భక్షితాయాం హి వైదేహ్యాం హృతాయామపి లక్ష్మణ। కే హి లోకే ప్రియం కర్తుం శక్తాః సౌమ్య మమేశ్వరాః
లక్ష్మణా, వైదేహి తినబడిపోయినా, అపహరించబడినా, ఈ లోకంలో—even దేవతల్లో—even ఎవరు నాకు ఆనందాన్ని కలిగించగలరు?
కర్తారమపి లోకానాం శూరం కరుణవేదినమ్। అజ్ఞానాదవమన్యేరన్ సర్వభూతాని లక్ష్మణ
లక్ష్మణా, అన్ని లోకాలకూ అధిపతిగా, వీరుడిగా, దయతో కూడినవాడిగా ఉన్నవాడినీ, అజ్ఞానంతో అన్ని జీవులు తక్కువగా భావించవచ్చు.
మృదుం లోకహితే యుక్తం దాన్తం కరుణవేదినమ్। నిర్వీర్య ఇతి మన్యన్తే నూనం మాం త్రిదశేశ్వరాః
లోకహితానికి కట్టుబడి, మృదువుగా, దయతో, నియమంతో ఉండే నన్ను, దేవతాధిపతులు బలహీనుడిగా భావిస్తున్నారేమో.
మాం ప్రాప్య హి గుణో దోషః సంవృత్తః పశ్య లక్ష్మణ। అద్యైవ సర్వభూతానాం రక్షసామభవాయ చ
లక్ష్మణా, నా మంచితనం నాకు లోపంగా మారిందని చూడు. నేడు అది అన్ని జీవులకు, రాక్షసులకు వినాశనంగా మారబోతుంది.
సంహృత్యైవ శశిజ్యోత్స్నాం మహాన్ సూర్య ఇవోదితః। సంహృత్యైవ గుణాన్ సర్వాన్ మమ తేజః ప్రకాశతే
ఎలాగైతే ఉదయించిన సూర్యుడు చంద్రుని వెలుగును మాయచేస్తాడో, అలాగే నా అన్ని గుణాలను పక్కనపెట్టి నా తేజస్సు ప్రకాశిస్తుంది.
నైవ యక్షా న గన్ధర్వా న పిశాచా న రాక్షసాః। కింనరా వా మనుష్యా వా సుఖం ప్రాప్స్యన్తి లక్ష్మణ
లక్ష్మణా, యక్షులు, గంధర్వులు, పిశాచులు, రాక్షసులు, కిన్నరులు, మనుష్యులు—ఎవరూ ఆనందాన్ని పొందలేరు.
మమాస్త్రబాణసమ్పూర్ణమాకాశం పశ్య లక్ష్మణ। అసమ్పాతం కరిష్యామి హ్యద్య త్రైలోక్యచారిణామ్
లక్ష్మణా, నా ఆయుధాలు, బాణాలతో ఆకాశం నిండిపోయిందని చూడు. నేడు మూడు లోకాల్లో సంచరించే వారికి దాన్ని దాటి వెళ్లడం అసాధ్యంగా చేస్తాను.
సంనిరుద్ధగ్రహగణమావారితనిశాకరమ్। విప్రణష్టానలమరుద్భాస్కరద్యుతిసంవృతమ్
గ్రహగణాలు అడ్డుపడబడి, చంద్రుడు దాచబడి, అగ్ని, వాయువు కనపడకుండా పోయి, సూర్యుని కాంతి మరుగున పడినట్లు—
వినిర్మథితశైలాగ్రం శుష్యమాణజలాశయమ్। ధ్వస్తద్రుమలతాగుల్మం విప్రణాశితసాగరమ్
పర్వత శిఖరాలు పగిలిపోవడం, సరస్సులు ఎండిపోవడం, చెట్లు, వల్లులు, పొదలు నాశనం కావడం, సముద్రం కూడా కనపడకపోవడం—
త్రైలోక్యం తు కరిష్యామి సంయుక్తం కాలకర్మణా। న తే కుశలినీం సీతాం ప్రదాస్యన్తి మమేశ్వరాః
మూడు లోకాలను కాలమహాశక్తితో కలిపి నాశనం చేస్తాను. దేవతాధిపతులు నాకు సీతను క్షేమంగా తిరిగి ఇవ్వరు.
అస్మిన్ ముహూర్తే సౌమిత్రే మమ ద్రక్ష్యన్తి విక్రమమ్। నాకాశముత్పతిష్యన్తి సర్వభూతాని లక్ష్మణ
సౌమిత్రీ, ఈ క్షణంలోనే నా పరాక్రమాన్ని వారు చూస్తారు. లక్ష్మణా, ఇకపై ఏ జీవులూ ఆకాశానికి చేరుకోలేరు.
సమాకులమమర్యాదం జగత్ పశ్యాద్య లక్ష్మణ। ఆకర్ణపూర్ణైరిషుభిర్జీవలోకదురావరైః
లక్ష్మణా, నేడు ఈ లోకం గందరగోళంగా, నియమాలు లేకుండా మారిపోతుంది. ప్రాణులు తట్టుకోలేని బాణాలతో అంతటా నిండిపోతుంది చూడు.
కరిష్యే మైథిలీహేతోరపిశాచమరాక్షసమ్। మమ రోషప్రయుక్తానాం విశిఖానాం బలం సురాః
మైథిలి కోసం నేను పిశాచులను, రాక్షసులను సంహరిస్తాను. నా కోపంతో సంచలితమైన బాణాల శక్తిని దేవతలు కూడా చూస్తారు.
ద్రక్ష్యన్త్యద్య విముక్తానామమర్షాద్ దూరగామినామ్। నైవ దేవా న దైతేయా న పిశాచా న రాక్షసాః
నేడు దేవతలు నా కోపంతో దూరంగా వెళ్లే బాణాలను చూస్తారు. దేవతలు, దైత్యులు, పిశాచులు, రాక్షసులు—ఎవరూ...
భవిష్యన్తి మమ క్రోధాత్ త్రైలోక్యే విప్రణాశితే। దేవదానవయక్షాణాం లోకా యే రక్షసామపి
నా కోపంతో మూడు లోకాలు నాశనం అయిన తర్వాత, దేవతలు, దానవులు, యక్షులు, రాక్షసుల లోకాలు కూడా మిగిలిపోవు.
బహుధా నిపతిష్యన్తి బాణౌఘైః శకలీకృతాః। నిర్మర్యాదానిమాఁల్లోకాన్ కరిష్యామ్యద్య సాయకైః
నా బాణాల వర్షంతో ఈ లోకాలు ఎన్నో విధాలుగా చీలిపోతాయి. ఈ రోజు నా బాణాలతో ఈ లోకాలను నియమాలు లేని వాటిగా మార్చేస్తాను.
హృతాం మృతాం వా సౌమిత్రే న దాస్యన్తి మమేశ్వరాః। తథారూపాం హి వైదేహీం న దాస్యన్తి యది ప్రియామ్
సౌమిత్రీ! నా ప్రియమైన వైదేహిని ఎవరు తీసుకెళ్లినా, లేదా ఆమె మరణించినా, దేవతలు నాకు ఆమెను తిరిగి ఇవ్వకపోతే—
నాశయామి జగత్ సర్వం త్రైలోక్యం సచరాచరమ్। యావద్ దర్శనమస్యా వై తాపయామి చ సాయకైః
ఆమెను చూడేవరకు మూడు లోకాల్లో ఉన్న చరాచరమంతా నా బాణాలతో బాధ పెట్టి, మొత్తం జగత్తును నాశనం చేస్తాను.
ఇత్యుక్త్వా క్రోధతామ్రాక్షః స్ఫురమాణోష్ఠసమ్పుటః। వల్కలాజినమాబద్ధ్య జటాభారమబన్ధయత్
ఇలా చెప్పి, కోపంతో కళ్లూ ఎర్రగా, పెదవులు కంపించడంతో, వల్కలాన్ని, మృగచర్మాన్ని ధరించి, జటలను బిగిగా కట్టుకున్నాడు.
తస్య క్రుద్ధస్య రామస్య తథాభూతస్య ధీమతః। త్రిపురం జఘ్నుషః పూర్వం రుద్రస్యేవ బభౌ తనుః
అలా కోపంతో ఉన్న ధీమంతుడు రాముని రూపం, ఒకప్పుడు త్రిపురాసురులను సంహరించిన రుద్రుని రూపంలా ప్రకాశించింది.
లక్ష్మణాదథ చాదాయ రామో నిష్పీడ్య కార్ముకమ్। శరమాదాయ సందీప్తం ఘోరమాశీవిషోపమమ్
తర్వాత లక్ష్మణుని దగ్గర నుంచి విల్లు తీసుకుని బిగిగా లాగి, భయంకరమైన, అగ్ని వంటి బాణాన్ని తీసుకున్నాడు.
సందధే ధనుషి శ్రీమాన్ రామః పరపురఞ్జయః। యుగాన్తాగ్నిరివ క్రుద్ధ ఇదం వచనమబ్రవీత్
శత్రు నగరాలను జయించిన రాముడు, ఆ బాణాన్ని విల్లులో పెట్టి, యుగాంతంలో అగ్ని కోపంతో ఉన్నట్టు ఇలా అన్నాడు:
యథా జరా యథా మృత్యుర్యథా కాలో యథా విధిః। నిత్యం న ప్రతిహన్యన్తే సర్వభూతేషు లక్ష్మణ। తథాహం క్రోధసంయుక్తో న నివార్యోఽస్మ్యసంశయమ్
లక్ష్మణా! మానవులందరిలో వృద్ధాప్యం, మరణం, కాలం, విధి ఎప్పుడూ ఆపలేనివి. అలాగే కోపంతో ఉన్న నన్ను కూడా ఎవరూ ఆపలేరు.
పురేవ మే చారుదతీమనిన్దితాం దిశన్తి సీతాం యది నాద్య మైథిలీమ్। సదేవగన్ధర్వమనుష్యపన్నగం జగత్ సశైలం పరివర్తయామ్యహమ్
ఈ రోజు ముందు లాగే నిందలేని మైతిలిని అయిన సీతను నాకు తిరిగి ఇవ్వకపోతే, దేవతలు, గంధర్వులు, మనుషులు, పన్నగులతో పాటు పర్వతాలతో కూడిన ఈ జగత్తును నేను తలకిందలు చేస్తాను.
thumb|పఞ్చషష్ఠితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే పఞ్చషష్ఠితమః సర్గః ॥౩-
శ్రీమద్వాల్మీకిరామాయణంలో అరణ్యకాండలో యాభై ఆరు వ సర్గను వినండి.
తప్యమానం తదా రామం సీతాహరణకర్శితమ్। లోకానామభవే యుక్తం సాంవర్తకమివానలమ్
ఆ సమయంలో సీత హరణం వల్ల బాధపడుతున్న రాముడు, లోకాలన్నింటినీ నాశనం చేసే ప్రళయాగ్నిలా మండిపోతున్నాడు.
వీక్షమాణం ధనుః సజ్యం నిఃశ్వసన్తం పునః పునః। దగ్ధుకామం జగత్ సర్వం యుగాన్తే చ యథా హరమ్
విల్లు సిద్ధంగా పట్టుకుని, మళ్లీ మళ్లీ లోతుగా ఊపిరి తీసుకుంటూ, యుగాంతంలో శివుడు జగత్తును కాల్చేలా, రాముడు కూడా ఈ లోకాన్ని కాల్చాలని కోరుకున్నాడు.
అదృష్టపూర్వం సంక్రుద్ధం దృష్ట్వా రామం స లక్ష్మణః। అబ్రవీత్ ప్రాఞ్జలిర్వాక్యం ముఖేన పరిశుష్యతా
ఇంతకు ముందు ఎప్పుడూ చూడని విధంగా కోపంతో ఉన్న రాముణ్ని చూసి, లక్ష్మణుడు చేతులు జోడించి, భయంతో పెదవులు ఎండిపోయి ఇలా అన్నాడు.
పురా భూత్వా మృదుర్దాన్తః సర్వభూతహితే రతః। న క్రోధవశమాపన్నః ప్రకృతిం హాతుమర్హసి
మీరు ముందు మృదువుగా, నియమంగా, సమస్త భూతాల హితంలో నిమగ్నంగా ఉండేవారు. ఇప్పుడు కోపానికి లోనై మీ స్వభావాన్ని విడిచిపెట్టకూడదు.
చన్ద్రే లక్ష్మీః ప్రభా సూర్యే గతిర్వాయౌ భువి క్షమా। ఏతచ్చ నియతం నిత్యం త్వయి చానుత్తమం యశః
చంద్రునిలో అందం, సూర్యునిలో ప్రకాశం, గాలిలో చలనం, భూమిలో సహనం ఉంటాయి. అలాగే, మీలో శాశ్వతమైన మహత్తరమైన కీర్తి ఎప్పుడూ ఉంటుంది.