ముక్తామణిచితం చేదం రమణీయం విభూషితమ్। ధరణ్యాం పతితం సౌమ్య కస్య భగ్నం మహద్ ధనుః
ప్రియమైనవాడా, ముత్యాలు, రత్నాలతో అలంకరించబడిన ఈ అందమైన, గొప్ప విల్లు నేలమీద విరిగిపడి ఉంది. ఇది ఎవరిదో చెప్పు.
రాక్షసానామిదం వత్స సురాణామథవాపి వా। తరుణాదిత్యసంకాశం వైదూర్యగులికాచితమ్
బిడ్డా, ఇది రాక్షసులదా, లేక దేవతలదా? ఉదయించే సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, వైడూర్య రత్నాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
విశీర్ణం పతితం భూమౌ కవచం కస్య కాఞ్చనమ్। ఛత్రం శతశలాకం చ దివ్యమాల్యోపశోభితమ్
ఈ విరిగిపోయి నేలపై పడిన బంగారు కవచం ఎవరిదో? అలాగే, ఈ వంద రెక్కలతో, దివ్యమాలలతో అలంకరించబడిన రాజచత్రం ఎవరిదో?
భగ్నదణ్డమిదం సౌమ్య భూమౌ కస్య నిపాతితమ్। కాఞ్చనోరశ్ఛదాశ్చేమే పిశాచవదనాః ఖరాః
సౌమ్యా, ఈ విరిగిపోయి నేలపై పడిన దండం ఎవరిదో? ఈ పిశాచ ముఖాలతో, బంగారు ఛాతీ కవచాలు ధరించిన ఖరులు ఎవరు?
భీమరూపా మహాకాయాః కస్య వా నిహతా రణే। దీప్తపావకసంకాశో ద్యుతిమాన్ సమరధ్వజః
భయంకరమైన రూపం, గొప్ప శరీరంతో యుద్ధంలో పడిపోయిన వీరులు ఎవరు? దీప్తిమంతమైన అగ్నిలా మెరిసే యుద్ధధ్వజం ఎవరిదో?
అపవిద్ధశ్చ భగ్నశ్చ కస్య సాఙ్గ్రామికో రథః। రథాక్షమాత్రా విశిఖాస్తపనీయవిభూషణాః
సౌమ్యా, యుద్ధరథం విరిగిపడి, పక్కకు పడివుంది. బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న బాణాలు, రథ చక్రాల్లా చెల్లాచెదురుగా పడ్డాయి.
కస్యేమే నిహతా బాణాః ప్రకీర్ణా ఘోరదర్శనాః। శరావరౌ శరైః పూర్ణౌ విధ్వస్తౌ పశ్య లక్ష్మణ
లక్ష్మణా, ఈ భయంకరంగా కనిపిస్తున్న, చుట్టూ చెలరేగిపోయిన ఈ బాణాలు ఎవరివో? చూడు, ఈ రెండు బాణ సంచులు పూర్తిగా బాణాలతో నిండిపోయి, పగిలిపోయాయి.
ప్రతోదాభీషుహస్తోఽయం కస్య వా సారథిర్హతః। పదవీ పురుషస్యైషా వ్యక్తం కస్యాపి రక్షసః
ఈ చేతిలో కొరడా, అంకుశం పట్టుకుని పడిపోయిన రథసారథి ఎవరివాడు? ఇది ఎవరో రాక్షసుడి దారి అని స్పష్టంగా తెలుస్తోంది.
వైరం శతగుణం పశ్య మమ తైర్జీవితాన్తకమ్। సుఘోరహృదయైః సౌమ్య రాక్షసైః కామరూపిభిః
సౌమ్యా, ఆ భయంకర హృదయాలు కలిగి, కావలసిన రూపం ధరించే రాక్షసులతో నా శత్రుత్వం వంద రెట్లు పెరిగి, ప్రాణాంతకంగా మారింది చూడు.
హృతా మృతా వా వైదేహీ భక్షితా వా తపస్వినీ। న ధర్మస్త్రాయతే సీతాం హ్రియమాణాం మహావనే
వైదేహి అపహరించబడి ఉండొచ్చు, చంపబడి ఉండొచ్చు, లేక తినబడిపోయి ఉండొచ్చు. ఈ మహావనంలో అపహరించబడిన సీతను ధర్మం కాపాడలేకపోయింది.
భక్షితాయాం హి వైదేహ్యాం హృతాయామపి లక్ష్మణ। కే హి లోకే ప్రియం కర్తుం శక్తాః సౌమ్య మమేశ్వరాః
లక్ష్మణా, వైదేహి తినబడిపోయినా, అపహరించబడినా, ఈ లోకంలో—even దేవతల్లో—even ఎవరు నాకు ఆనందాన్ని కలిగించగలరు?
కర్తారమపి లోకానాం శూరం కరుణవేదినమ్। అజ్ఞానాదవమన్యేరన్ సర్వభూతాని లక్ష్మణ
లక్ష్మణా, అన్ని లోకాలకూ అధిపతిగా, వీరుడిగా, దయతో కూడినవాడిగా ఉన్నవాడినీ, అజ్ఞానంతో అన్ని జీవులు తక్కువగా భావించవచ్చు.
మృదుం లోకహితే యుక్తం దాన్తం కరుణవేదినమ్। నిర్వీర్య ఇతి మన్యన్తే నూనం మాం త్రిదశేశ్వరాః
లోకహితానికి కట్టుబడి, మృదువుగా, దయతో, నియమంతో ఉండే నన్ను, దేవతాధిపతులు బలహీనుడిగా భావిస్తున్నారేమో.
మాం ప్రాప్య హి గుణో దోషః సంవృత్తః పశ్య లక్ష్మణ। అద్యైవ సర్వభూతానాం రక్షసామభవాయ చ
లక్ష్మణా, నా మంచితనం నాకు లోపంగా మారిందని చూడు. నేడు అది అన్ని జీవులకు, రాక్షసులకు వినాశనంగా మారబోతుంది.
సంహృత్యైవ శశిజ్యోత్స్నాం మహాన్ సూర్య ఇవోదితః। సంహృత్యైవ గుణాన్ సర్వాన్ మమ తేజః ప్రకాశతే
ఎలాగైతే ఉదయించిన సూర్యుడు చంద్రుని వెలుగును మాయచేస్తాడో, అలాగే నా అన్ని గుణాలను పక్కనపెట్టి నా తేజస్సు ప్రకాశిస్తుంది.
నైవ యక్షా న గన్ధర్వా న పిశాచా న రాక్షసాః। కింనరా వా మనుష్యా వా సుఖం ప్రాప్స్యన్తి లక్ష్మణ
లక్ష్మణా, యక్షులు, గంధర్వులు, పిశాచులు, రాక్షసులు, కిన్నరులు, మనుష్యులు—ఎవరూ ఆనందాన్ని పొందలేరు.
మమాస్త్రబాణసమ్పూర్ణమాకాశం పశ్య లక్ష్మణ। అసమ్పాతం కరిష్యామి హ్యద్య త్రైలోక్యచారిణామ్
లక్ష్మణా, నా ఆయుధాలు, బాణాలతో ఆకాశం నిండిపోయిందని చూడు. నేడు మూడు లోకాల్లో సంచరించే వారికి దాన్ని దాటి వెళ్లడం అసాధ్యంగా చేస్తాను.
సంనిరుద్ధగ్రహగణమావారితనిశాకరమ్। విప్రణష్టానలమరుద్భాస్కరద్యుతిసంవృతమ్
గ్రహగణాలు అడ్డుపడబడి, చంద్రుడు దాచబడి, అగ్ని, వాయువు కనపడకుండా పోయి, సూర్యుని కాంతి మరుగున పడినట్లు—
వినిర్మథితశైలాగ్రం శుష్యమాణజలాశయమ్। ధ్వస్తద్రుమలతాగుల్మం విప్రణాశితసాగరమ్
పర్వత శిఖరాలు పగిలిపోవడం, సరస్సులు ఎండిపోవడం, చెట్లు, వల్లులు, పొదలు నాశనం కావడం, సముద్రం కూడా కనపడకపోవడం—
త్రైలోక్యం తు కరిష్యామి సంయుక్తం కాలకర్మణా। న తే కుశలినీం సీతాం ప్రదాస్యన్తి మమేశ్వరాః
మూడు లోకాలను కాలమహాశక్తితో కలిపి నాశనం చేస్తాను. దేవతాధిపతులు నాకు సీతను క్షేమంగా తిరిగి ఇవ్వరు.
అస్మిన్ ముహూర్తే సౌమిత్రే మమ ద్రక్ష్యన్తి విక్రమమ్। నాకాశముత్పతిష్యన్తి సర్వభూతాని లక్ష్మణ
సౌమిత్రీ, ఈ క్షణంలోనే నా పరాక్రమాన్ని వారు చూస్తారు. లక్ష్మణా, ఇకపై ఏ జీవులూ ఆకాశానికి చేరుకోలేరు.
సమాకులమమర్యాదం జగత్ పశ్యాద్య లక్ష్మణ। ఆకర్ణపూర్ణైరిషుభిర్జీవలోకదురావరైః
లక్ష్మణా, నేడు ఈ లోకం గందరగోళంగా, నియమాలు లేకుండా మారిపోతుంది. ప్రాణులు తట్టుకోలేని బాణాలతో అంతటా నిండిపోతుంది చూడు.
కరిష్యే మైథిలీహేతోరపిశాచమరాక్షసమ్। మమ రోషప్రయుక్తానాం విశిఖానాం బలం సురాః
మైథిలి కోసం నేను పిశాచులను, రాక్షసులను సంహరిస్తాను. నా కోపంతో సంచలితమైన బాణాల శక్తిని దేవతలు కూడా చూస్తారు.
ద్రక్ష్యన్త్యద్య విముక్తానామమర్షాద్ దూరగామినామ్। నైవ దేవా న దైతేయా న పిశాచా న రాక్షసాః
నేడు దేవతలు నా కోపంతో దూరంగా వెళ్లే బాణాలను చూస్తారు. దేవతలు, దైత్యులు, పిశాచులు, రాక్షసులు—ఎవరూ...
భవిష్యన్తి మమ క్రోధాత్ త్రైలోక్యే విప్రణాశితే। దేవదానవయక్షాణాం లోకా యే రక్షసామపి
నా కోపంతో మూడు లోకాలు నాశనం అయిన తర్వాత, దేవతలు, దానవులు, యక్షులు, రాక్షసుల లోకాలు కూడా మిగిలిపోవు.
బహుధా నిపతిష్యన్తి బాణౌఘైః శకలీకృతాః। నిర్మర్యాదానిమాఁల్లోకాన్ కరిష్యామ్యద్య సాయకైః
నా బాణాల వర్షంతో ఈ లోకాలు ఎన్నో విధాలుగా చీలిపోతాయి. ఈ రోజు నా బాణాలతో ఈ లోకాలను నియమాలు లేని వాటిగా మార్చేస్తాను.
హృతాం మృతాం వా సౌమిత్రే న దాస్యన్తి మమేశ్వరాః। తథారూపాం హి వైదేహీం న దాస్యన్తి యది ప్రియామ్
సౌమిత్రీ! నా ప్రియమైన వైదేహిని ఎవరు తీసుకెళ్లినా, లేదా ఆమె మరణించినా, దేవతలు నాకు ఆమెను తిరిగి ఇవ్వకపోతే—
నాశయామి జగత్ సర్వం త్రైలోక్యం సచరాచరమ్। యావద్ దర్శనమస్యా వై తాపయామి చ సాయకైః
ఆమెను చూడేవరకు మూడు లోకాల్లో ఉన్న చరాచరమంతా నా బాణాలతో బాధ పెట్టి, మొత్తం జగత్తును నాశనం చేస్తాను.
ఇత్యుక్త్వా క్రోధతామ్రాక్షః స్ఫురమాణోష్ఠసమ్పుటః। వల్కలాజినమాబద్ధ్య జటాభారమబన్ధయత్
ఇలా చెప్పి, కోపంతో కళ్లూ ఎర్రగా, పెదవులు కంపించడంతో, వల్కలాన్ని, మృగచర్మాన్ని ధరించి, జటలను బిగిగా కట్టుకున్నాడు.
తస్య క్రుద్ధస్య రామస్య తథాభూతస్య ధీమతః। త్రిపురం జఘ్నుషః పూర్వం రుద్రస్యేవ బభౌ తనుః
అలా కోపంతో ఉన్న ధీమంతుడు రాముని రూపం, ఒకప్పుడు త్రిపురాసురులను సంహరించిన రుద్రుని రూపంలా ప్రకాశించింది.