ధారితుం శక్ష్యసి చిరం విషం పీత్వేవ నిర్ఘృణ। బద్ధస్త్వం కాలపాశేన దుర్నివారేణ రావణ
నిర్దయుడా, విషం తాగినట్టు నువ్వు ఎక్కువ కాలం నిలబడలేవు. రావణా, నీవు తప్పించుకోలేని కాలపు కట్టులో బంధించబడ్డావు.
క్వ గతో లప్స్యసే శర్మ మమ భర్తుర్మహాత్మనః। నిమేషాన్తరమాత్రేణ వినా భ్రాతరమాహవే
నా భర్త వంటి మహాత్ముడిని వదిలి, నీ తమ్ముడు లేకుండా యుద్ధంలో ఒక్క క్షణమైనా నీవు ఎక్కడికి వెళ్లి శాంతిని పొందగలవు?
రాక్షసా నిహతా యేన సహస్రాణి చతుర్దశ। కథం స రాఘవో వీరః సర్వాస్త్రకుశలో బలీ
పద్నాలుగు వేల రాక్షసులను సంహరించిన వాడు, అన్ని ఆయుధాల్లో నిపుణుడైన రాఘవుడు, బలవంతుడు, అలాంటి వాడు ఎలా ఓడిపోతాడు?
న త్వాం హన్యాచ్ఛరైస్తీక్ష్ణైరిష్టభార్యాపహారిణమ్। ఏతచ్చాన్యచ్చ పరుషం వైదేహీ రావణాఙ్కగా। భయశోకసమావిష్టా కరుణం విలలాప హ
తన ప్రియ భార్యను అపహరించిన నిన్ను, పదునైన బాణాలతో కొట్టి చంపడు. ఇవి మాత్రమే కాదు, మరెన్నో కఠినమైన మాటలు కూడా, భయంతో, దుఃఖంతో, రావణుడి ఒడిలో కూర్చున్న వైదేహి, ఆర్తిగా విలపించింది.
తదా భృశార్తాం బహు చైవ భాషిణీం విలాపపూర్వం కరుణం చ భామినీమ్। జహార పాపస్తరుణీం విచేష్టతీం నృపాత్మజామాగతగాత్రవేపథుః
ఆ సమయంలో, ఎంతో బాధతో, ఎన్నో మాటలు చెప్పుకుంటూ, హృదయాన్ని కలిచేలా విలపిస్తున్న ఆ కాంతివంతమైన యువతిని, పాపాత్ముడైన రావణుడు బలవంతంగా పట్టుకొని పోయాడు. ఆమె ఎంత ప్రయత్నించినా, రాజకుమారిగా ఉన్న సీత, భయంతో ఒళ్ళంతా వణికిపోతూ ఉండగా, అతడు ఆమెను అపహరించాడు.
thumb|చతుఃపఞ్చాశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే చతుఃపఞ్చాశః సర్గః ॥౩-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో, అరణ్యకాండలో, నలభై నాల్గవ సర్గను వినండి.
హ్రియమాణా తు వైదేహీ కంచిన్నాథమపశ్యతీ। దదర్శ గిరిశృఙ్గస్థాన్ పఞ్చ వానరపుఙ్గవాన్
అపహరించబడుతున్న వైదేహి, తనకు ఎవరూ రక్షకులు లేరని చూసి, ఒక కొండ శిఖరంపై నిలబడ్డ ఐదుగురు గొప్ప వానరులను గమనించింది.
తేషాం మధ్యే విశాలాక్షీ కౌశేయం కనకప్రభమ్। ఉత్తరీయం వరారోహా శుభాన్యాభరణాని చ
వారిలో, విశాలమైన కళ్లతో, అద్భుతమైన రూపంతో, బంగారు వర్ణంలో మెరిసే పట్టు దుస్తులు ధరించి, శుభ్రమైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన సీత కనిపించింది.
ముమోచ యది రామాయ శంసేయురితి భామినీ। వస్త్రముత్సృజ్య తన్మధ్యే నిక్షిప్తం సహభూషణమ్
వారు రామునికి ఈ విషయం చెబుతారని ఆశించి, ఆ భామ తన వస్త్రాన్ని, ఆభరణాలతో పాటు, వారిలో పడేసింది.
సమ్భ్రమాత్ తు దశగ్రీవస్తత్కర్మ చ న బుద్ధవాన్। పిఙ్గాక్షాస్తాం విశాలాక్షీం నేత్రైరనిమిషైరివ
ఆ సమయంలో, రావణుడు కలవరంతో ఉన్నందున, సీత చేసిన పనిని గమనించలేదు. విశాలమైన కళ్లతో ఉన్న సీతను, పింగళ కళ్లతో ఉన్న ఆ వానరులు, కన్ను మిటకపెట్టకుండా చూస్తూ ఉండిపోయారు.
విక్రోశన్తీం తదా సీతాం దదృశుర్వానరోత్తమాః। స చ పమ్పామతిక్రమ్య లఙ్కామభిముఖః పురీమ్
ఆ సమయంలో, ఉత్తమమైన వానరులు, అరుస్తున్న సీతను చూశారు. రావణుడు పంపా సరస్సును దాటి, లంక నగరాన్ని దిశగా పోయాడు.
జగామ మైథిలీం గృహ్య రుదతీం రాక్షసేశ్వరః। తాం జహార సుసంహృష్టో రావణో మృత్యుమాత్మనః
రాక్షసాధిపతి రావణుడు, ఏడుస్తున్న మైథిలిని పట్టుకొని, ఎంతో ఆనందంతో, తనకు మరణాన్ని తెచ్చేలా ఆమెను అపహరించాడు.
ఉత్సఙ్గేనైవ భుజగీం తీక్ష్ణదంష్ట్రాం మహావిషామ్। వనాని సరితః శైలాన్ సరాంసి చ విహాయసా
తీవ్రమైన పళ్లతో, ఘోరమైన విషాన్ని కలిగిన పాము లాగా, తన ఒడిలో సీతను పట్టుకొని, అడవులు, నదులు, కొండలు, సరస్సులు అన్నింటినీ ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోతూ దాటి వెళ్లాడు.
స క్షిప్రం సమతీయాయ శరశ్చాపాదివ చ్యుతః। తిమినక్రనికేతం తు వరుణాలయమక్షయమ్
వేగంగా, విల్లు నుండి వదిలిన బాణంలా, తిమింగలాలు, మొసళ్ళు నివసించే, అక్షయమైన వరుణుని నివాసాన్ని అతడు దాటి వెళ్లాడు.
సరితాం శరణం గత్వా సమతీయాయ సాగరమ్। సమ్భ్రమాత్ పరివృత్తోర్మీ రుద్ధమీనమహోరగః
నదుల ఆశ్రయాన్ని చేరుకొని, సముద్రాన్ని దాటి పోయాడు. కలవరంతో, అలలు తిరిగి వచ్చి, చేపలు, పెద్ద పాములను అడ్డగించారు.
వైదేహ్యాం హ్రియమాణాయాం బభూవ వరుణాలయః। అన్తరిక్షగతా వాచః ససృజుశ్చారణాస్తదా
వైదేహి అపహరించబడుతున్న సమయంలో, వరుణుని నివాసం కనబడింది. ఆకాశంలో, చరణులు తమ స్వరాన్ని వినిపించారు.
ఏతదన్తో దశగ్రీవ ఇతి సిద్ధాస్తథాబ్రువన్। స తు సీతాం విచేష్టన్తీమఙ్కేనాదాయ రావణః
'ఇది దశముఖుడి అంతం' అని సిద్ధులు అన్నారు. అప్పటికి రావణుడు, తడబడుతున్న సీతను తన ఒడిలో పెట్టుకున్నాడు.
ప్రవివేశ పురీం లఙ్కాం రూపిణీం మృత్యుమాత్మనః। సోఽభిగమ్య పురీం లఙ్కాం సువిభక్తమహాపథామ్
తనకు మరణాన్ని తెచ్చే రూపమైన లంక నగరంలోకి రావణుడు ప్రవేశించాడు. విస్తృతమైన, సుందరమైన వీధులతో ఉన్న లంక నగరాన్ని చేరుకున్నాడు.
సంరూఢకక్ష్యాం బహులాం స్వమన్తఃపురమావిశత్। తత్ర తామసితాపాఙ్గీం శోకమోహసమన్వితామ్
బలమైన గోడలతో, విశాలమైన తన అంతఃపురంలోకి ప్రవేశించాడు. అక్కడ, నల్లని కళ్లతో, దుఃఖంతో, మోహంతో ఉన్న సీతను ఉంచాడు.
నిదధే రావణః సీతాం మయో మాయామివాసురీమ్। అబ్రవీచ్చ దశగ్రీవః పిశాచీర్ఘోరదర్శనాః
మాయాసురుడు మాయాపిశాచిని ఎలా దాచాడో, అలా రావణుడు సీతను అక్కడ నిర్బంధించాడు. ఆ తరువాత, దశముఖుడు భయంకరంగా కనిపించే రాక్షసస్త్రీలకు ఇలా చెప్పాడు:
యథా నైనాం పుమాన్ స్త్రీ వా సీతాం పశ్యత్యసమ్మతః। ముక్తామణిసువర్ణాని వస్త్రాణ్యాభరణాని చ
'నా అనుమతి లేకుండా, పురుషుడు గానీ, స్త్రీ గానీ, ఎవరూ సీతను చూడకూడదు. ముత్యాలు, రత్నాలు, బంగారం, వస్త్రాలు, ఆభరణాలు—
యద్ యదిచ్ఛేత్ తదైవాస్యా దేయం మచ్ఛన్దతో యథా। యా చ వక్ష్యతి వైదేహీం వచనం కించిదప్రియమ్
ఆమె ఏది కోరినా, నా అనుమతితో వెంటనే ఇవ్వాలి. కానీ, ఎవరు అయినా వైదేహికి ఒక్క అప్రీతికరమైన మాటైనా మాట్లాడితే—
అజ్ఞానాద్ యది వా జ్ఞానాన్న తస్యా జీవితం ప్రియమ్। తథోక్త్వా రాక్షసీస్తాస్తు రాక్షసేన్ద్రః ప్రతాపవాన్
అవిడ ప్రాణం నాకు ఇష్టమైనదేమీ కాదు, అది తెలియక చేసినా, తెలిసి చేసినా. అని చెప్పి ఆ రాక్షసీస్త్రీలకు ఆ ప్రభావశాలి రాక్షసరాజు ఇలా ఆజ్ఞాపించాడు.
నిష్క్రమ్యాన్తఃపురాత్ తస్మాత్ కిం కృత్యమితి చిన్తయన్। దదర్శాష్టౌ మహావీర్యాన్ రాక్షసాన్ పిశితాశనాన్
ఆ తరువాత అతడు అంతఃపురం నుండి బయటకు వచ్చి, ఏం చేయాలో ఆలోచిస్తూ, అక్కడ ఎనిమిది గొప్ప బలవంతులైన మాంసాహార రాక్షసులను చూశాడు.
స తాన్ దృష్ట్వా మహావీర్యో వరదానేన మోహితః। ఉవాచ తానిదం వాక్యం ప్రశస్య బలవీర్యతః
వారిని చూసి, ఆ మహాబలుడు తనకు లభించిన వరం వల్ల మోహితుడై, వారి బలాన్ని, పరాక్రమాన్ని ప్రశంసిస్తూ ఇలా అన్నాడు.
నానాప్రహరణాః క్షిప్రమితో గచ్ఛత సత్వరాః। జనస్థానం హతస్థానం భూతపూర్వం ఖరాలయమ్
మీరు అందరూ వివిధ ఆయుధాలు ధరించి, త్వరగా ఇక్కడినుండి జనస్థానానికి వెళ్ళండి. అది ఖరుడు నివసించిన ప్రదేశం, ఇప్పుడు నాశనం అయింది.
తత్రాస్యతాం జనస్థానే శూన్యే నిహతరాక్షసే। పౌరుషం బలమాశ్రిత్య త్రాసముత్సృజ్య దూరతః
అక్కడ, ఇప్పుడు ఖాళీగా ఉన్న, రాక్షసులు లేకుండా పోయిన జనస్థానంలో మీరు ఉండండి. మీ ధైర్యం, బలాన్ని నమ్ముకుని, భయం దూరంగా పారద్రోలండి.
బహుసైన్యం మహావీర్యం జనస్థానే నివేశితమ్। సదూషణఖరం యుద్ధే నిహతం రామసాయకైః
జనస్థానంలో ఒక పెద్ద సైన్యం, దూషణుడు, ఖరుడు ఉండేవారు. కానీ వారందరినీ యుద్ధంలో రాముని బాణాలు సంహరించాయి.
తతః క్రోధో మమాపూర్వో ధైర్యస్యోపరి వర్ధతే। వైరం చ సుమహజ్జాతం రామం ప్రతి సుదారుణమ్
దాంతో నాకు ఎన్నడూ లేని కోపం పుట్టింది. నా సహనాన్ని మించి, రామునిపై తీవ్రమైన శత్రుత్వం కలిగింది.
నిర్యాతయితుమిచ్ఛామి తచ్చ వైరం మహారిపోః। నహి లప్స్యామ్యహం నిద్రామహత్వా సంయుగే రిపుమ్
ఆ మహాశత్రువుపై నాకు కలిగిన ఆ శత్రుత్వాన్ని తీర్చాలని ఉంది. యుద్ధంలో శత్రువును చంపేవరకు నాకు నిద్ర పట్టదు.