హా లక్ష్మణ మహాబాహో గురుచిత్తప్రసాదక। హ్రియమాణాం న జానీషే రక్షసా కామరూపిణా
"ఓ లక్ష్మణా, మహాబాహువా, పెద్దల మనసుకు ఆనందాన్ని కలిగించే వాడా, రూపం మార్చుకునే రాక్షసుడు నన్ను అపహరిస్తున్నాడని నీకు తెలియదు!"
జీవితం సుఖమర్థం చ ధర్మహేతోః పరిత్యజన్। హ్రియమాణామధర్మేణ మాం రాఘవ న పశ్యసి
"ధర్మం కోసం జీవితం, సుఖం, ధనం అన్నీ వదిలేసిన రాఘవా, నన్ను అన్యాయంగా అపహరిస్తున్నాడని నీకు కనబడటం లేదు!"
నను నామావినీతానాం వినేతాసి పరంతప। కథమేవంవిధం పాపం న త్వం శాధి హి రావణమ్
శత్రువులకు భయంకరుడవైన నీవు, అణచరాని వారిని శిక్షించేవాడవు కదా? మరి ఇలాంటి పాపాన్ని చేసిన రావణుడిని నీవు ఎందుకు శిక్షించటం లేదు?
న తు సద్యోఽవినీతస్య దృశ్యతే కర్మణః ఫలమ్। కాలోఽప్యఙ్గీభవత్యత్ర సస్యానామివ పక్తయే
అణచరాని వాడి పనికి ఫలం వెంటనే కనపడదు; పంటలు పండటానికి కాలం అవసరమైనట్టు, ఇక్కడ కూడా కాలమే కారణమవుతుంది.
త్వం కర్మ కృతవానేతత్ కాలోపహతచేతనః। జీవితాన్తకరం ఘోరం రామాద్ వ్యసనమాప్నుహి
నీవు కాల ప్రభావంతో మూర్ఖుడై ఈ పని చేశావు; ఇప్పుడు రాముని చేతిలో నీకు ప్రాణాంతకమైన ఘోరమైన అపాయం సంభవించబోతోంది.
హన్తేదానీం సకామా తు కైకేయీ బాన్ధవైః సహ। హ్రియేయం ధర్మకామస్య ధర్మపత్నీ యశస్వినః
ఇప్పుడు కైకేయి తన బంధువులతో కలిసి సంతోషించవచ్చు; ధర్మాన్ని కోరుకునే, పేరుగాంచిన తన భర్తకు ప్రియమైన భార్యను ఎవరో తీసుకుపోతున్నారు.
ఆమన్త్రయే జనస్థానే కర్ణికారాంశ్చ పుష్పితాన్। క్షిప్రం రామాయ శంసధ్వం సీతాం హరతి రావణః
జనస్థానంలో పుష్పించిన కర్ణికర వృక్షాలకు నేను పలుకుతున్నాను: త్వరగా రామునికి చెప్పండి, రావణుడు సీతను అపహరిస్తున్నాడని.
హంససారససంఘుష్టాం వన్దే గోదావరీం నదీమ్। క్షిప్రం రామాయ శంస త్వం సీతాం హరతి రావణః
హంసలు, సారస పక్షులతో నిండిన గోదావరి నదిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను; త్వరగా రామునికి చెప్పు, రావణుడు సీతను తీసుకుపోతున్నాడని.
దైవతాని చ యాన్యస్మిన్ వనే వివిధపాదపే। నమస్కరోమ్యహం తేభ్యో భర్తుః శంసత మాం హృతామ్
ఈ అడవిలోని వివిధ వృక్షాలలో నివసించే దేవతలకు నేను వందనం చేస్తున్నాను; నా భర్తకు నేను అపహరించబడిన విషయాన్ని తెలియజేయండి.
యాని కానిచిదప్యత్ర సత్త్వాని వివిధాని చ। సర్వాణి శరణం యామి మృగపక్షిగణాని వై
ఇక్కడ ఉన్న ఏవైనా, ఎలాంటి జీవులైనా, మృగాల గుంపులు, పక్షుల సమూహాలు — అందరినీ నేను ఆశ్రయిస్తున్నాను.
హ్రియమాణాం ప్రియాం భర్తుః ప్రాణేభ్యోఽపి గరీయసీమ్। వివశా తే హృతా సీతా రావణేనేతి శంసత
నా భర్తకు ప్రాణాలకంటే ప్రియమైన నేను, ఇప్పుడు బలహీనురాలై రావణుడిచేత అపహరించబడుతున్నాను అని చెప్పండి.
విదిత్వా తు మహాబాహురముత్రాపి మహాబలః। ఆనేష్యతి పరాక్రమ్య వైవస్వతహృతామపి
ఇది తెలిసిన రాముడు, మహాబలుడు, మహాబాహువు, తన పరాక్రమంతో వైవస్వతుడి చెయ్యిలోనుండి అయినా నన్ను తిరిగి తీసుకువస్తాడు.
సా తదా కరుణా వాచో విలపన్తీ సుదుఃఖితా। వనస్పతిగతం గృధ్రం దదర్శాయతలోచనా
అప్పుడు, దుఃఖంతో విలపిస్తూ, కరుణతో కూడిన మాటలు చెప్పిన సీత, చెట్టు మీద కూర్చున్న గద్దను చూసింది.
సా తముద్వీక్ష్య సుశ్రోణీ రావణస్య వశంగతా। సమాక్రన్దద్ భయపరా దుఃఖోపహతయా గిరా
రావణుడి వశంలో ఉన్న సీత, అందమైన నడుముతో, భయంతో బాధపడుతూ, దుఃఖంతో కలిసిన స్వరంతో ఆ గద్దను చూస్తూ అరవసాగింది.
జటాయో పశ్య మామార్య హ్రియమాణామనాథవత్। అనేన రాక్షసేన్ద్రేణాకరుణం పాపకర్మణా
జటాయు మహానుభావా! ఈ రాక్షస రాజు, దయలేని, పాపకర్మలు చేసే వాడు, నన్ను అనాథురాలివలె అపహరిస్తున్నాడు, చూడు.
నైష వారయితుం శక్యస్త్వయా క్రూరో నిశాచరః। సత్వవాఞ్జితకాశీ చ సాయుధశ్చైవ దుర్మతిః
ఈ క్రూరమైన రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసుడిని నువ్వు ఆపడం సాధ్యం కాదు; అతడు బలవంతుడు, మాయగాడు, ఆయుధాలతో ఉన్నాడు, దుర్మార్గుడు.
రామాయ తు యథాతత్త్వం జటాయో హరణం మమ। లక్ష్మణాయ చ తత్ సర్వమాఖ్యాతవ్యమశేషతః
జటాయు! నా అపహరణాన్ని నిజంగా రామునికి చెప్పు, అలాగే లక్ష్మణునికి కూడా అన్నీ పూర్తిగా వివరించు.
thumb|పఞ్చాశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే పఞ్చాశః సర్గః ॥౩-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో, అరణ్యకాండలో, యిప్పటికి యాభైవ సర్గను వినండి.
తం శబ్దమవసుప్తస్తు జటాయురథ శుశ్రువే। నిరైక్షద్ రావణం క్షిప్రం వైదేహీం చ దదర్శ సః
ఆ శబ్దాన్ని పూర్తిగా మేలుకోని జటాయువు విన్నాడు; వెంటనే రావణుడిని, అలాగే వైదేహిని కూడా చూశాడు.
తతః పర్వతశృఙ్గాభస్తీక్ష్ణతుణ్డః ఖగోత్తమః। వనస్పతిగతః శ్రీమాన్ వ్యాజహార శుభాం గిరమ్
అప్పుడా పర్వత శిఖరంలా గట్టి ముక్కుతో ఉన్న, గొప్ప పక్షిరాజు, చెట్టు మీద కూర్చొని, మంగళకరమైన మాటలు చెప్పాడు.
దశగ్రీవ స్థితో ధర్మే పురాణే సత్యసంశ్రయః। భ్రాతస్త్వం నిన్దితం కర్మ కర్తుం నార్హసి సామ్ప్రతమ్
దశముఖ రాక్షసా! నీవు ఒకప్పుడు ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, సత్యాన్ని ఆశ్రయించి నిలిచేవాడివి. అన్నయ్యా! నీవు ఇప్పుడు ఈ నిందకు గురిచేసే పనిని చేయకూడదు.
జటాయుర్నామ నామ్నాహం గృధ్రరాజో మహాబలః। రాజా సర్వస్య లోకస్య మహేన్ద్రవరుణోపమః
నా పేరు జటాయువు. నేను గొప్ప బలమున్న గద్దపక్షుల రాజు. ఈ లోకంలో అందరికీ రాజుని, మహేంద్రుడు, వరుణుడు లాంటి వాడిని.
లోకానాం చ హితే యుక్తో రామో దశరథాత్మజః। తస్యైషా లోకనాథస్య ధర్మపత్నీ యశస్వినీ
దశరథుని కుమారుడైన రాముడు అందరి మేలుకోసం కృషి చేస్తున్నాడు. ఈ మహిమాన్వితురాలు ఆ లోకనాధుడైన రాముని ధర్మపత్నిగా ఉన్నది.
సీతా నామ వరారోహా యాం త్వం హర్తుమిహేచ్ఛసి। కథం రాజా స్థితో ధర్మే పరదారాన్ పరామృశేత్
నీవు అపహరించాలనుకుంటున్న ఈ సీత అనే సుందరీ, మంచి రూపాన్ని కలిగినది. ధర్మంలో నిలిచిన రాజు ఎలా పరస్త్రీని తాకగలడు?
రక్షణీయా విశేషేణ రాజదారా మహాబల। నివర్తయ గతిం నీచాం పరదారాభిమర్శనాత్
ఓ మహాబలశాలి! రాజు పరస్త్రీలను ప్రత్యేకంగా కాపాడాలి. పరస్త్రీపై ఆశ పెట్టి, నీచమైన మార్గాన్ని విడిచి వెనక్కి తిరుగు.
న తత్ సమాచరేద్ ధీరో యత్ పరోఽస్య విగర్హయేత్। యథాఽఽత్మనస్తథాన్యేషాం దారా రక్ష్యా విమర్శనాత్
ఇతరులు నిందించే పనిని ధైర్యవంతుడు చేయకూడదు. మన భార్యను ఎలా కాపాడుకుంటామో, ఇతరుల భార్యలను కూడా అలాగే కాపాడాలి.
అర్థం వా యది వా కామం శిష్టాః శాస్త్రేష్వనాగతమ్। వ్యవస్యన్త్యనురాజానం ధర్మం పౌలస్త్యనన్దన
ధనం కోసం అయినా, కామం కోసం అయినా, మంచి వారు గ్రంథాల్లో చెప్పని విషయాల్లో కూడా ధర్మాన్ని తెలుసుకుని, దానిని అనుసరిస్తారు, ఓ పౌలస్త్యుని వంశజా!
రాజా ధర్మశ్చ కామశ్చ ద్రవ్యాణాం చోత్తమో నిధిః। ధర్మః శుభం వా పాపం వా రాజమూలం ప్రవర్తతే
రాజు, ధర్మం, కామం, ధనం — ఇవన్నీ గొప్ప సంపదలు. మంచి, చెడు, శుభం, పాపం అన్నీ రాజుని నుంచే పుడతాయి.
పాపస్వభావశ్చపలః కథం త్వం రక్షసాం వర। ఐశ్వర్యమభిసమ్ప్రాప్తో విమానమివ దుష్కృతీ
పాప స్వభావం, చంచలమైన వాడివి నీవు, రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడవై, దుర్మార్గుడిలా రాజ్యాన్ని ఎలా సంపాదించావు?
కామస్వభావో యఃసోఽసౌ న శక్యస్తం ప్రమార్జితుమ్। నహి దుష్టాత్మనామార్యమావసత్యాలయే చిరమ్
కామంతో నిండిన మనసును సులభంగా తొలగించలేరు. ఎందుకంటే, మంచి ఆచరణ పాపుల ఇంట్లో ఎక్కువ కాలం నిలవదు.