అస్మిన్ ముహూర్తే సౌమిత్రే మమ ద్రక్ష్యన్తి విక్రమమ్। నాకాశముత్పతిష్యన్తి సర్వభూతాని లక్ష్మణ
సౌమిత్రీ, ఈ క్షణంలోనే నా పరాక్రమాన్ని వారు చూస్తారు. లక్ష్మణా, ఇకపై ఏ జీవులూ ఆకాశానికి చేరుకోలేరు.
సమాకులమమర్యాదం జగత్ పశ్యాద్య లక్ష్మణ। ఆకర్ణపూర్ణైరిషుభిర్జీవలోకదురావరైః
లక్ష్మణా, నేడు ఈ లోకం గందరగోళంగా, నియమాలు లేకుండా మారిపోతుంది. ప్రాణులు తట్టుకోలేని బాణాలతో అంతటా నిండిపోతుంది చూడు.
కరిష్యే మైథిలీహేతోరపిశాచమరాక్షసమ్। మమ రోషప్రయుక్తానాం విశిఖానాం బలం సురాః
మైథిలి కోసం నేను పిశాచులను, రాక్షసులను సంహరిస్తాను. నా కోపంతో సంచలితమైన బాణాల శక్తిని దేవతలు కూడా చూస్తారు.
ద్రక్ష్యన్త్యద్య విముక్తానామమర్షాద్ దూరగామినామ్। నైవ దేవా న దైతేయా న పిశాచా న రాక్షసాః
నేడు దేవతలు నా కోపంతో దూరంగా వెళ్లే బాణాలను చూస్తారు. దేవతలు, దైత్యులు, పిశాచులు, రాక్షసులు—ఎవరూ...
భవిష్యన్తి మమ క్రోధాత్ త్రైలోక్యే విప్రణాశితే। దేవదానవయక్షాణాం లోకా యే రక్షసామపి
నా కోపంతో మూడు లోకాలు నాశనం అయిన తర్వాత, దేవతలు, దానవులు, యక్షులు, రాక్షసుల లోకాలు కూడా మిగిలిపోవు.
బహుధా నిపతిష్యన్తి బాణౌఘైః శకలీకృతాః। నిర్మర్యాదానిమాఁల్లోకాన్ కరిష్యామ్యద్య సాయకైః
నా బాణాల వర్షంతో ఈ లోకాలు ఎన్నో విధాలుగా చీలిపోతాయి. ఈ రోజు నా బాణాలతో ఈ లోకాలను నియమాలు లేని వాటిగా మార్చేస్తాను.
హృతాం మృతాం వా సౌమిత్రే న దాస్యన్తి మమేశ్వరాః। తథారూపాం హి వైదేహీం న దాస్యన్తి యది ప్రియామ్
సౌమిత్రీ! నా ప్రియమైన వైదేహిని ఎవరు తీసుకెళ్లినా, లేదా ఆమె మరణించినా, దేవతలు నాకు ఆమెను తిరిగి ఇవ్వకపోతే—
నాశయామి జగత్ సర్వం త్రైలోక్యం సచరాచరమ్। యావద్ దర్శనమస్యా వై తాపయామి చ సాయకైః
ఆమెను చూడేవరకు మూడు లోకాల్లో ఉన్న చరాచరమంతా నా బాణాలతో బాధ పెట్టి, మొత్తం జగత్తును నాశనం చేస్తాను.
ఇత్యుక్త్వా క్రోధతామ్రాక్షః స్ఫురమాణోష్ఠసమ్పుటః। వల్కలాజినమాబద్ధ్య జటాభారమబన్ధయత్
ఇలా చెప్పి, కోపంతో కళ్లూ ఎర్రగా, పెదవులు కంపించడంతో, వల్కలాన్ని, మృగచర్మాన్ని ధరించి, జటలను బిగిగా కట్టుకున్నాడు.
తస్య క్రుద్ధస్య రామస్య తథాభూతస్య ధీమతః। త్రిపురం జఘ్నుషః పూర్వం రుద్రస్యేవ బభౌ తనుః
అలా కోపంతో ఉన్న ధీమంతుడు రాముని రూపం, ఒకప్పుడు త్రిపురాసురులను సంహరించిన రుద్రుని రూపంలా ప్రకాశించింది.
లక్ష్మణాదథ చాదాయ రామో నిష్పీడ్య కార్ముకమ్। శరమాదాయ సందీప్తం ఘోరమాశీవిషోపమమ్
తర్వాత లక్ష్మణుని దగ్గర నుంచి విల్లు తీసుకుని బిగిగా లాగి, భయంకరమైన, అగ్ని వంటి బాణాన్ని తీసుకున్నాడు.
సందధే ధనుషి శ్రీమాన్ రామః పరపురఞ్జయః। యుగాన్తాగ్నిరివ క్రుద్ధ ఇదం వచనమబ్రవీత్
శత్రు నగరాలను జయించిన రాముడు, ఆ బాణాన్ని విల్లులో పెట్టి, యుగాంతంలో అగ్ని కోపంతో ఉన్నట్టు ఇలా అన్నాడు:
యథా జరా యథా మృత్యుర్యథా కాలో యథా విధిః। నిత్యం న ప్రతిహన్యన్తే సర్వభూతేషు లక్ష్మణ। తథాహం క్రోధసంయుక్తో న నివార్యోఽస్మ్యసంశయమ్
లక్ష్మణా! మానవులందరిలో వృద్ధాప్యం, మరణం, కాలం, విధి ఎప్పుడూ ఆపలేనివి. అలాగే కోపంతో ఉన్న నన్ను కూడా ఎవరూ ఆపలేరు.
పురేవ మే చారుదతీమనిన్దితాం దిశన్తి సీతాం యది నాద్య మైథిలీమ్। సదేవగన్ధర్వమనుష్యపన్నగం జగత్ సశైలం పరివర్తయామ్యహమ్
ఈ రోజు ముందు లాగే నిందలేని మైతిలిని అయిన సీతను నాకు తిరిగి ఇవ్వకపోతే, దేవతలు, గంధర్వులు, మనుషులు, పన్నగులతో పాటు పర్వతాలతో కూడిన ఈ జగత్తును నేను తలకిందలు చేస్తాను.
thumb|పఞ్చషష్ఠితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే పఞ్చషష్ఠితమః సర్గః ॥౩-
శ్రీమద్వాల్మీకిరామాయణంలో అరణ్యకాండలో యాభై ఆరు వ సర్గను వినండి.
తప్యమానం తదా రామం సీతాహరణకర్శితమ్। లోకానామభవే యుక్తం సాంవర్తకమివానలమ్
ఆ సమయంలో సీత హరణం వల్ల బాధపడుతున్న రాముడు, లోకాలన్నింటినీ నాశనం చేసే ప్రళయాగ్నిలా మండిపోతున్నాడు.
వీక్షమాణం ధనుః సజ్యం నిఃశ్వసన్తం పునః పునః। దగ్ధుకామం జగత్ సర్వం యుగాన్తే చ యథా హరమ్
విల్లు సిద్ధంగా పట్టుకుని, మళ్లీ మళ్లీ లోతుగా ఊపిరి తీసుకుంటూ, యుగాంతంలో శివుడు జగత్తును కాల్చేలా, రాముడు కూడా ఈ లోకాన్ని కాల్చాలని కోరుకున్నాడు.
అదృష్టపూర్వం సంక్రుద్ధం దృష్ట్వా రామం స లక్ష్మణః। అబ్రవీత్ ప్రాఞ్జలిర్వాక్యం ముఖేన పరిశుష్యతా
ఇంతకు ముందు ఎప్పుడూ చూడని విధంగా కోపంతో ఉన్న రాముణ్ని చూసి, లక్ష్మణుడు చేతులు జోడించి, భయంతో పెదవులు ఎండిపోయి ఇలా అన్నాడు.
పురా భూత్వా మృదుర్దాన్తః సర్వభూతహితే రతః। న క్రోధవశమాపన్నః ప్రకృతిం హాతుమర్హసి
మీరు ముందు మృదువుగా, నియమంగా, సమస్త భూతాల హితంలో నిమగ్నంగా ఉండేవారు. ఇప్పుడు కోపానికి లోనై మీ స్వభావాన్ని విడిచిపెట్టకూడదు.
చన్ద్రే లక్ష్మీః ప్రభా సూర్యే గతిర్వాయౌ భువి క్షమా। ఏతచ్చ నియతం నిత్యం త్వయి చానుత్తమం యశః
చంద్రునిలో అందం, సూర్యునిలో ప్రకాశం, గాలిలో చలనం, భూమిలో సహనం ఉంటాయి. అలాగే, మీలో శాశ్వతమైన మహత్తరమైన కీర్తి ఎప్పుడూ ఉంటుంది.
ఏకస్య నాపరాధేన లోకాన్ హన్తుం త్వమర్హసి। నను జానామి కస్యాయం భగ్నః సాంగ్రామికో రథః
ఒకరి తప్పు వల్ల అన్ని లోకాలను నాశనం చేయకూడదు. ఇంకా ఈ యుద్ధరథం ఎవరిది, ఎవరు ధ్వంసం చేశారు అనే విషయం నాకు తెలియదు.
కేన వా కస్య వా హేతోః సయుగః సపరిచ్ఛదః। ఖురనేమిక్షతశ్చాయం సిక్తో రుధిరబిన్దుభిః
ఎవరు, ఎవరి కోసం, ఏ కారణంతో ఈ యుక్తితో, పరికరాలతో కూడిన రథాన్ని, గుర్రాల గజ్జెలు, చక్రాలతో గాయపరిచి, రక్తపు చుక్కలతో తడిపారు?
దేశో నిర్వృత్తసంగ్రామః సుఘోరః పార్థివాత్మజ। ఏకస్య తు విమర్దోఽయం న ద్వయోర్వదతాం వర
ఈ ప్రదేశంలో ఘోరమైన యుద్ధం ముగిసింది, రాజకుమారా. కానీ ఇది ఇద్దరి మధ్య కాదు, ఒకరి మధ్య మాత్రమే జరిగిన పోరాటం.
నహి వృత్తం హి పశ్యామి బలస్య మహతః పదమ్। నైకస్య తు కృతే లోకాన్ వినాశయితుమర్హసి
ఇక్కడ పెద్ద సైన్యం అడుగుల జాడలు నేను ఎక్కడా చూడటం లేదు. ఒక్క వ్యక్తి చేసిన తప్పుకు నీవు లోకాలను నాశనం చేయకూడదు.
యుక్తదణ్డా హి మృదవః ప్రశాన్తా వసుధాధిపాః। సదా త్వం సర్వభూతానాం శరణ్యః పరమా గతిః
ధర్మబద్ధంగా శాంతంగా ఉండే రాజులు న్యాయంగా శిక్షిస్తారు. నీవు ఎప్పుడూ సమస్త జీవులకు ఆశ్రయం, పరమ గమ్యం.
కో ను దారప్రణాశం తే సాధు మన్యేత రాఘవ। సరితః సాగరాః శైలా దేవగన్ధర్వదానవాః
రాఘవా, నీ భార్యను పోగొట్టుకోవడాన్ని ఎవరు మంచిదని అనుకుంటారు? నదులు, సముద్రాలు, పర్వతాలు, దేవతలు, గంధర్వులు, దానవులు—
నాలం తే విప్రియం కర్తుం దీక్షితస్యేవ సాధవః। యేన రాజన్ హృతా సీతా తమన్వేషితుమర్హసి
ధర్మాత్ములు యజ్ఞదీక్షలో ఉన్నవారిని హాని చేయలేని విధంగా, నీకు అపకారం చేయగలిగేవారు ఎవరూ లేరు. రాజా, సీతను ఎత్తుకుపోయిన వాడిని వెతకాలి.
మద్ద్వితీయో ధనుష్పాణిః సహాయైః పరమర్షిభిః। సముద్రం వా విచేష్యామః పర్వతాంశ్చ వనాని చ
నీవు ధనుస్సుతో అపరాజితుడివై, మాతో పాటు మహర్షులు సహాయంగా ఉంటే, మనం సముద్రాన్ని, పర్వతాలను, అరణ్యాలను వెతుకుదాం.
గుహాశ్చ వివిధా ఘోరాః పద్మిన్యో వివిధాస్తథా। దేవగన్ధర్వలోకాంశ్చ విచేష్యామః సమాహితాః
వివిధ భయంకరమైన గుహలు, ఎన్నో పద్మపుష్కరిణులు, దేవతలూ గంధర్వుల లోకాలను కూడా మనం శోధించుదాం.
యావన్నాధిగమిష్యామస్తవ భార్యాపహారిణమ్। న చేత్ సామ్నా ప్రదాస్యన్తి పత్నీం తే త్రిదశేశ్వరాః। కోసలేన్ద్ర తతః పశ్చాత్ ప్రాప్తకాలం కరిష్యసి
నీ భార్యను ఎత్తుకుపోయిన వాడిని కనుగొనే వరకు, త్రిదశాధిపతులు సాంత్వనంతో నీ భార్యను తిరిగి ఇవ్వకపోతే, కోసలాధిపతి, సమయం వచ్చినప్పుడు నీవు తగిన చర్య తీసుకో.