ఉవాచ వచనం వీరో రావణో రజనీచరః। అలం వ్రీడేన వైదేహి ధర్మలోపకృతేన తే
అప్పుడు రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసుడు రావణుడు ఇలా అన్నాడు: 'వైదేహి, నీ ధర్మానికి విఘాతం కలిగినందుకు ఇక సిగ్గుపడకూ.'
ఆర్షోఽయం దేవి నిష్పన్దో యస్త్వామభిభవిష్యతి। ఏతౌ పాదౌ మయా స్నిగ్ధౌ శిరోభిః పరిపీడితౌ
'దేవీ, నిన్ను జయించే ఈ నిశ్చలత ఋషి శాపం వల్లే. నా పాదాలు నీపై మృదువుగా ఉంటే, అవి నా తలతో ఒత్తబడ్డాయి.'
ప్రసాదం కురు మే క్షిప్రం వశ్యో దాసోఽహమస్మి తే। ఇమాః శూన్యా మయా వాచః శుష్యమాణేన భాషితాః
'దయచేసి త్వరగా నాకు అనుగ్రహించు. నేను నీకు వశుడిని, సేవకుడిని. నేను మాట్లాడే మాటలు నా లోపలే ఎండిపోయి, శూన్యంగా ఉన్నాయి.'
న చాపి రావణః కాంచిన్మూర్ధ్నా స్త్రీం ప్రణమేత హ। ఏవముక్త్వా దశగ్రీవో మైథిలీం జనకాత్మజామ్। కృతాన్తవశమాపన్నో మమేయమితి మన్యతే
'రావణుడు ఎప్పుడూ ఏ స్త్రీకి తల వంచడు.' అని చెప్పి, జనకుని కుమార్తె అయిన మైతిలీతో దశముఖుడు, విధి వశానికి లోనై, 'ఈమె నాదే' అని భావించాడు.
thumb|షట్పఞ్చాశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే షట్పఞ్చాశః సర్గః ॥౩-
ఇప్పుడు యాభై ఆరు వ సర్గను వినండి.
సా తథోక్తా తు వైదేహీ నిర్భయా శోకకర్శితా। తృణమన్తరతః కృత్వా రావణం ప్రత్యభాషత
అలా పలికిన తరువాత, వైదేహి అయిన సీతా, ఎంతటి దుఃఖంలో ఉన్నా, భయాన్ని విడిచి, తన ముందుగా ఒక గడ్డి తిప్పి, రావణుడికి సమాధానం చెప్పింది.
రాజా దశరథో నామ ధర్మసేతురివాచలః। సత్యసంధః పరిజ్ఞాతో యస్య పుత్రః స రాఘవః
ధర్మానికి అంచుగా నిలిచిన పర్వతంలా ఉన్న దశరథుడు అనే రాజు ఉన్నాడు. ఆయన కుమారుడు రాఘవుడు.
రామో నామ స ధర్మాత్మా త్రిషు లోకేషు విశ్రుతః। దీర్ఘబాహుర్విశాలాక్షో దైవతం స పతిర్మమ
ఆ ధర్మమూర్తి రాముడు మూడు లోకాలకూ ప్రసిద్ధుడు. ఆయనకు దీర్ఘమైన భుజాలు, విశాలమైన కళ్ళు. ఆయన నాకు దేవుడిలా భర్త.
ఇక్ష్వాకూణాం కులే జాతః సింహస్కన్ధో మహాద్యుతిః। లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా యస్తే ప్రాణాన్ వధిష్యతి
ఇక్ష్వాకువంశంలో జన్మించిన, సింహపు భుజాలున్న, మహా తేజస్సుతో ఉన్న వాడు. అతడు తన తమ్ముడు లక్ష్మణుడితో కలిసి నీ ప్రాణాలు తీయగలడు.
ప్రత్యక్షం యద్యహం తస్య త్వయా వై ధర్షితా బలాత్। శయితా త్వం హతః సంఖ్యే జనస్థానే యథా ఖరః
నీవు రాముని కళ్లముందే బలవంతంగా నన్ను అవమానిస్తే, జనస్థానంలో ఖరుడు ఎలా చనిపోయాడో, నువ్వూ యుద్ధంలో పడిపోతావు.
య ఏతే రాక్షసాః ప్రోక్తా ఘోరరూపా మహాబలాః। రాఘవే నిర్విషాః సర్వే సుపర్ణే పన్నగా యథా
నీవు చెప్పిన వీరమైన భయంకరమైన రాక్షసులు అందరూ రాఘవుని ఎదుట గరుడుని ముందు పాముల్లా బలహీనులే.
తస్య జ్యావిప్రముక్తాస్తే శరాః కాఞ్చనభూషణాః। శరీరం విధమిష్యన్తి గఙ్గాకూలమివోర్మయః
ఆయన విల్లు నుండి విడిచే బంగారు అలంకారాలున్న బాణాలు నీ శరీరాన్ని గంగా తీరాన్ని తాకే అలలవంటి వేగంతో తాకుతాయి.
అసురైర్వా సురైర్వా త్వం యద్యవధ్యోఽసి రావణ। ఉత్పాద్య సుమహద్ వైరం జీవంస్తస్య న మోక్ష్యసే
రావణా! నీవు దేవతలకు గానీ, దానవులకు గానీ చావనివాడివైనా, ఇంత పెద్ద శత్రుత్వం పెంచుకున్న తర్వాత రాముని నుండి బతికి తప్పించుకోలేవు.
స తే జీవితశేషస్య రాఘవోఽన్తకరో బలీ। పశోర్యూపగతస్యేవ జీవితం తవ దుర్లభమ్
ఆ బలవంతుడు రాఘవుడు నీ మిగిలిన ప్రాణానికి అంతం చేస్తాడు. బలి కోసం తీసుకెళ్లిన జంతువుకు ప్రాణం దొరకనట్టే, నీకు కూడా బతకడం అసాధ్యం.
యది పశ్యేత్ స రామస్త్వాం రోషదీప్తేన చక్షుషా। రక్షస్త్వమద్య నిర్దగ్ధో యథా రుద్రేణ మన్మథః
రాముడు కోపంతో మండుతున్న కళ్లతో నిన్ను చూస్తే, రాక్షసా! నువ్వు ఈ రోజే రుద్రుడు మన్మథుడిని కాల్చినట్టు కాలిపోతావు.
యశ్చన్ద్రం నభసో భూమౌ పాతయేన్నాశయేత వా। సాగరం శోషయేద్ వాపి స సీతాం మోచయేదిహ
ఆకాశంలోనుంచి చంద్రుడిని కింద పడేసేవాడు, లేక సముద్రాన్ని ఎండబెట్టేవాడు మాత్రమే ఇక్కడ సీతను విడిపించగలడు.
గతాసుస్త్వం గతశ్రీకో గతసత్త్వో గతేన్ద్రియః। లఙ్కా వైధవ్యసంయుక్తా త్వత్కృతేన భవిష్యతి
నీవు ప్రాణం పోయినవాడివి, మహిమ పోయినవాడివి, బలహీనుడివి, ఇంద్రియాలు లేనివాడివి. నీ వల్ల లంకా విధవలా మారుతుంది.
న తే పాపమిదం కర్మ సుఖోదర్కం భవిష్యతి। యాహం నీతా వినాభావం పతిపార్శ్వాత్ త్వయా బలాత్
నువ్వు చేసిన ఈ పాపకార్యం నీకు ఎప్పుడూ సుఖాన్ని ఇవ్వదు. నన్ను బలవంతంగా నా భర్త నుంచి వేరు చేసి తీసుకెళ్లావు.
స హి దేవరసంయుక్తో మమ భర్తా మహాద్యుతిః। నిర్భయో వీర్యమాశ్రిత్య శూన్యే వసతి దణ్డకే
నా భర్త మహాతేజస్సుతో, దేవతల బలంతో ఉన్నవాడు. ధైర్యాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని, ఖాళీ దండకారణ్యంలో నిర్భయంగా ఉంటున్నాడు.
స తే వీర్యం బలం దర్పముత్సేకం చ తథావిధమ్। అపనేష్యతి గాత్రేభ్యః శరవర్షేణ సంయుగే
యుద్ధంలో బాణాల వర్షంతో నీ శరీరంపై నీ బలం, వీర్యం, అహంకారం, గర్వం అన్నీ రాముడు తొలగిస్తాడు.
యదా వినాశో భూతానాం దృశ్యతే కాలచోదితః। తదా కార్యే ప్రమాద్యన్తి నరాః కాలవశం గతాః
సమయం వచ్చినప్పుడు జీవుల నాశనం కనిపించినప్పుడు, మనుషులు కాలానికి లోబడి, తమ పనుల్లో నిర్లక్ష్యం చేస్తారు.
మాం ప్రధృష్య స తే కాలః ప్రాప్తోఽయం రాక్షసాధమ। ఆత్మనో రాక్షసానాం చ వధాయాన్తఃపురస్య చ
నన్ను అవమానించడంతో నీకు కాలం వచ్చేసింది రాక్షసాధమా! నీకు, నీ రాక్షసులకు, నీ అంతఃపురానికి నాశనం దగ్గరపడింది.
న శక్యా యజ్ఞమధ్యస్థా వేదిః స్రుగ్భాణ్డమణ్డితా। ద్విజాతిమన్త్రసమ్పూతా చణ్డాలేనావమర్దితుమ్
యజ్ఞమధ్యంలో మంత్రాలతో పవిత్రమైన, పాత్రలతో అలంకరించిన వేదికను, చండాలుడు అపవిత్రం చేయలేడు.
తథాహం ధర్మనిత్యస్య ధర్మపత్నీ దృఢవ్రతా। త్వయా స్ప్రష్టుం న శక్యాహం రాక్షసాధమ పాపినా
అలాగే, ధర్మాన్ని పాటించే భర్తకు ధర్మపత్నిగా, దృఢనిశ్చయంతో ఉన్న నన్ను, పాపాత్ముడైన నువ్వు రాక్షసాధమా, తాకలేవు.
క్రీడన్తీ రాజహంసేన పద్మషణ్డేషు నిత్యశః। హంసీ సా తృణమధ్యస్థం కథం ద్రక్ష్యేత మద్గుకమ్
ఎల్లప్పుడూ పద్మాల మధ్య రాజహంసతో ఆనందంగా ఆడుకుంటూ ఉండే హంస, పొదల మధ్య దాగున్న మడుగపక్షిని ఎప్పుడూ గమనించదు. అలాగే, నువ్వు నన్ను చేరుకోలేవు.
ఇదం శరీరం నిఃసంజ్ఞం బన్ధ వా ఘాతయస్వ వా। నేదం శరీరం రక్ష్యం మే జీవితం వాపి రాక్షస
ఈ శరీరం జ్ఞానం లేని దేహం. దీన్ని కట్టిపడు లేదా చంపు, నీకు ఎలా ఇష్టమో అలా చేయి. నా శరీరాన్ని గానీ, ప్రాణాన్ని గానీ నేను కాపాడుకోవాల్సిన అవసరం లేదు, రాక్షసా.
న తు శక్యమపక్రోశం పృథివ్యాం దాతుమాత్మనః। ఏవముక్త్వా తు వైదేహీ క్రోధాత్ సుపరుషం వచః
ఈ భూమిపై నా గౌరవాన్ని వదిలిపెట్టడం నాకు అసాధ్యం. ఇలా చెప్పి, వైదేహి కోపంతో గట్టిగా మాటలు చెప్పింది.
రావణం జానకీ తత్ర పునర్నోవాచ కించన। సీతాయా వచనం శ్రుత్వా పరుషం రోమహర్షణమ్
అక్కడ, జానకి రావణుడికి ఇకపై ఏమీ చెప్పలేదు. ఆమె చెప్పిన ఆ గట్టిపదాలు విని అందరూ భయంతో గుబురుగా అయ్యారు.
ప్రత్యువాచ తతః సీతాం భయసందర్శనం వచః। శృణు మైథిలి మద్వాక్యం మాసాన్ ద్వాదశ భామిని
అప్పుడు రావణుడు భయపెట్టే మాటలు సీతతో ఇలా అన్నాడు: 'మైథిలీ! నా మాట విను, అందమైనవాడా, పన్నెండు నెలలు నీకు సమయం ఇస్తున్నాను.'
కాలేనానేన నాభ్యేషి యది మాం చారుహాసిని। తతస్త్వాం ప్రాతరాశార్థం సూదాశ్ఛేత్స్యన్తి లేశశః
ఈ కాలంలో నువ్వు నన్ను అంగీకరించకపోతే, అందమైన నవ్వుతో ఉన్నవాడా, నా వంటవాళ్లు నిన్ను ఉదయ భోజనానికి ముక్కలు ముక్కలుగా కోస్తారు.