పశ్య రూపాణి సౌమిత్రే వనానాం పుష్పశాలినామ్। సృజతాం పుష్పవర్షాణి వర్షం తోయముచామివ
సౌమిత్రీ! ఈ అడవులు పుష్పాలతో నిండిపోయి, మేఘాలు వర్షాన్ని కురిపించినట్లు, పువ్వుల వర్షాన్ని కురిపిస్తున్న రూపాలను చూడు.
ప్రస్తరేషు చ రమ్యేషు వివిధాః కాననద్రుమాః। వాయువేగప్రచలితాః పుష్పైరవకిరన్తి గామ్
ఈ అందమైన మైదానాలలో, ఎన్నో రకాల అడవి చెట్లు గాలి వేగంతో కదిలి, తమ పువ్వులను భూమిపై చల్లిపోతున్నాయి.
పతితైః పతమానైశ్చ పాదపస్థైశ్చ మారుతః। కుసుమైః పశ్య సౌమిత్రే క్రీడతీవ సమన్తతః
సౌమిత్రి, ఈ చెట్లపై పువ్వులు పడిపోయినవి, పడిపోతున్నవి, ఇంకా కొన్నిఇవే చెట్లపై ఉన్నవి — వీటితో గాలి చుట్టూ ఆడుకుంటున్నట్టు చూడూ.
విక్షిపన్ వివిధాః శాఖాం నగానాం కుసుమోత్కటాః। మారుతశ్చలితస్థానైః షట్పదైరనుగీయతే
చెట్లపై విరివిగా పూసిన కొమ్మలను గాలి ఊపుతూ, ఆ ఊగుతున్న పువ్వుల దగ్గర తేనెటీగలు గానాలు పాడుతూ తిరుగుతున్నాయి.
మత్తకోకిలసంనాదైర్నర్తయన్నివ పాదపాన్। శైలకందర నిష్క్రాన్తః ప్రగీత ఇవ చానిలః
మత్తులో ఉన్న కోయిలల కూళ్ళతో, ఆ గాలి కొండ గుహల నుంచి వచ్చి చెట్లను నాట్యం చేయిస్తున్నట్టు, పాట పాడుతున్నట్టు అనిపిస్తోంది.
తేన విక్షిపతాత్యర్థం పవనేన సమన్తతః। అమీ సంసక్తశాఖాగ్రా గ్రథితా ఇవ పాదపాః
అటు ఇటు గాలి బలంగా ఊదడంతో, ఈ చెట్లు తమ కొమ్మల చివర్లు కలిసిపోతూ, ఒకదానికొకటి అల్లుకున్నట్టు కనిపిస్తున్నాయి.
స ఏవ సుఖసంస్పర్శో వాతి చన్దనశీతలః। గన్ధమభ్యవహన్ పుణ్యం శ్రమాపనయనోఽనిలః
ఈ గాలి సుగంధంగా, చందనపు చల్లదనంతో, తాకినప్పుడు హాయిగా ఉండి, పవిత్రమైన పరిమళాన్ని తెచ్చి, అలసటను పోగొడుతోంది.
అమీ పవనవిక్షిప్తా వినదన్తీవ పాదపాః। షట్పదైరనుకూజద్భిర్వనేషు మధుగన్ధిషు
ఈ చెట్లు గాలి ఊదటంతో ఊగిపోతూ, తేనెటీగలు కలిసిపాడుతున్నప్పుడు, తేనె పరిమళంతో నిండిన అడవుల్లో, అరుస్తున్నట్టు వినిపిస్తున్నాయి.
గిరిప్రస్థేషు రమ్యేషు పుష్పవద్భిర్మనోరమైః। సంసక్తశిఖరాః శైలా విరాజన్తి మహాద్రుమైః
అందమైన పువ్వులతో అలంకరించబడిన ఈ కొండల పైభాగాల్లో, గొప్ప చెట్లతో కలిసిన శిఖరాలు ఎంతో అందంగా మెరిసిపోతున్నాయి.
పుష్పసంఛన్నశిఖరా మారుతోత్క్షేపచఞ్చలాః। అమీ మధుకరోత్తంసాః ప్రగీతా ఇవ పాదపాః
పువ్వులతో కప్పబడిన చెట్ల తలలు, గాలి ఊపుతో ఊగుతూ, తేనెటీగలు అలంకారంగా అలరిస్తూ, ఎవరో వీటిని గురించి పాటలు పాడుతున్నట్టు అనిపిస్తున్నాయి.
సుపుష్పితాంస్తు పశ్యైతాన్ కర్ణికారాన్ సమన్తతః। హాటకప్రతిసంఛన్నాన్ నరాన్ పీతామ్బరానివ
చుట్టూ చుట్టూ పుష్పాలతో నిండిన కర్ణికార చెట్లను చూడు. ఇవి బంగారు వస్త్రాలు ధరించినవారు లాగా, పసుపు వస్త్రాలతో మెరిసిపోతున్నట్టు కనిపిస్తున్నాయి.
అయం వసన్తః సౌమిత్రే నానావిహగనాదితః। సీతయా విప్రహీణస్య శోకసందీపనో మమ
సౌమిత్రి, ఎన్నో పక్షుల కూళ్ళతో నిండిన ఈ వసంతకాలం, సీత లేక నేను ఉన్న ఈ దుఃఖాన్ని మరింత పెంచుతోంది.
మాం హి శోకసమాక్రాన్తం సంతాపయతి మన్మథః। హృష్టం ప్రవదమానశ్చ సమాహ్వయతి కోకిలః
నన్ను దుఃఖం కమ్మేసినప్పుడు, మనసులో కోరిక వేధిస్తోంది. ఆనందంగా కూస్తున్న కోయిల నన్ను పిలుస్తోంది.
ఏష దాత్యూహకో హృష్టో రమ్యే మాం వననిర్ఝరే। ప్రణదన్మన్మథావిష్టం శోచయిష్యతి లక్ష్మణ
లక్ష్మణ, ఈ ఆనందంగా ఉన్న కోయిల ఈ అందమైన అడవి వాగులో కూస్తూ, ప్రేమతో మునిగిపోయిన నన్ను మరింత దుఃఖపెట్టబోతుంది.
శ్రుత్వైతస్య పురా శబ్దమాశ్రమస్థా మమ ప్రియా। మామాహూయ ప్రముదితాః పరమం ప్రత్యనన్దత
ఇంతకుముందు, ఆశ్రమంలో ఉన్నప్పుడు, ఈ కోయిల శబ్దం విని, నా ప్రియమైనవారు ఆనందంగా నన్ను పిలిచి ఎంతో సంతోషించింది.
ఏవం విచిత్రాః పతగా నానారావవిరావిణః। వృక్షగుల్మలతాః పశ్య సమ్పతన్తి సమన్తతః
చూడు, చుట్టూ చెట్లు, పొదలు, లతలు ఎన్నో రకాల పక్షులతో నిండిపోయి, వాటి పాటలతో మారుమోగిపోతున్నాయి.
విమిశ్రా విహగాః పుంభిరాత్మవ్యూహాభినన్దితాః। భృఙ్గరాజప్రముదితాః సౌమిత్రే మధురస్వరాః
సౌమిత్రి, పక్షులు తమ జతలతో కలిసిపోతూ, తమ గుంపుల్లో ఆనందంగా ఉండి, తేనెటీగల రాజు సంతోషంగా, మధురమైన స్వరాలతో కూస్తున్నారు.
అస్యాః కూలే ప్రముదితాః సఙ్ఘశః శకునాస్త్విహ। దాత్యూహరతివిక్రన్దైః పుంస్కోకిలరుతైరపి
ఈ నదీ తీరంలో, పక్షుల గుంపులు ఆనందంగా ఉన్నాయి. అక్కడ కోయిలల గానాలు, మగ కోయిలల కూళ్ళతో మారుమోగిపోతున్నాయి.
స్వనన్తి పాదపాశ్చేమే మమానఙ్గప్రదీపకాః। అశోకస్తబకాఙ్గారః షట్పదస్వననిఃస్వనః
ఈ చెట్లు, నాకు ప్రేమను రగిలించేలా, అశోకపు పుష్పగుచ్ఛాలు నిప్పులా మెరిసిపోతూ, తేనెటీగల గానంతో మారుమోగిపోతున్నాయి.
మాం హి పల్లవతామ్రార్చిర్వసన్తాగ్నిః ప్రధక్ష్యతి। నహి తాం సూక్ష్మపక్ష్మాక్షీం సుకేశీం మృదుభాషిణీమ్
ఈ వసంత కాలంలో, కొత్త ఆకుల ఎర్రటి అంచులతో, ప్రేమ అగ్ని నన్ను కాల్చేస్తోంది. ఎందుకంటే, సున్నితమైన కనురెప్పలు, అందమైన జుట్టు, మృదువైన మాటలు కలిగిన ఆమెను నేను చూడలేకపోతున్నాను.
అపశ్యతో మే సౌమిత్రే జీవితేఽస్తి ప్రయోజనమ్। అయం హి రుచిరస్తస్యాః కాలో రుచిరకాననః
సౌమిత్రీ, ఆమెను చూడకపోతే నాకు బ్రతుకులో ఏ ప్రయోజనం లేదు. ఈ అందమైన ఋతువు, ఈ సుందరమైన అడవి అన్నీ ఆమె కోసమే.
కోకిలాకులసీమాన్తో దయితాయా మమానఘ। మన్మథాయాససమ్భూతో వసన్తగుణవర్ధితః
కోయిలల కూళ్లతో నిండిన ఈ అడవి నా ప్రియమైనవాళ్ల కోసం అలంకరించబడింది, నిష్కళంకుడా. మనసులో కలిగిన ప్రేమ తాపంతో వసంత ఋతువు గుణాలు మరింత పెరిగిపోతున్నాయి.
అయం మాం ధక్ష్యతి క్షిప్రం శోకాగ్నిర్నచిరాదివ। అపశ్యతస్తాం వనితాం పశ్యతో రుచిరాన్ ద్రుమాన్
ఈ బాధ అనే అగ్ని నన్ను త్వరలోనే కాల్చేస్తుంది. ఈ అందమైన చెట్లను చూస్తున్నా, ఆ స్త్రీని చూడలేకపోతున్నాను.
మమాయమాత్మప్రభవో భూయస్త్వముపయాస్యతి। అదృశ్యమానా వైదేహీ శోకం వర్ధయతీహ మే
నా లోపల నుంచే పుట్టిన ఈ దుఃఖం ఇంకా పెరుగుతూనే ఉంటుంది. వైదేహి కనబడకపోవడం వల్ల నా బాధ ఇక్కడ మరింత పెరుగుతోంది.
దృశ్యమానో వసన్తశ్చ స్వేదసంసర్గదూషకః। మాం హి సా మృగశావాక్షీ చిన్తాశోకబలాత్కృతమ్
వసంత ఋతువు కనబడుతున్నా, చెమటతో కలిసిపోయి నన్ను బాధిస్తోంది. ఆ జింక కన్నులవాళ్లు, ఆలోచనలతో, దుఃఖంతో నన్ను మరింత బాధిస్తున్నారు.
సంతాపయతి సౌమిత్రే క్రూరశ్చైత్రవనానిలః। అమీ మయూరాః శోభన్తే ప్రనృత్యన్తస్తతస్తతః
సౌమిత్రీ, చైత్ర మాసపు అడవి గాలి క్రూరంగా నన్ను వేధిస్తోంది. ఆ మయూరాలు చూడూ, అక్కడక్కడా నృత్యం చేస్తూ ఎంత అందంగా కనిపిస్తున్నాయో.
స్వైః పక్షైః పవనోద్ధూతైర్గవాక్షైః స్ఫాటికైరివ। శిఖినీభిః పరివృతాస్త ఏతే మదమూర్చ్ఛితాః
గాలిలో ఊగిపోతున్న రెక్కలతో, స్ఫటికపు కిటికీల్లా మెరిసిపోతూ, ఆ మయూరాలు మయూరిలతో చుట్టుముట్టబడి, మదంతో మునిగిపోతున్నాయి.
మన్మథాభిపరీతస్య మమ మన్మథవర్ధనాః। పశ్య లక్ష్మణ నృత్యన్తం మయూరముపనృత్యతి
లక్ష్మణా, ప్రేమతో బాధపడుతున్న నాకైతే ఇవన్నీ మరింత కోరికను పెంచుతున్నాయ్. చూడు, మయూరం నృత్యం చేస్తుంటే, మయూరి కూడా పక్కనే నృత్యం చేస్తోంది.
శిఖినీ మన్మథార్తైషా భర్తారం గిరిసానుని। తామేవ మనసా రామాం మయూరోఽప్యనుధావతి
ఈ మయూరి ప్రేమ తాపంతో తన భర్తను కొండపై వెంబడిస్తోంది. అలాగే మయూరుడు కూడా తన ప్రియమైనవాళ్లను మనసుతో వెంబడిస్తున్నాడు.
వితత్య రుచిరౌ పక్షౌ రుతైరుపహసన్నివ। మయూరస్య వనే నూనం రక్షసా న హృతా ప్రియా
తన అందమైన రెక్కలను విస్తరించి, అరుపులతో ఎగతాళి చేస్తున్నట్టు, ఈ అడవిలో మయూరుని ప్రియమైనవాళ్లు రాక్షసుడు ఎత్తుకెళ్లలేదు అనిపిస్తోంది.