యదా వినాశో భూతానాం దృశ్యతే కాలచోదితః। తదా కార్యే ప్రమాద్యన్తి నరాః కాలవశం గతాః
సమయం వచ్చినప్పుడు జీవుల నాశనం కనిపించినప్పుడు, మనుషులు కాలానికి లోబడి, తమ పనుల్లో నిర్లక్ష్యం చేస్తారు.
మాం ప్రధృష్య స తే కాలః ప్రాప్తోఽయం రాక్షసాధమ। ఆత్మనో రాక్షసానాం చ వధాయాన్తఃపురస్య చ
నన్ను అవమానించడంతో నీకు కాలం వచ్చేసింది రాక్షసాధమా! నీకు, నీ రాక్షసులకు, నీ అంతఃపురానికి నాశనం దగ్గరపడింది.
న శక్యా యజ్ఞమధ్యస్థా వేదిః స్రుగ్భాణ్డమణ్డితా। ద్విజాతిమన్త్రసమ్పూతా చణ్డాలేనావమర్దితుమ్
యజ్ఞమధ్యంలో మంత్రాలతో పవిత్రమైన, పాత్రలతో అలంకరించిన వేదికను, చండాలుడు అపవిత్రం చేయలేడు.
తథాహం ధర్మనిత్యస్య ధర్మపత్నీ దృఢవ్రతా। త్వయా స్ప్రష్టుం న శక్యాహం రాక్షసాధమ పాపినా
అలాగే, ధర్మాన్ని పాటించే భర్తకు ధర్మపత్నిగా, దృఢనిశ్చయంతో ఉన్న నన్ను, పాపాత్ముడైన నువ్వు రాక్షసాధమా, తాకలేవు.
క్రీడన్తీ రాజహంసేన పద్మషణ్డేషు నిత్యశః। హంసీ సా తృణమధ్యస్థం కథం ద్రక్ష్యేత మద్గుకమ్
ఎల్లప్పుడూ పద్మాల మధ్య రాజహంసతో ఆనందంగా ఆడుకుంటూ ఉండే హంస, పొదల మధ్య దాగున్న మడుగపక్షిని ఎప్పుడూ గమనించదు. అలాగే, నువ్వు నన్ను చేరుకోలేవు.
ఇదం శరీరం నిఃసంజ్ఞం బన్ధ వా ఘాతయస్వ వా। నేదం శరీరం రక్ష్యం మే జీవితం వాపి రాక్షస
ఈ శరీరం జ్ఞానం లేని దేహం. దీన్ని కట్టిపడు లేదా చంపు, నీకు ఎలా ఇష్టమో అలా చేయి. నా శరీరాన్ని గానీ, ప్రాణాన్ని గానీ నేను కాపాడుకోవాల్సిన అవసరం లేదు, రాక్షసా.
న తు శక్యమపక్రోశం పృథివ్యాం దాతుమాత్మనః। ఏవముక్త్వా తు వైదేహీ క్రోధాత్ సుపరుషం వచః
ఈ భూమిపై నా గౌరవాన్ని వదిలిపెట్టడం నాకు అసాధ్యం. ఇలా చెప్పి, వైదేహి కోపంతో గట్టిగా మాటలు చెప్పింది.
రావణం జానకీ తత్ర పునర్నోవాచ కించన। సీతాయా వచనం శ్రుత్వా పరుషం రోమహర్షణమ్
అక్కడ, జానకి రావణుడికి ఇకపై ఏమీ చెప్పలేదు. ఆమె చెప్పిన ఆ గట్టిపదాలు విని అందరూ భయంతో గుబురుగా అయ్యారు.
ప్రత్యువాచ తతః సీతాం భయసందర్శనం వచః। శృణు మైథిలి మద్వాక్యం మాసాన్ ద్వాదశ భామిని
అప్పుడు రావణుడు భయపెట్టే మాటలు సీతతో ఇలా అన్నాడు: 'మైథిలీ! నా మాట విను, అందమైనవాడా, పన్నెండు నెలలు నీకు సమయం ఇస్తున్నాను.'
కాలేనానేన నాభ్యేషి యది మాం చారుహాసిని। తతస్త్వాం ప్రాతరాశార్థం సూదాశ్ఛేత్స్యన్తి లేశశః
ఈ కాలంలో నువ్వు నన్ను అంగీకరించకపోతే, అందమైన నవ్వుతో ఉన్నవాడా, నా వంటవాళ్లు నిన్ను ఉదయ భోజనానికి ముక్కలు ముక్కలుగా కోస్తారు.
ఇత్యుక్త్వా పరుషం వాక్యం రావణః శత్రురావణః। రాక్షసీశ్చ తతః క్రుద్ధ ఇదం వచనమబ్రవీత్
ఇలా గట్టిగా మాటలు చెప్పిన రావణుడు, శత్రువులకు శత్రువైన వాడు, ఆ రాక్షసీస్త్రియలను కోపంతో ఇలా ఆజ్ఞాపించాడు.
శీఘ్రమేవ హి రాక్షస్యో విరూపా ఘోరదర్శనాః। దర్పమస్యాపనేష్యన్తు మాంసశోణితభోజనాః
వెంటనే, మాంసం రక్తం తినే, భయంకరంగా కనిపించే ఆ రాక్షసీస్త్రియలు ఆమె గర్వాన్ని తగ్గిస్తారు.
వచనాదేవ తాస్తస్య సుఘోరా ఘోరదర్శనాః। కృతప్రాఞ్జలయో భూత్వా మైథిలీం పర్యవారయన్
రావణుడి ఆజ్ఞతో, భయంకరంగా కనిపించే ఆ రాక్షసీస్త్రియలు చేతులు జోడించి మైథిలిని చుట్టుముట్టారు.
స తాః ప్రోవాచ రాజాసౌ రావణో ఘోరదర్శనాః। ప్రచల్య చరణోత్కర్షైర్దారయన్నివ మేదినీమ్
అప్పుడు రాక్షసుల రాజైన రావణుడు, భయంకరంగా కనిపిస్తూ, తన కాళ్లతో నేలను బలంగా ముద్దాడుతూ, వారికి ఇలా చెప్పాడు.
అశోకవనికామధ్యే మైథిలీ నీయతామితి। తత్రేయం రక్ష్యతాం గూఢం యుష్మాభిః పరివారితా
మైథిలిని అశోకవనంలో మధ్యలోకి తీసుకెళ్లండి. అక్కడ ఆమెను మీరు గట్టిగా, ఎవరికీ కనిపించకుండా కాపాడండి.
తత్రైనాం తర్జనైర్ఘోరైః పునః సాన్త్వైశ్చ మైథిలీమ్। ఆనయధ్వం వశం సర్వా వన్యాం గజవధూమివ
అక్కడ, భయపెట్టే మాటలతో, మళ్లీ మాయమాటలతో, ఈ మైథిలిని మీకు వశం చేయండి. అడవి ఏనుగు ఆడను ఎలా వశపరచారో అలా.
ఇతి ప్రతిసమాదిష్టా రాక్షస్యో రావణేన తాః। అశోకవనికాం జగ్ముర్మైథిలీం పరిగృహ్య తు
రావణుడు చెప్పినట్లు, ఆ రాక్షసీస్త్రియలు మైథిలిని తీసుకుని అశోకవనానికి వెళ్లారు.
సర్వకామఫలైర్వృక్షైర్నానాపుష్పఫలైర్వృతామ్। సర్వకాలమదైశ్చాపి ద్విజైః సముపసేవితామ్
ఆ వనం అన్ని రకాల ఫలాలు ఇచ్చే చెట్లతో,色色 పువ్వులు ఫలాలతో అలంకరించబడి, ఎల్లప్పుడూ మత్తులో ఉన్న పక్షులు అక్కడ సంచరిస్తూ ఉండేవి.
సా తు శోకపరీతాఙ్గీ మైథిలీ జనకాత్మజా। రాక్షసీవశమాపన్నా వ్యాఘ్రీణాం హరిణీ యథా
ఆ సమయంలో, జనకుని కుమార్తె అయిన మైథిలి, తీవ్రమైన దుఃఖంతో బాధపడుతూ, రాక్షసీస్త్రియల వశంలో పడి, పులుల మధ్య ఉన్న జింకలా అయింది.
శోకేన మహతా గ్రస్తా మైథిలీ జనకాత్మజా। న శర్మ లభతే భీరుః పాశబద్ధా మృగీ యథా
మహా శోకంలో మునిగిపోయిన జనకుని కుమార్తె మైథిలి, భయంతో బంధించబడిన జింకలా, అక్కడ ఏమాత్రం శాంతి పొందలేదు.
న విన్దతే తత్ర తు శర్మ మైథిలీ విరూపనేత్రాభిరతీవ తర్జితా। పతిం స్మరన్తీ దయితం చ దేవరం విచేతనాభూద్ భయశోకపీడితా
అక్కడ మైథిలి, భయంకరమైన కళ్లతో ఉన్నవాళ్ల చేత గట్టిగా బెదిరింపులు ఎదుర్కొని, తన ప్రియమైన భర్తను, దేవరను గుర్తు చేసుకుంటూ, భయంతో, దుఃఖంతో మూర్ఛిపోయింది.
thumb|సప్తపఞ్చాశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే సప్తపఞ్చాశః సర్గః ॥౩-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో అరణ్యకాండలో యెప్పటికి యెప్పుడో యెనబై ఐదవ సర్గను వినండి.
రాక్షసం మృగరూపేణ చరన్తం కామరూపిణమ్। నిహత్య రామో మారీచం తూర్ణం పథి న్యవర్తత
కామరూపి, మృగరూపంలో తిరుగుతున్న మారీచుని రాముడు వెంటనే సంహరించి, తిరిగి తన దారిలోకి మళ్లాడు.
తస్య సంత్వరమాణస్య ద్రష్టుకామస్య మైథిలీమ్। క్రూరస్వనోఽథ గోమాయుర్విననాదాస్య పృష్ఠతః
ఆయన త్వరగా మైథిలిని చూడాలని ఉత్సాహంగా పోతుండగా, ఒక క్రూరమైన స్వరం గల నక్క వెనుకనుంచి అరవడం మొదలుపెట్టింది.
స తస్య స్వరమాజ్ఞాయ దారుణం రోమహర్షణమ్। చిన్తయామాస గోమాయోః స్వరేణ పరిశఙ్కితః
ఆ భయంకరమైన, ఒళ్ళు గగుర్పొడిచే అరుపు విని, రాముడు ఆ నక్క అరుపు పట్ల అనుమానం కలిగి ఆలోచించసాగాడు.
అశుభం బత మన్యేఽహం గోమాయుర్వాశ్యతే యథా। స్వస్తి స్యాదపి వైదేహ్యా రాక్షసైర్భక్షణం వినా
అయ్యో! ఈ నక్క అరుపు మంచిది కాదని అనిపిస్తోంది. రాక్షసులు ఏమీ చేయకుండా వైదేహి క్షేమంగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను.
మారీచేన తు విజ్ఞాయ స్వరమాలక్ష్య మామకమ్। విక్రుష్టం మృగరూపేణ లక్ష్మణః శృణుయాద్ యది
మారీచుడు నా స్వరం గుర్తించి, మృగరూపంలో నా స్వరాన్ని అనుకరించి అరవడం వల్ల, లక్ష్మణుడు ఆ అరుపు వింటే—
స సౌమిత్రిః స్వరం శ్రుత్వా తాం చ హిత్వాథ మైథిలీమ్। తయైవ ప్రహితః క్షిప్రం మత్సకాశమిహైష్యతి
అప్పుడు సౌమిత్రి ఆ స్వరం విని, మైథిలిని అక్కడే వదిలేసి, ఆమె పంపినట్టు త్వరగా నా దగ్గరకు వస్తాడు.
రాక్షసైః సహితైర్నూనం సీతాయా ఈప్సితో వధః। కాఞ్చనశ్చ మృగో భూత్వా వ్యపనీయాశ్రమాత్తు మామ్
నిస్సందేహంగా రాక్షసులకు సీతను హతముచేయాలని ఉంది. అందుకే బంగారు మృగంగా మారి నన్ను ఆశ్రమం నుంచి దూరంగా తీసుకెళ్లారు.
దూరం నీత్వాథ మారీచో రాక్షసోఽభూచ్ఛరాహతః। హా లక్ష్మణ హతోఽస్మీతి యద్వాక్యం వ్యాజహార హ
నన్ను చాలా దూరం తీసుకెళ్లిన మారీచుడు, నా బాణంతో గాయపడి, 'హాయ్ లక్ష్మణా! నేను చనిపోయాను!' అని అరవడం మొదలుపెట్టాడు.