా నిత్యం చిత్రప్రస్థవనాన్తరా। మాతఙ్గమృగయూథైశ్చ శోభతే సలిలార్థిభిః
చక్రవాక పక్షులతో, వివిధ వనప్రాంతాలతో, ఎల్లప్పుడూ ముద్దుగా కనిపించే ఈ ప్రాంతం, నీటి కోసం వచ్చిన ఏనుగులు, జింకల గుంపులతో మరింత అందంగా ఉంది.
పవనాహతవేగాభిరూర్మిభిర్విమలేఽమ్భసి। పఙ్కజాని విరాజన్తే తాడ్యమానాని లక్ష్మణ
లక్ష్మణా, నిర్మలమైన నీటిపై గాలి ఊదిన అలలతో తాకబడిన కమలాలు ఎంతో అందంగా మెరిసిపోతున్నాయి.
పద్మపత్రవిశాలాక్షీం సతతం ప్రియపఙ్కజామ్। అపశ్యతో మే వైదేహీం జీవితం నాభిరోచతే
పద్మపత్రాల్లాంటి విశాలమైన కళ్లతో ఎప్పుడూ నాకు ప్రియమైన సీతను చూడకపోతే, నా జీవితం నాకు ఇష్టం ఉండటం లేదు.
అహో కామస్య వామత్వం యో గతామపి దుర్లభామ్। స్మారయిష్యతి కల్యాణీం కల్యాణతరవాదినీమ్
హాయ్! ఈ కోరిక ఎంత తేడాగా ఉందో! దూరమైన, దొరకని ఆ మంగళకరమైనవారిని, మంగళమైన మాటలు చెప్పే సీతను ఇప్పటికీ నాకు గుర్తు చేస్తోంది.
శక్యో ధారయితుం కామో భవేదభ్యాగతో మయా। యది భూయో వసన్తో మాం న హన్యాత్ పుష్పితద్రుమః
ఈ కోరిక నన్ను పట్టుకున్నా, పుష్పాలతో నిండిన వసంతకాలం మళ్లీ నన్ను బాధించకపోతే, నేను దీన్ని భరించగలను.
యాని స్మ రమణీయాని తయా సహ భవన్తి మే। తాన్యేవారమణీయాని జాయన్తే మే తయా వినా
ఆమెతో కలిసి ఉన్నప్పుడు నాకు ఆనందంగా అనిపించినవన్నీ, ఇప్పుడు ఆమె లేకుండా ఉండగా నాకు ఆనందంగా అనిపించడం లేదు.
పద్మకోశపలాశాని ద్రష్టుం దృష్టిర్హి మన్యతే। సీతాయా నేత్రకోశాభ్యాం సదృశానీతి లక్ష్మణ
లక్ష్మణా! పద్మపుష్పాల కొమ్మలు, ఆకులను చూస్తూ, అవి సీత కళ్లతో పోలి ఉంటాయని నా చూపు అనుకుంటోంది.
పద్మకేసరసంసృష్టో వృక్షాన్తరవినిఃసృతః। నిఃశ్వాస ఇవ సీతాయా వాతి వాయుర్మనోహరః
పద్మపు సువాసన కలిసిన గాలి చెట్ల మధ్య నుంచి వీస్తూ, సీత ఊపిరిలా మృదువుగా, మనసును ఆకట్టుకునేలా ఉంది.
సౌమిత్రే పశ్య పమ్పాయా దక్షిణే గిరిసానుషు। పుష్పితాం కర్ణికారస్య యష్టిం పరమశోభితామ్
సుమిత్ర కుమారా! పంపా దక్షిణ పర్వతశిఖరాల్లో పుష్పాలతో అలంకరించబడిన కర్ణికార వృక్షాలను చూడు.
అధికం శైలరాజోఽయం ధాతుభిస్తు విభూషితః। విచిత్రం సృజతే రేణుం వాయువేగవిఘట్టితమ్
ఈ పర్వతాధిపతి ఎన్నో ఖనిజాలతో అలంకరించబడి, గాలి వేగంతో తాకుతూ, విచిత్రమైన ధూళిని వెదజల్లుతున్నాడు.
గిరిప్రస్థాస్తు సౌమిత్రే సర్వతః సమ్ప్రపుష్పితైః। నిష్పత్రైః సర్వతో రమ్యైః ప్రదీప్తా ఇవ కింశుకైః
సుమిత్ర కుమారా! పర్వతపు మైదానాలు చుట్టూ పుష్పించిన, ఆకుల్లేని, అందమైన కింశుక వృక్షాలతో అగ్ని మండుతున్నట్టు కనిపిస్తున్నాయి.
పమ్పాతీరరుహాశ్చేమే సంసిక్తా మధుగన్ధినః। మాలతీమల్లికాపద్మకరవీరాశ్చ పుష్పితాః
పంపా తీరాన ఉన్న ఈ చెట్లు తేనె సువాసనతో తడిసి, మల్లె, మల్లిక, పద్మం, గంధపుష్పం అన్నీ పుష్పించాయి.
కేతక్యః సిన్దువారాశ్చ వాసన్త్యశ్చ సుపుష్పితాః। మాధవ్యో గన్ధపూర్ణాశ్చ కున్దగుల్మాశ్చ సర్వశః
కేతకీ, సిందువార, వసంతకాలపు చెట్లు, పరిమళంతో నిండిన మాధవీ లతలు, కుంద చెట్లు అన్నీ చుట్టూ పుష్పించాయి.
చిరిబిల్వా మధూకాశ్చ వఞ్జులా బకులాస్తథా। చమ్పకాస్తిలకాశ్చైవ నాగవృక్షాశ్చ పుష్పితాః
చిరిబిల్వ, మధూక, వంజుల, బకుల, చంపక, తిలక, నాగ వృక్షాలు అన్నీ పుష్పాలతో అలంకరించబడ్డాయి.
పద్మకాశ్చైవ శోభన్తే నీలాశోకాశ్చ పుష్పితాః। లోధ్రాశ్చ గిరిపృష్ఠేషు సింహకేసరపిఞ్జరాః
పద్మక వృక్షాలు మెరిసిపోతూ, నీలి పువ్వులతో అశోకాలు పుష్పించాయి; పర్వత శిఖరాల్లో సింహపు మయూరపు రంగులో ఉన్న లోధ్ర వృక్షాలు నిలబడ్డాయి.
అఙ్కోలాశ్చ కురణ్టాశ్చ చూర్ణకాః పారిభద్రకాః। చూతాః పాటలయశ్చాపి కోవిదారాశ్చ పుష్పితాః
అంకోల, కురంట, చూర్ణక, పారిభద్ర, మామిడి, పాటల, కోవిదార వృక్షాలు అన్నీ పుష్పించాయి.