తతో దాశరథీ రామ ఉవాచ చ శిలోచ్చయమ్। మమ బాణాగ్నినిర్దగ్ధో భస్మీభూతో భవిష్యసి
ఆ తర్వాత దశరథుని కుమారుడైన రాముడు ఆ శిలా సముదాయాన్ని చూసి ఇలా అన్నాడు: "నా బాణాల అగ్నిలో కాలిపోయి, నువ్వు బూడిదైపోతావు."
అసేవ్యః సర్వతశ్చైవ నిస్తృణద్రుమపల్లవః। ఇమాం వా సరితం చాద్య శోషయిష్యామి లక్ష్మణ
నువ్వు ఎక్కడా చేరలేని స్థలంగా మారిపోతావు, గడ్డి, చెట్లు, ఆకులు ఏమీ ఉండవు. లేకపోతే, లక్ష్మణా, ఈ నదిని కూడా ఈరోజే ఎండబెట్టేస్తాను.
యది నాఖ్యాతి మే సీతామద్య చన్ద్రనిభాననామ్। ఏవం ప్రరుషితో రామో దిధక్షన్నివ చక్షుషా
ఈరోజు నువ్వు నాకు చంద్రబింబంలాంటి ముఖం ఉన్న సీత గురించి చెప్పకపోతే..." ఇలా కోపంతో రాముడు తన చూపుతో కాల్చిపారేయాలనే ఆవేశంతో కనిపించాడు.
దదర్శ భూమౌ నిష్క్రాన్తం రాక్షసస్య పదం మహత్। త్రస్తాయా రామకాంక్షిణ్యాః ప్రధావన్త్యా ఇతస్తతః
భూమిపై ఒక పెద్ద రాక్షసుని పాదముద్రను రాముడు చూశాడు. భయంతో పరుగెత్తుతూ, రాముడిని ఆశిస్తూ, సీత అక్కడక్కడా పరుగెత్తినప్పుడు అది అక్కడ మిగిలింది.
రాక్షసేనానుసృప్తాయా వైదేహ్యాశ్చ పదాని తు। స సమీక్ష్య పరిక్రాన్తం సీతాయా రాక్షసస్య చ
రాక్షసుడు వెంబడించిన వైదేహి అడుగుల జాడలను కూడా రాముడు చూశాడు. సీతా, రాక్షసుడు ఇద్దరి చితికిపోయిన అడుగుల ముద్రలను గమనించాడు.
భగ్నం ధనుశ్చ తూణీ చ వికీర్ణం బహుధా రథమ్। సమ్భ్రాన్తహృదయో రామః శశంస భ్రాతరం ప్రియమ్
ఒక విరిగిపోయిన విల్లు, ఒక బాణపు సంచి, ఎన్నో ముక్కలుగా విడిపోయిన రథాన్ని చూసి, గుండె గుబురుగా రాముడు తన ప్రియమైన అన్నయ్యకు చెప్పాడు.
పశ్య లక్ష్మణ వైదేహ్యా కీర్ణాః కనకబిన్దవః। భూషణానాం హి సౌమిత్రే మాల్యాని వివిధాని చ
లక్ష్మణా, చూడు! వైదేహి ధరించిన బంగారు ఆభరణాల తుంపర్లు, వివిధ రకాల పూలమాలలు నేలమీద చెల్లాచెదురుగా పడ్డాయి.
తప్తబిన్దునికాశైశ్చ చిత్రైః క్షతజబిన్దుభిః। ఆవృతం పశ్య సౌమిత్రే సర్వతో ధరణీతలమ్
సౌమిత్రీ, చూడు! తాపిన బంగారు బిందువుల్లా మెరుస్తున్నవి, అలాగే విచిత్రంగా కనిపించే రక్తపు చుక్కలు నేలంతా పడి ఉన్నాయి.
మన్యే లక్ష్మణ వైదేహీ రాక్షసైః కామరూపిభిః। భిత్త్వా భిత్త్వా విభక్తా వా భక్షితా వా భవిష్యతి
లక్ష్మణా, నాకు అనిపిస్తోంది, ఈ రూపం మార్చుకునే రాక్షసులు వైదేహిని కొట్టి, చీల్చి, లేకపోతే తినేసి ఉండవచ్చు.
తస్యా నిమిత్తం సీతాయా ద్వయోర్వివదమానయోః। బభూవ యుద్ధం సౌమిత్రే ఘోరం రాక్షసయోరిహ
సీత కారణంగా, సౌమిత్రీ, ఇద్దరు రాక్షసులు ఇక్కడ ఘోరంగా గొడవపడి యుద్ధం చేశారు.
ముక్తామణిచితం చేదం రమణీయం విభూషితమ్। ధరణ్యాం పతితం సౌమ్య కస్య భగ్నం మహద్ ధనుః
ప్రియమైనవాడా, ముత్యాలు, రత్నాలతో అలంకరించబడిన ఈ అందమైన, గొప్ప విల్లు నేలమీద విరిగిపడి ఉంది. ఇది ఎవరిదో చెప్పు.
రాక్షసానామిదం వత్స సురాణామథవాపి వా। తరుణాదిత్యసంకాశం వైదూర్యగులికాచితమ్
బిడ్డా, ఇది రాక్షసులదా, లేక దేవతలదా? ఉదయించే సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, వైడూర్య రత్నాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
విశీర్ణం పతితం భూమౌ కవచం కస్య కాఞ్చనమ్। ఛత్రం శతశలాకం చ దివ్యమాల్యోపశోభితమ్
ఈ విరిగిపోయి నేలపై పడిన బంగారు కవచం ఎవరిదో? అలాగే, ఈ వంద రెక్కలతో, దివ్యమాలలతో అలంకరించబడిన రాజచత్రం ఎవరిదో?
భగ్నదణ్డమిదం సౌమ్య భూమౌ కస్య నిపాతితమ్। కాఞ్చనోరశ్ఛదాశ్చేమే పిశాచవదనాః ఖరాః
సౌమ్యా, ఈ విరిగిపోయి నేలపై పడిన దండం ఎవరిదో? ఈ పిశాచ ముఖాలతో, బంగారు ఛాతీ కవచాలు ధరించిన ఖరులు ఎవరు?
భీమరూపా మహాకాయాః కస్య వా నిహతా రణే। దీప్తపావకసంకాశో ద్యుతిమాన్ సమరధ్వజః
భయంకరమైన రూపం, గొప్ప శరీరంతో యుద్ధంలో పడిపోయిన వీరులు ఎవరు? దీప్తిమంతమైన అగ్నిలా మెరిసే యుద్ధధ్వజం ఎవరిదో?
అపవిద్ధశ్చ భగ్నశ్చ కస్య సాఙ్గ్రామికో రథః। రథాక్షమాత్రా విశిఖాస్తపనీయవిభూషణాః
సౌమ్యా, యుద్ధరథం విరిగిపడి, పక్కకు పడివుంది. బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న బాణాలు, రథ చక్రాల్లా చెల్లాచెదురుగా పడ్డాయి.
కస్యేమే నిహతా బాణాః ప్రకీర్ణా ఘోరదర్శనాః। శరావరౌ శరైః పూర్ణౌ విధ్వస్తౌ పశ్య లక్ష్మణ
లక్ష్మణా, ఈ భయంకరంగా కనిపిస్తున్న, చుట్టూ చెలరేగిపోయిన ఈ బాణాలు ఎవరివో? చూడు, ఈ రెండు బాణ సంచులు పూర్తిగా బాణాలతో నిండిపోయి, పగిలిపోయాయి.
ప్రతోదాభీషుహస్తోఽయం కస్య వా సారథిర్హతః। పదవీ పురుషస్యైషా వ్యక్తం కస్యాపి రక్షసః
ఈ చేతిలో కొరడా, అంకుశం పట్టుకుని పడిపోయిన రథసారథి ఎవరివాడు? ఇది ఎవరో రాక్షసుడి దారి అని స్పష్టంగా తెలుస్తోంది.
వైరం శతగుణం పశ్య మమ తైర్జీవితాన్తకమ్। సుఘోరహృదయైః సౌమ్య రాక్షసైః కామరూపిభిః
సౌమ్యా, ఆ భయంకర హృదయాలు కలిగి, కావలసిన రూపం ధరించే రాక్షసులతో నా శత్రుత్వం వంద రెట్లు పెరిగి, ప్రాణాంతకంగా మారింది చూడు.
హృతా మృతా వా వైదేహీ భక్షితా వా తపస్వినీ। న ధర్మస్త్రాయతే సీతాం హ్రియమాణాం మహావనే
వైదేహి అపహరించబడి ఉండొచ్చు, చంపబడి ఉండొచ్చు, లేక తినబడిపోయి ఉండొచ్చు. ఈ మహావనంలో అపహరించబడిన సీతను ధర్మం కాపాడలేకపోయింది.
భక్షితాయాం హి వైదేహ్యాం హృతాయామపి లక్ష్మణ। కే హి లోకే ప్రియం కర్తుం శక్తాః సౌమ్య మమేశ్వరాః
లక్ష్మణా, వైదేహి తినబడిపోయినా, అపహరించబడినా, ఈ లోకంలో—even దేవతల్లో—even ఎవరు నాకు ఆనందాన్ని కలిగించగలరు?
కర్తారమపి లోకానాం శూరం కరుణవేదినమ్। అజ్ఞానాదవమన్యేరన్ సర్వభూతాని లక్ష్మణ
లక్ష్మణా, అన్ని లోకాలకూ అధిపతిగా, వీరుడిగా, దయతో కూడినవాడిగా ఉన్నవాడినీ, అజ్ఞానంతో అన్ని జీవులు తక్కువగా భావించవచ్చు.
మృదుం లోకహితే యుక్తం దాన్తం కరుణవేదినమ్। నిర్వీర్య ఇతి మన్యన్తే నూనం మాం త్రిదశేశ్వరాః
లోకహితానికి కట్టుబడి, మృదువుగా, దయతో, నియమంతో ఉండే నన్ను, దేవతాధిపతులు బలహీనుడిగా భావిస్తున్నారేమో.
మాం ప్రాప్య హి గుణో దోషః సంవృత్తః పశ్య లక్ష్మణ। అద్యైవ సర్వభూతానాం రక్షసామభవాయ చ
లక్ష్మణా, నా మంచితనం నాకు లోపంగా మారిందని చూడు. నేడు అది అన్ని జీవులకు, రాక్షసులకు వినాశనంగా మారబోతుంది.
సంహృత్యైవ శశిజ్యోత్స్నాం మహాన్ సూర్య ఇవోదితః। సంహృత్యైవ గుణాన్ సర్వాన్ మమ తేజః ప్రకాశతే
ఎలాగైతే ఉదయించిన సూర్యుడు చంద్రుని వెలుగును మాయచేస్తాడో, అలాగే నా అన్ని గుణాలను పక్కనపెట్టి నా తేజస్సు ప్రకాశిస్తుంది.
నైవ యక్షా న గన్ధర్వా న పిశాచా న రాక్షసాః। కింనరా వా మనుష్యా వా సుఖం ప్రాప్స్యన్తి లక్ష్మణ
లక్ష్మణా, యక్షులు, గంధర్వులు, పిశాచులు, రాక్షసులు, కిన్నరులు, మనుష్యులు—ఎవరూ ఆనందాన్ని పొందలేరు.
మమాస్త్రబాణసమ్పూర్ణమాకాశం పశ్య లక్ష్మణ। అసమ్పాతం కరిష్యామి హ్యద్య త్రైలోక్యచారిణామ్
లక్ష్మణా, నా ఆయుధాలు, బాణాలతో ఆకాశం నిండిపోయిందని చూడు. నేడు మూడు లోకాల్లో సంచరించే వారికి దాన్ని దాటి వెళ్లడం అసాధ్యంగా చేస్తాను.
సంనిరుద్ధగ్రహగణమావారితనిశాకరమ్। విప్రణష్టానలమరుద్భాస్కరద్యుతిసంవృతమ్
గ్రహగణాలు అడ్డుపడబడి, చంద్రుడు దాచబడి, అగ్ని, వాయువు కనపడకుండా పోయి, సూర్యుని కాంతి మరుగున పడినట్లు—
వినిర్మథితశైలాగ్రం శుష్యమాణజలాశయమ్। ధ్వస్తద్రుమలతాగుల్మం విప్రణాశితసాగరమ్
పర్వత శిఖరాలు పగిలిపోవడం, సరస్సులు ఎండిపోవడం, చెట్లు, వల్లులు, పొదలు నాశనం కావడం, సముద్రం కూడా కనపడకపోవడం—
త్రైలోక్యం తు కరిష్యామి సంయుక్తం కాలకర్మణా। న తే కుశలినీం సీతాం ప్రదాస్యన్తి మమేశ్వరాః
మూడు లోకాలను కాలమహాశక్తితో కలిపి నాశనం చేస్తాను. దేవతాధిపతులు నాకు సీతను క్షేమంగా తిరిగి ఇవ్వరు.