అపశ్యతో మే సౌమిత్రే జీవితేఽస్తి ప్రయోజనమ్। అయం హి రుచిరస్తస్యాః కాలో రుచిరకాననః
సౌమిత్రీ, ఆమెను చూడకపోతే నాకు బ్రతుకులో ఏ ప్రయోజనం లేదు. ఈ అందమైన ఋతువు, ఈ సుందరమైన అడవి అన్నీ ఆమె కోసమే.
కోకిలాకులసీమాన్తో దయితాయా మమానఘ। మన్మథాయాససమ్భూతో వసన్తగుణవర్ధితః
కోయిలల కూళ్లతో నిండిన ఈ అడవి నా ప్రియమైనవాళ్ల కోసం అలంకరించబడింది, నిష్కళంకుడా. మనసులో కలిగిన ప్రేమ తాపంతో వసంత ఋతువు గుణాలు మరింత పెరిగిపోతున్నాయి.
అయం మాం ధక్ష్యతి క్షిప్రం శోకాగ్నిర్నచిరాదివ। అపశ్యతస్తాం వనితాం పశ్యతో రుచిరాన్ ద్రుమాన్
ఈ బాధ అనే అగ్ని నన్ను త్వరలోనే కాల్చేస్తుంది. ఈ అందమైన చెట్లను చూస్తున్నా, ఆ స్త్రీని చూడలేకపోతున్నాను.
మమాయమాత్మప్రభవో భూయస్త్వముపయాస్యతి। అదృశ్యమానా వైదేహీ శోకం వర్ధయతీహ మే
నా లోపల నుంచే పుట్టిన ఈ దుఃఖం ఇంకా పెరుగుతూనే ఉంటుంది. వైదేహి కనబడకపోవడం వల్ల నా బాధ ఇక్కడ మరింత పెరుగుతోంది.
దృశ్యమానో వసన్తశ్చ స్వేదసంసర్గదూషకః। మాం హి సా మృగశావాక్షీ చిన్తాశోకబలాత్కృతమ్
వసంత ఋతువు కనబడుతున్నా, చెమటతో కలిసిపోయి నన్ను బాధిస్తోంది. ఆ జింక కన్నులవాళ్లు, ఆలోచనలతో, దుఃఖంతో నన్ను మరింత బాధిస్తున్నారు.
సంతాపయతి సౌమిత్రే క్రూరశ్చైత్రవనానిలః। అమీ మయూరాః శోభన్తే ప్రనృత్యన్తస్తతస్తతః
సౌమిత్రీ, చైత్ర మాసపు అడవి గాలి క్రూరంగా నన్ను వేధిస్తోంది. ఆ మయూరాలు చూడూ, అక్కడక్కడా నృత్యం చేస్తూ ఎంత అందంగా కనిపిస్తున్నాయో.
స్వైః పక్షైః పవనోద్ధూతైర్గవాక్షైః స్ఫాటికైరివ। శిఖినీభిః పరివృతాస్త ఏతే మదమూర్చ్ఛితాః
గాలిలో ఊగిపోతున్న రెక్కలతో, స్ఫటికపు కిటికీల్లా మెరిసిపోతూ, ఆ మయూరాలు మయూరిలతో చుట్టుముట్టబడి, మదంతో మునిగిపోతున్నాయి.
మన్మథాభిపరీతస్య మమ మన్మథవర్ధనాః। పశ్య లక్ష్మణ నృత్యన్తం మయూరముపనృత్యతి
లక్ష్మణా, ప్రేమతో బాధపడుతున్న నాకైతే ఇవన్నీ మరింత కోరికను పెంచుతున్నాయ్. చూడు, మయూరం నృత్యం చేస్తుంటే, మయూరి కూడా పక్కనే నృత్యం చేస్తోంది.
శిఖినీ మన్మథార్తైషా భర్తారం గిరిసానుని। తామేవ మనసా రామాం మయూరోఽప్యనుధావతి
ఈ మయూరి ప్రేమ తాపంతో తన భర్తను కొండపై వెంబడిస్తోంది. అలాగే మయూరుడు కూడా తన ప్రియమైనవాళ్లను మనసుతో వెంబడిస్తున్నాడు.
వితత్య రుచిరౌ పక్షౌ రుతైరుపహసన్నివ। మయూరస్య వనే నూనం రక్షసా న హృతా ప్రియా
తన అందమైన రెక్కలను విస్తరించి, అరుపులతో ఎగతాళి చేస్తున్నట్టు, ఈ అడవిలో మయూరుని ప్రియమైనవాళ్లు రాక్షసుడు ఎత్తుకెళ్లలేదు అనిపిస్తోంది.
తస్మాన్నృత్యతి రమ్యేషు వనేషు సహ కాన్తయా। మమ త్వయం వినా వాసః పుష్పమాసే సుదుఃసహః
అందుకే అతడు తన ప్రియమైనవాళ్లతో ఈ అందమైన అడవుల్లో ఆనందంగా నృత్యం చేస్తున్నాడు. కానీ నాకు మాత్రం ఆమె లేకుండా ఈ పువ్వుల కాలంలో నివాసం అసహ్యంగా ఉంది.
పశ్య లక్ష్మణ సంరాగస్తిర్యగ్యోనిగతేష్వపి। యదేషా శిఖినీ కామాద్ భర్తారమభివర్తతే
లక్ష్మణా, చూడు, ప్రేమ అనేది ఇతర జంతువుల్లో కూడా ఎలా కలుగుతుందో. ఈ మయూరి తన భర్తను కోరికతో దగ్గరగా వెళ్తోంది.
మమాప్యేవం విశాలాక్షీ జానకీ జాతసమ్భ్రమా। మదనేనాభివర్తేత యది నాపహృతా భవేత్
నా విశాలమైన కళ్ల జానకీను ఎవరూ ఎత్తుకుపోలేదంటే, ఆమె కూడా ప్రేమతో కలవరపడి నన్ను చేరుకునేది.
పశ్య లక్ష్మణ పుష్పాణి నిష్ఫలాని భవన్తి మే। పుష్పభారసమృద్ధానాం వనానాం శిశిరాత్యయే
లక్ష్మణా, చూడు, పువ్వులు నాకు వృథా. చలికాలం తీరాక అడవులు పుష్పాలతో నిండినా నాకు వాటి వల్ల ఏ ప్రయోజనం లేదు.
రుచిరాణ్యపి పుష్పాణి పాదపానామతిశ్రియా। నిష్ఫలాని మహీం యాన్తి సమం మధుకరోత్కరైః
చెట్లపై ఉన్న అందమైన పువ్వులు ఎంత అందంగా ఉన్నా, అవి తేనెటీగలతో కలిసి నేలపై వృథాగా పడిపోతున్నాయి.
నదన్తి కామం శకునా ముదితాః సఙ్ఘశః కలమ్। ఆహ్వయన్త ఇవాన్యోన్యం కామోన్మాదకరా మమ
పక్షులు గుంపులుగా ఆనందంగా కూస్తూ, ఒకదానికొకటి పిలుస్తున్నట్టు ఉన్నాయి. వాటి అరుపులు నా మనసులో కోరికను రేపుతున్నాయి.
వసన్తో యది తత్రాపి యత్ర మే వసతి ప్రియా। నూనం పరవశా సీతా సాపి శోచత్యహం యథా
వసంతం నా ప్రియమైనవాళ్లు ఉన్న చోట కూడా వచ్చి ఉంటే, ఆమె కూడా నాతోలాగే బలహీనంగా బాధపడుతుండాలి.
నూనం న తు వసన్తస్తం దేశం స్పృశతి యత్ర సా। కథం హ్యసితపద్మాక్షీ వర్తయేత్ సా మయా వినా
నిజంగా వసంతం ఆమె ఉన్న చోటికి చేరలేదు. నన్ను లేకుండా ఆ నలుపు కనుగొళ్ల సీత ఎలా ఉండగలదు?
అథవా వర్తతే తత్ర వసన్తో యత్ర మే ప్రియా। కిం కరిష్యతి సుశ్రోణీ సా తు నిర్భర్త్సితా పరైః
లేదా, నా ప్రియమైనవారు ఉన్న చోట వసంతం వచ్చి ఉండొచ్చు. ఆమెను ఇతరులు తిట్టినప్పుడు, ఆ సుందర నడుము గల సీత ఏమి చేస్తుందో!
శ్యామా పద్మపలాశాక్షీ మృదుభాషా చ మే ప్రియా। నూనం వసన్తమాసాద్య పరిత్యక్ష్యతి జీవితమ్
నా ప్రియమైన సీత, నల్లని వర్ణం, పద్మపత్రాల్లాంటి కళ్లతో, మృదువుగా మాట్లాడే ఆమె, వసంతం వచ్చినప్పుడు తప్పక తన ప్రాణాన్ని విడిచిపెడుతుంది.
దృఢం హి హృదయే బుద్ధిర్మమ సమ్పరివర్తతే। నాలం వర్తయితుం సీతా సాధ్వీ మద్విరహం గతా
నా హృదయంలో గాఢంగా ఒక భావన కలుగుతోంది; నా వियोगాన్ని ఆ సతీమణి సీత భరించలేరు.
మయి భావో హి వైదేహ్యాస్తత్త్వతో వినివేశితః। మమాపి భావః సీతాయాం సర్వథా వినివేశితః
వైదేహి ప్రేమ నిజంగా నాలో నిలిచిపోయింది; అలాగే నా ప్రేమ కూడా సీతపై పూర్తిగా స్థిరంగా ఉంది.
ఏష పుష్పవహో వాయుః సుఖస్పర్శో హిమావహః। తాం విచిన్తయతః కాన్తాం పావకప్రతిమో మమ
ఈ పువ్వులతో కూడిన గాలి, మృదువుగా, చల్లగా తాకినా, నా ప్రియమైనవారిని తలచుకుంటూ ఉండగా, నాకు అది అగ్నిలా అనిపిస్తోంది.
సదా సుఖమహం మన్యే యం పురా సహ సీతయా। మారుతః స వినా సీతాం శోకసంజననో మమ
సీతతో కలిసి ఉన్నప్పుడు ఈ గాలి ఎంతో ఆనందంగా అనిపించేది; ఇప్పుడు ఆమె లేకుండా, అది నాకు బాధను మాత్రమే కలిగిస్తోంది.
తాం వినాథ విహఙ్గోఽసౌ పక్షీ ప్రణదితస్తదా। వాయసః పాదపగతః ప్రహృష్టమభికూజతి
ఆమె లేకుండా, ఆ పక్షి, ఆ కాకి చెట్టు మీద కూర్చుని ఆనందంగా అరుస్తోంది.
ఏష వై తత్ర వైదేహ్యా విహగః ప్రతిహారకః। పక్షీ మాం తు విశాలాక్ష్యాః సమీపముపనేష్యతి
ఆ పక్షి వైదేహికి గుమస్తా వంటిది; కానీ అదే పక్షి నన్ను ఆ విశాలమైన కళ్ల సీత దగ్గరకు తీసుకెళ్తుంది.
పశ్య లక్ష్మణ సంనాదం వనే మదవివర్ధనమ్। పుష్పితాగ్రేషు వృక్షేషు ద్విజానామవకూజతామ్
లక్ష్మణా, అడవిలో పుష్పాలతో అలంకరించిన చెట్లపై పక్షులు గానాలు పాడుతూ, అక్కడ వినిపించే ధ్వని మన హృదయాల్లో కోరికను పెంచుతోంది.
విక్షిప్తాం పవనేనైతామసౌ తిలకమఞ్జరీమ్। షట్పదః సహసాభ్యేతి మదోద్ధూతామివ ప్రియామ్
ఈ తిలపువ్వుల గుత్తిని గాలి చెల్లరేసింది; ఆ మధుపురుగు ఒక్కసారిగా వచ్చి, మన ప్రియమైనవారి మనసును ఆకర్షించినట్లుగా ఉంది.
కామినామయమత్యన్తమశోకః శోకవర్ధనః। స్తబకైః పవనోత్క్షిప్తైస్తర్జయన్నివ మాం స్థితః
ప్రేమికులకు ప్రీతికరమైన ఈ అశోకవృక్షం, ఇప్పుడు నా బాధను పెంచుతూ, గాలి ఊదిన పుష్పగుచ్ఛాలతో నన్ను బెదిరిస్తున్నట్లుగా ఉంది.
అమీ లక్ష్మణ దృశ్యన్తే చూతాః కుసుమశాలినః। విభ్రమోత్సిక్తమనసః సాఙ్గరాగా నరా ఇవ
లక్ష్మణా, ఈ మామిడి చెట్లు పుష్పాలతో నిండిపోయి, గాలి తాకిడితో ఉల్లాసంగా ఉన్న మనుష్యుల్లా కనిపిస్తున్నాయి.