ఏతైశ్చాన్యైశ్చ బహుభీ రాజపుత్రైర్మహాత్మభిః । అధర్మసహితా నార్యో హతాః పురుషసత్తమైః । తస్మాదేనాం ఘృణాం త్యక్త్వా జహి మచ్ఛాసనాన్నృప ॥౧-౨౫-
ఇలా మహాత్ములైన అనేకమంది రాజకుమారులు, ధర్మానికి విరుద్ధంగా ఉన్న స్త్రీలను సంహరించారు. అందువల్ల, నా ఆజ్ఞతో, సంకోచం విడిచిపెట్టి ఆమెను సంహరించు, ఓ రాజా!
thumb|షడ్వింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకీయరామాయణే బాలకాణ్డే షడ్వింశః సర్గః ॥౧-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో బాలకాండలో ఇరవై ఆరవ సర్గను వినండి.
మునేర్వచనమక్లీబం శ్రుత్వా నరవరాత్మజః । రాఘవః ప్రాఞ్జలిర్భూత్వా ప్రత్యువాచ దృఢవ్రతః ॥౧-౨౬-
మహర్షి మాటలు ధైర్యంగా విన్న రాఘవుడు, ఉత్తమ పురుషుని కుమారుడు, చేతులు జోడించి, దృఢ సంకల్పంతో ఇలా సమాధానమిచ్చాడు—
పితుర్వచననిర్దేశాత్ పితుర్వచనగౌరవాత్ । వచనం కౌశికస్యేతి కర్తవ్యమవిశఙ్కయా ॥౧-౨౬-
తండ్రి ఆజ్ఞకు విధేయతతో, తండ్రి మాటకు గౌరవంతో, కౌశికుని మాటను కూడా గౌరవించి, ఈ కార్యాన్ని ఎలాంటి సందేహం లేకుండా చేయాలి.
అనుశిష్టోఽస్మ్యయోధ్యాయాం గురుమధ్యే మహాత్మనా । పిత్రా దశరథేనాహం నావజ్ఞేయం హి తద్వచః ॥౧-౨౬-౧౩ సోఽహం పితుర్వచః శ్రుత్వా శాసనాద్ బ్రహ్మవాదినః । కరిష్యామి న సందేహస్తాటకావధముత్తమమ్ ॥౧-౨౬-
అయోధ్యలో ఉన్నప్పుడు, గొప్ప గురువుల మధ్య, తండ్రి దశరథుడు నాకు ఉపదేశం చేశాడు. ఆయన మాటను నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. కాబట్టి, తండ్రి మాటను వినిపించి, బ్రాహ్మణుల ఆజ్ఞతో, తాటకా సంహారాన్ని నేను తప్పక చేస్తాను.
గోబ్రాహ్మణహితార్థాయ దేశస్య చ హితాయ చ । తవ చైవాప్రమేయస్య వచనం కర్తుముద్యతః ॥౧-౨౬-
గోమాతలు, బ్రాహ్మణుల మేలుకోసం, దేశానికి మేలు కలిగించేందుకు, నీ అపారమైన మాటను నెరవేర్చేందుకు నేను సిద్ధంగా ఉన్నాను.
ఏవముక్త్వా ధనుర్మధ్యే బద్ధ్వా ముష్టిమరిన్దమః । జ్యాఘోషమకరోత్ తీవ్రం దిశః శబ్దేన నాదయన్ ॥౧-౨౬-
ఇలా చెప్పి, శత్రువులను జయించే వాడు విల్లు మధ్యలో బలంగా పట్టుకుని, గట్టిగా లాగి, దిక్కులన్నీ మారుమోగేలా ఘనమైన ధ్వని చేశాడు.
తేన శబ్దేన విత్రస్తాస్తాటకావనవాసినః । తాటకా చ సుసంక్రుద్ధా తేన శబ్దేన మోహితా ॥౧-౨౬-
ఆ శబ్దానికి భయపడి, తాటకా అడవిలో నివసించే వారు గబగబలాడారు. తాటకా కూడా ఆ శబ్దానికి బాగా కోపంతో, మూర్ఛితురాలై అయోమయానికి గురయ్యింది.
తం శబ్దమభినిధ్యాయ రాక్షసీ క్రోధమూర్ఛితా । శ్రుత్వా చాభ్యద్రవత్ క్రుద్ధా యత్ర శబ్దో వినిఃసృతః ॥౧-౨౬-
ఆ శబ్దాన్ని గమనించి, ఆ రాక్షసి కోపంతో ఊగిపోతూ, ఆ శబ్దం ఎక్కడనుంచి వచ్చిందో అక్కడికి ఉగ్రంగా పరుగెత్తింది.
తాం దృష్ట్వా రాఘవః క్రుద్ధాం వికృతాం వికృతాననామ్ । ప్రమాణేనాతివృద్ధాం చ లక్ష్మణం సోఽభ్యభాషత ॥౧-౨౬-
ఆమెను కోపంతో, భయంకరంగా, వికృతమైన ముఖంతో, పరిమాణంలో చాలా పెద్దదిగా చూసి, రాఘవుడు లక్ష్మణునితో ఇలా అన్నాడు.
పశ్య లక్ష్మణ యక్షిణ్యా భైరవం దారుణం వపుః । భిద్యేరన్ దర్శనాదస్యా భీరూణాం హృదయాని చ ॥౧-౨౬-
లక్ష్మణా, ఈ యక్షిణి భయంకరమైన, క్రూరమైన రూపాన్ని చూడు. ఆమెను చూస్తేనే భయపడే వారి హృదయాలు పగిలిపోతాయి.
ఏతాం పశ్య దురాధర్షాం మాయాబలసమన్వితామ్ । వినివృత్తాం కరోమ్యద్య హృతకర్ణాగ్రనాసికామ్ ॥౧-౨౬-
ఈ దుర్జయురాలిని చూడు, మాయాశక్తితో కూడినదాన్ని. ఈ రోజు నేను ఆమె చెవులు, ముక్కు తొలగించి, ఆమెను బలహీనురాలిని చేస్తాను.
న హ్యేనాముత్సహే హన్తుం స్త్రీస్వభావేన రక్షితామ్ । వీర్యం చాస్యా గతిం చైవ హన్యామితి హి మే మతిః ॥౧-౨౬-
ఆమె స్త్రీ స్వభావంతో ఉండటువల్ల, నేను ఆమెను చంపలేను. కానీ ఆమె బలం, చలనం నశింపజేస్తాను అని నా ఉద్దేశ్యం.
ఏవం బ్రువాణే రామే తు తాటకా క్రోధమూర్ఛితా । ఉద్యమ్య బాహూ గర్జన్తీ రామమేవాభ్యధావత ॥౧-౨౬-
రాముడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, తాటకా కోపంతో చేతులు పైకెత్తి, గర్జిస్తూ నేరుగా రామునిపై దూసుకొచ్చింది.
విశ్వామిత్రస్తు బ్రహ్మర్షిర్హుంకారేణాభిభర్త్స్య తామ్ । స్వస్తి రాఘవయోరస్తు జయం చైవాభ్యభాషత ॥౧-౨౬-
బ్రహ్మర్షి అయిన విశ్వామిత్రుడు, ఆమెను గట్టిగా గద్దించి, రాఘవ కుమారులకు శుభం కలగాలని, విజయము కలగాలని ఆశీర్వదించాడు.
ఉద్ధున్వానా రజో ఘోరం తాటకా రాఘవావుభౌ । రజోమేఘేన మహతా ముహూర్తం సా వ్యమోహయత్ ॥౧-౨౬-
తాటకా భయంకరమైన దుమ్ము లేపి, ఆ గొప్ప దుమ్ము మేఘంతో రాఘవ కుమారులను కొంతసేపు అయోమయానికి గురిచేసింది.
తతో మాయాం సమాస్థాయ శిలావర్షేణ రాఘవౌ । అవాకిరత్ సుమహతా తతశ్చుక్రోధ రాఘవః ॥౧-౨౬-
తర్వాత, తాను మాయాశక్తిని ఉపయోగించి, రాఘవ కుమారులపై పెద్ద రాళ్ళ వర్షాన్ని కురిపించింది. దాంతో రాఘవుడు కోపానికి లోనయ్యాడు.
శిలావర్షం మహత్ తస్యాః శరవర్షేణ రాఘవః । ప్రతివార్యోపధావన్త్యాః కరౌ చిచ్ఛేద పత్రిభిః ॥౧-౨౬-
ఆమె వేసిన రాళ్ళ వర్షాన్ని రాఘవుడు బాణాల వర్షంతో తిప్పికొట్టి, ఆమె ముందుకు దూసుకొస్తుండగా, తన బాణాలతో ఆమె చేతులను కోసేశాడు.
తతశ్చ్ఛిన్నభుజాం శ్రాన్తామభ్యాశే పరిగర్జతీమ్ । సౌమిత్రిరకరోత్ క్రోధాద్ధృతకర్ణాగ్రనాసికామ్ ॥౧-౨౬-
ఆమె చేతులు కోసిపోగా, అలసిపోయి, దగ్గరగా గర్జిస్తూ ఉండగా, సౌమిత్రి కోపంతో ఆమె చెవులు, ముక్కు తుడిపాడు కోసేశాడు.
కామరూపధరా సా తు కృత్వా రూపాణ్యనేకశః । అన్తర్ధానం గతా యక్షీ మోహయన్తీ స్వమాయయా ॥౧-౨౬-
ఆ యక్షిణి, కావాలంటే ఏ రూపమైనా ధరించగలదై, అనేక రూపాలు తీసుకుని, తన మాయతో వారిని మభ్యపెట్టి, కనబడకుండా పోయింది.
అశ్మవర్షం విముఞ్చన్తీ భైరవం విచచార సా ౧-౨౬-
ఆమె భయంకరంగా సంచరిస్తూ, రాళ్ళ వర్షాన్ని కురిపిస్తూ తిరిగింది.
దృష్ట్వా గాధిసుతః శ్రీమానిదం వచనమబ్రవీత్ । అలం తే ఘృణయా రామ పాపైషా దుష్టచారిణీ ॥౧-౨౬-
ఇది చూసి, గాధి కుమారుడు మహిమాన్వితుడు ఇలా అన్నాడు: 'రామా, నీ దయ చాలును; ఈమె పాపిష్టురాలు, దుష్టమైన పనులు చేసేదే.'
యజ్ఞవిఘ్నకరీ యక్షీ పురా వర్ధేత మాయయా । వధ్యతాం తావదేవైషా పురా సంధ్యా ప్రవర్తతే ॥౧-౨౬-
'ఈ యక్షిణి, మునుపు మాయాశక్తితో పెరిగి, యజ్ఞాలను భంగం చేసేదే. సంధ్యా సమయం రాకముందే ఆమెను సంహరించు.'
రక్షాంసి సంధ్యాకాలే తు దుర్ధర్షాణి భవన్తి హి । ఇత్యుక్తః స తు తాం యక్షీమశ్మవృష్ట్యాభివర్షణీమ్ ॥౧-౨౬-
సంధ్యాసమయంలో రాక్షసులు నిజంగా ఎదుర్కొనడం కష్టమవుతారు అని చెప్పగా, ఆ సమయంలో రాముడు ఆ యక్షిని, రాళ్ల వర్షం కురిపిస్తున్నదాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు.
దర్శయఞ్శబ్దవేధిత్వం తాం రురోధ స సాయకైః । సా రుద్ధా బాణజాలేన మాయాబలసమన్వితా ॥౧-౨౬-
శబ్దాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని బాణాలతో ఆమెను అడ్డగించిన రాముడు తన నిపుణతను చూపించాడు. మాయాశక్తితో ఉన్న ఆ యక్షిని బాణాల వర్షంతో ఆపేశాడు.
అభిదుద్రావ కాకుత్స్థం లక్ష్మణం చ వినేషుదీ । తామాపతన్తీం వేగేన విక్రాన్తామశనీమివ ॥౧-౨౬-
ఆమె ఉగ్రంగా రాముడి, లక్ష్మణుడి మీద పడి దూసుకొచ్చింది. ఆమె వేగంగా వచ్చేది మెరుపు వజ్రంలా కనిపించింది.
సాధు సాధ్వితి కాకుత్స్థం సురాశ్చాప్యభిపూజయన్ । ఉవాచ పరమప్రీతః సహస్రాక్షః పురన్దరః ॥౧-౨౬-
అందరూ దేవతలు 'బాగా చేసావు! బాగా చేసావు!' అని కౌశల్యంతో రాముడిని సత్కరించారు. సహస్రాక్షుడు అయిన ఇంద్రుడు ఎంతో ఆనందంతో మాట్లాడాడు.
సురాశ్చ సర్వే సంహృష్టా విశ్వామిత్రమథాబ్రువన్ । మునే కౌశిక భద్రం తే సేన్ద్రాః సర్వే మరుద్గణాః ॥౧-౨౬-
అందరు దేవతలు ఆనందంతో విశ్వామిత్రుని చూచి, 'ఓ కౌశిక మునీంద్రా! నీకు శుభం కలగాలి. ఇంద్రుడితో పాటు మారు దేవతలు అందరూ ఇక్కడే ఉన్నారు' అన్నారు.
తోషితాః కర్మణానేన స్నేహం దర్శయ రాఘవే । ప్రజాపతేః కృశాశ్వస్య పుత్రాన్ సత్యపరాక్రమాన్ ॥౧-౨౬-
'ఈ కార్యంతో మేము సంతృప్తి పొందాము. రాఘవునికి ప్రేమ చూపించు. ప్రజాపతి కుమారుడైన కృశాశ్వుని వీరమైన కుమారులను అతనికి తెలియజేయి.'
తపోబలభృతో బ్రహ్మన్ రాఘవాయ నివేదయ । పాత్రభూతశ్చ తే బ్రహ్మంస్తవానుగమనే రతః ॥౧-౨౬-
'తపస్సు బలంతో నిండిన బ్రాహ్మణా! ఈ విద్యను రాఘవునికి బోధించు. అతను దీనికి అర్హుడు, నిన్ను అనుసరించడంలో ఆసక్తి కలవాడు.'