న శక్యో వాయురాకాశే పాశైర్బద్ధుం మహాజవః। దీప్యమానస్య వాప్యగ్నేర్గ్రహీతుం విమలాః శిఖాః
ఆకాశంలో వేగంగా పరిగెత్తే గాలిని తాడు వేసి కట్టలేము. అలాగే, మండుతున్న అగ్నిలోని స్వచ్చమైన జ్వాలలను కూడా పట్టుకోలేము.
త్రయాణామపి లోకానాం న తం పశ్యామి శోభనే। విక్రమేణ నయేద్ యస్త్వాం మద్బాహుపరిపాలితామ్
ఓ అందమైనవాడా, ఈ మూడూ లోకాలలో నా భుజాల రక్షణలో ఉన్న నిన్ను బలవంతంగా ఎవరూ తీసుకెళ్లగలరని నేను చూడలేదు.
లఙ్కాయాః సుమహద్రాజ్యమిదం త్వమనుపాలయ। త్వత్ప్రేష్యా మద్విధాశ్చైవ దేవాశ్చాపి చరాచరమ్
ఈ విస్తారమైన లంకా రాజ్యాన్ని నీవే పాలించు. నాతో పాటు నా వంటి వారు, దేవతలు, చరాచరమూ నీ సేవకులవుతారు.
అభిషేకజలక్లిన్నా తుష్టా చ రమయస్వ చ। దుష్కృతం యత్పురా కర్మ వనవాసేన తద్గతమ్
అభిషేక జలంతో తడిపి, సంతోషంగా ఉండి, ఆనందించు. అడవిలో నివసించిన పూర్వపు దుఃకర్మలు ఇక ముగిశాయి.
యచ్చ తే సుకృతం కర్మ తస్యేహ ఫలమాప్నుహి। ఇహ సర్వాణి మాల్యాని దివ్యగన్ధాని మైథిలి
నీవు చేసిన సత్కర్మలకు ఫలితాన్ని ఇక్కడే పొందు. ఇక్కడ దివ్యమైన సువాసనలతో కూడిన అన్ని మాలలు ఉన్నాయి, మైతిలీ.
భూషణాని చ ముఖ్యాని తాని సేవ మయా సహ। పుష్పకం నామ సుశ్రోణి భ్రాతుర్వైశ్రవణస్య మే
ఇక్కడ అతి ఉత్తమమైన ఆభరణాలు ఉన్నాయి. వాటిని నాతో కలిసి ధరించు. సుందర నడుము కలిగినవాడా, పుష్పక వాహనం నా అన్నయ్య వైశ్రవణునిదే.
విమానం సూర్యసంకాశం తరసా నిర్జితం రణే। విశాలం రమణీయం చ తద్విమానం మనోజవమ్
ఆ విమానం సూర్యుని వంటి ప్రకాశంతో, యుద్ధంలో బలవంతంగా పొందినది. అది విశాలంగా, అందంగా, మనసు వేగంతో ప్రయాణిస్తుంది.
తత్ర సీతే మయా సార్ధం విహరస్వ యథాసుఖమ్। వదనం పద్మసంకాశం విమలం చారుదర్శనమ్
సీతా, ఆ విమానంలో నాతో కలిసి నీ ఇష్టానుసారం విహరించు. నీ ముఖం పద్మం లాంటిది, నిర్మలంగా, అందంగా మెరిసిపోతుంది.
శోకార్తం తు వరారోహే న భ్రాజతి వరాననే। ఏవం వదతి తస్మిన్ సా వస్త్రాన్తేన వరాఙ్గనా
కానీ, ఓ సుందరీ, దుఃఖంతో బాధపడుతున్న నీ ముఖం ఇప్పుడు మెరుపును కోల్పోయింది. అతడు ఇలా చెప్పగా, ఆ మహిల తన వస్త్రాంతంతో—
పిధాయేన్దునిభం సీతా మన్దమశ్రూణ్యవర్తయత్। ధ్యాయన్తీం తామివాస్వస్థాం సీతాం చిన్తాహతప్రభామ్
చంద్రబింబం లాంటి ముఖం కలిగిన సీతా, కన్నీళ్లను మెల్లగా ఆపుకుంది. ఆలోచనలలో మునిగి, ఆందోళనతో ఆమె కాంతి మసకబారింది.
ఉవాచ వచనం వీరో రావణో రజనీచరః। అలం వ్రీడేన వైదేహి ధర్మలోపకృతేన తే
అప్పుడు రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసుడు రావణుడు ఇలా అన్నాడు: 'వైదేహి, నీ ధర్మానికి విఘాతం కలిగినందుకు ఇక సిగ్గుపడకూ.'
ఆర్షోఽయం దేవి నిష్పన్దో యస్త్వామభిభవిష్యతి। ఏతౌ పాదౌ మయా స్నిగ్ధౌ శిరోభిః పరిపీడితౌ
'దేవీ, నిన్ను జయించే ఈ నిశ్చలత ఋషి శాపం వల్లే. నా పాదాలు నీపై మృదువుగా ఉంటే, అవి నా తలతో ఒత్తబడ్డాయి.'
ప్రసాదం కురు మే క్షిప్రం వశ్యో దాసోఽహమస్మి తే। ఇమాః శూన్యా మయా వాచః శుష్యమాణేన భాషితాః
'దయచేసి త్వరగా నాకు అనుగ్రహించు. నేను నీకు వశుడిని, సేవకుడిని. నేను మాట్లాడే మాటలు నా లోపలే ఎండిపోయి, శూన్యంగా ఉన్నాయి.'
న చాపి రావణః కాంచిన్మూర్ధ్నా స్త్రీం ప్రణమేత హ। ఏవముక్త్వా దశగ్రీవో మైథిలీం జనకాత్మజామ్। కృతాన్తవశమాపన్నో మమేయమితి మన్యతే
'రావణుడు ఎప్పుడూ ఏ స్త్రీకి తల వంచడు.' అని చెప్పి, జనకుని కుమార్తె అయిన మైతిలీతో దశముఖుడు, విధి వశానికి లోనై, 'ఈమె నాదే' అని భావించాడు.
thumb|షట్పఞ్చాశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే షట్పఞ్చాశః సర్గః ॥౩-
ఇప్పుడు యాభై ఆరు వ సర్గను వినండి.
సా తథోక్తా తు వైదేహీ నిర్భయా శోకకర్శితా। తృణమన్తరతః కృత్వా రావణం ప్రత్యభాషత
అలా పలికిన తరువాత, వైదేహి అయిన సీతా, ఎంతటి దుఃఖంలో ఉన్నా, భయాన్ని విడిచి, తన ముందుగా ఒక గడ్డి తిప్పి, రావణుడికి సమాధానం చెప్పింది.
రాజా దశరథో నామ ధర్మసేతురివాచలః। సత్యసంధః పరిజ్ఞాతో యస్య పుత్రః స రాఘవః
ధర్మానికి అంచుగా నిలిచిన పర్వతంలా ఉన్న దశరథుడు అనే రాజు ఉన్నాడు. ఆయన కుమారుడు రాఘవుడు.
రామో నామ స ధర్మాత్మా త్రిషు లోకేషు విశ్రుతః। దీర్ఘబాహుర్విశాలాక్షో దైవతం స పతిర్మమ
ఆ ధర్మమూర్తి రాముడు మూడు లోకాలకూ ప్రసిద్ధుడు. ఆయనకు దీర్ఘమైన భుజాలు, విశాలమైన కళ్ళు. ఆయన నాకు దేవుడిలా భర్త.
ఇక్ష్వాకూణాం కులే జాతః సింహస్కన్ధో మహాద్యుతిః। లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా యస్తే ప్రాణాన్ వధిష్యతి
ఇక్ష్వాకువంశంలో జన్మించిన, సింహపు భుజాలున్న, మహా తేజస్సుతో ఉన్న వాడు. అతడు తన తమ్ముడు లక్ష్మణుడితో కలిసి నీ ప్రాణాలు తీయగలడు.
ప్రత్యక్షం యద్యహం తస్య త్వయా వై ధర్షితా బలాత్। శయితా త్వం హతః సంఖ్యే జనస్థానే యథా ఖరః
నీవు రాముని కళ్లముందే బలవంతంగా నన్ను అవమానిస్తే, జనస్థానంలో ఖరుడు ఎలా చనిపోయాడో, నువ్వూ యుద్ధంలో పడిపోతావు.
య ఏతే రాక్షసాః ప్రోక్తా ఘోరరూపా మహాబలాః। రాఘవే నిర్విషాః సర్వే సుపర్ణే పన్నగా యథా
నీవు చెప్పిన వీరమైన భయంకరమైన రాక్షసులు అందరూ రాఘవుని ఎదుట గరుడుని ముందు పాముల్లా బలహీనులే.
తస్య జ్యావిప్రముక్తాస్తే శరాః కాఞ్చనభూషణాః। శరీరం విధమిష్యన్తి గఙ్గాకూలమివోర్మయః
ఆయన విల్లు నుండి విడిచే బంగారు అలంకారాలున్న బాణాలు నీ శరీరాన్ని గంగా తీరాన్ని తాకే అలలవంటి వేగంతో తాకుతాయి.
అసురైర్వా సురైర్వా త్వం యద్యవధ్యోఽసి రావణ। ఉత్పాద్య సుమహద్ వైరం జీవంస్తస్య న మోక్ష్యసే
రావణా! నీవు దేవతలకు గానీ, దానవులకు గానీ చావనివాడివైనా, ఇంత పెద్ద శత్రుత్వం పెంచుకున్న తర్వాత రాముని నుండి బతికి తప్పించుకోలేవు.
స తే జీవితశేషస్య రాఘవోఽన్తకరో బలీ। పశోర్యూపగతస్యేవ జీవితం తవ దుర్లభమ్
ఆ బలవంతుడు రాఘవుడు నీ మిగిలిన ప్రాణానికి అంతం చేస్తాడు. బలి కోసం తీసుకెళ్లిన జంతువుకు ప్రాణం దొరకనట్టే, నీకు కూడా బతకడం అసాధ్యం.
యది పశ్యేత్ స రామస్త్వాం రోషదీప్తేన చక్షుషా। రక్షస్త్వమద్య నిర్దగ్ధో యథా రుద్రేణ మన్మథః
రాముడు కోపంతో మండుతున్న కళ్లతో నిన్ను చూస్తే, రాక్షసా! నువ్వు ఈ రోజే రుద్రుడు మన్మథుడిని కాల్చినట్టు కాలిపోతావు.
యశ్చన్ద్రం నభసో భూమౌ పాతయేన్నాశయేత వా। సాగరం శోషయేద్ వాపి స సీతాం మోచయేదిహ
ఆకాశంలోనుంచి చంద్రుడిని కింద పడేసేవాడు, లేక సముద్రాన్ని ఎండబెట్టేవాడు మాత్రమే ఇక్కడ సీతను విడిపించగలడు.
గతాసుస్త్వం గతశ్రీకో గతసత్త్వో గతేన్ద్రియః। లఙ్కా వైధవ్యసంయుక్తా త్వత్కృతేన భవిష్యతి
నీవు ప్రాణం పోయినవాడివి, మహిమ పోయినవాడివి, బలహీనుడివి, ఇంద్రియాలు లేనివాడివి. నీ వల్ల లంకా విధవలా మారుతుంది.
న తే పాపమిదం కర్మ సుఖోదర్కం భవిష్యతి। యాహం నీతా వినాభావం పతిపార్శ్వాత్ త్వయా బలాత్
నువ్వు చేసిన ఈ పాపకార్యం నీకు ఎప్పుడూ సుఖాన్ని ఇవ్వదు. నన్ను బలవంతంగా నా భర్త నుంచి వేరు చేసి తీసుకెళ్లావు.
స హి దేవరసంయుక్తో మమ భర్తా మహాద్యుతిః। నిర్భయో వీర్యమాశ్రిత్య శూన్యే వసతి దణ్డకే
నా భర్త మహాతేజస్సుతో, దేవతల బలంతో ఉన్నవాడు. ధైర్యాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని, ఖాళీ దండకారణ్యంలో నిర్భయంగా ఉంటున్నాడు.
స తే వీర్యం బలం దర్పముత్సేకం చ తథావిధమ్। అపనేష్యతి గాత్రేభ్యః శరవర్షేణ సంయుగే
యుద్ధంలో బాణాల వర్షంతో నీ శరీరంపై నీ బలం, వీర్యం, అహంకారం, గర్వం అన్నీ రాముడు తొలగిస్తాడు.