అఙ్గుల్యా న సమో రామో మమ యుద్ధే స మానుషః। తవ భాగ్యేన సమ్ప్రాప్తం భజస్వ వరవర్ణిని
రాముడు యుద్ధంలో నా వేలు సాటి కూడా కాడు. సౌందర్యవతీ! నీ అదృష్టంతో నీకు దక్కినదాన్ని ఆనందించు.
ఏవముక్తా తు వైదేహీ క్రుద్ధా సంరక్తలోచనా। అబ్రవీత్ పరుషం వాక్యం రహితే రాక్షసాధిపమ్
ఇలా మాట్లాడిన రాక్షసాధిపతిని, కోపంతో కన్నులు ఎర్రగా మారిన వైదేహి, ఒంటరిగా ఉండగా కఠినంగా పలికింది.
కథం వైశ్రవణం దేవం సర్వదేవనమస్కృతమ్। భ్రాతరం వ్యపదిశ్య త్వమశుభం కర్తుమిచ్ఛసి
ప్రతి దేవతా నమస్కరించే కుబేరుడి అన్నవని చెప్పుకుంటూ, నీవు చెడు పనికి ప్రయత్నించడం ఎలా సాధ్యం?
అవశ్యం వినశిష్యన్తి సర్వే రావణ రాక్షసాః। యేషాం త్వం కర్కశో రాజా దుర్బుద్ధిరజితేన్ద్రియః
రావణా! నీవు కఠిన హృదయుడవు, చెడు ఆలోచనలవాడు, ఇంద్రియాలను అదుపు చేసుకోని వాడివి. నీలాంటి వాడి పాలనలో ఉన్న రాక్షసులు తప్పకుండా నాశనం అవుతారు.
అపహృత్య శచీం భార్యాం శక్యమిన్ద్రస్య జీవితుమ్। నహి రామస్య భార్యాం మామానీయ స్వస్తిమాన్ భవేత్
ఇంద్రుడు తన భార్య శచిని అపహరించినా బ్రతికే అవకాశం ఉంది. కానీ నన్ను, రాముని భార్యను తీసుకెళ్లిన తర్వాత నీవు క్షేమంగా ఉండలేవు.
జీవేచ్చిరం వజ్రధరస్య పశ్చా- చ్ఛచీం ప్రధృష్యాప్రతిరూపరూపామ్। న మాదృశీం రాక్షస ధర్షయిత్వా పీతామృతస్యాపి తవాస్తి మోక్షః
వజ్రాయుధుడు అయిన ఇంద్రుని భార్య శచిని అవమానించినా, ఎవరైనా ఎక్కువ కాలం బ్రతికే అవకాశం ఉంది. కానీ నన్ను లాంటి స్త్రీని అవమానించిన తర్వాత, అమృతం తాగినా నీకు విముక్తి ఉండదు, రాక్షసా!
thumb|ఏకోనపఞ్చాశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే ఏకోనపఞ్చాశః సర్గః ॥౩-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో, అరణ్యకాండలో, నలభై తొమ్మిదవ సర్గను వినండి.
సీతాయా వచనం శ్రుత్వా దశగ్రీవః ప్రతాపవాన్। హస్తే హస్తం సమాహత్య చకార సుమహద్ వపుః
సీత మాటలు విన్న దశముఖుడు, తన చేతిని మరో చేతితో కొట్టి, తన రూపాన్ని మరింత పెంచుకున్నాడు.
స మైథిలీం పునర్వాక్యం బభాషే వాక్యకోవిదః। నోన్మత్తయా శ్రుతౌ మన్యే మమ వీర్యపరాక్రమౌ
వాక్య నిపుణుడైన వాడు మళ్లీ మైథిలిని ఇలా అడిగాడు: 'నీవు పిచ్చిదానివి కాకపోయినా, నా శక్తి, పరాక్రమాలు నీ చెవికి పడలేదనుకుంటున్నాను.'
ఉద్వహేయం భుజాభ్యాం తు మేదినీమమ్బరే స్థితః। ఆపిబేయం సముద్రం చ మృత్యుం హన్యాం రణే స్థితః
నేను ఆకాశంలో నిలబడి నా చేతులతో భూమిని ఎత్తగలను. సముద్రాన్ని తాగగలను. యుద్ధంలో మరణాన్ని కూడా జయించగలను.
అర్కం తుద్యాం శరైస్తీక్ష్ణైర్విభిన్ద్యాం హి మహీతలమ్। కామరూపేణ ఉన్మత్తే పశ్య మాం కామరూపిణమ్
పదునైన బాణాలతో సూర్యుడిని గాయపరచగలను. భూమిని చీలగలను. పిచ్చిదానివి! నేను కావాలంటే ఏ రూపమైనా ధరించగలను, చూడు.
ఏవముక్తవతస్తస్య రావణస్య శిఖిప్రభే। క్రుద్ధస్య హరిపర్యన్తే రక్తే నేత్రే బభూవతుః
పావురపు రంగు వాడైన రావణుడు ఇలా కోపంతో మాట్లాడినప్పుడు, అతని మాటలు ముగిసే సరికి అతని కన్నులు ఎర్రగా మారాయి.
సద్యః సౌమ్యం పరిత్యజ్య తీక్ష్ణరూపం స రావణః। స్వం రూపం కాలరూపాభం భేజే వైశ్రవణానుజః
వైశ్రవణుని తమ్ముడు అయిన రావణుడు, వెంటనే తన మృదువైన రూపాన్ని వదిలి, భయంకరమైన కాలరూపాన్ని ధరించాడు.
సంరక్తనయనః శ్రీమాంస్తప్తకాఞ్చనభూషణః। క్రోధేన మహతావిష్టో నీలజీమూతసంనిభః
రక్తంలా ఎర్రని కన్నులతో, వేడి బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, మహా కోపంతో ఉన్న వాడు, నీలి మేఘంలా కనిపించాడు.
దశాస్యో వింశతిభుజో బభూవ క్షణదాచరః। స పరివ్రాజకచ్ఛద్మ మహాకాయో విహాయ తత్
పదిహెడు తలలు, ఇరవై చేతులు కలిగిన రాత్రివేళ సంచరించే రావణుడు, తపస్వి వేషాన్ని వదిలేసి తన అసలైన మహా రూపాన్ని బయటపెట్టాడు.
ప్రతిపేదే స్వకం రూపం రావణో రాక్షసాధిపః। రక్తామ్బరధరస్తస్థౌ స్త్రీరత్నం ప్రేక్ష్య మైథిలీమ్
రాక్షసుల అధిపతి రావణుడు తన అసలైన రూపాన్ని ధరించి, ఎర్రని వస్త్రాలు ధరించి, స్త్రీలలో మణిపూసయైన మైథిలిని చూస్తూ నిలబడ్డాడు.
స తామసితకేశాన్తాం భాస్కరస్య ప్రభామివ। వసనాభరణోపేతాం మైథిలీం రావణోఽబ్రవీత్
కృష్ణవర్ణమైన జుట్టు తల చుట్టూ మెరిసిపోతూ, సూర్యుని కాంతిలా ప్రకాశిస్తూ, మంచి వస్త్రాలూ ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన మైథిలిని రావణుడు ఇలా అన్నాడు.
త్రిషు లోకేషు విఖ్యాతం యది భర్తారమిచ్ఛసి। మామాశ్రయ వరారోహే తవాహం సదృశః పతిః
మూడు లోకాలలో పేరుగాంచిన భర్తను కోరుకుంటే, సన్నని నడుము కలిగినవాడా, నన్ను ఆశ్రయించు. నీకు నేను సముచితమైన భర్తను.
మాం భజస్వ చిరాయ త్వమహం శ్లాఘ్యః పతిస్తవ। నైవ చాహం క్వచిద్ భద్రే కరిష్యే తవ విప్రియమ్
నన్ను ఎంచుకో, నీకు శాశ్వతమైన స్నేహితుడిని. నేను నీకు ప్రశంసించదగిన భర్తను. ఓ మృదువైనవాడా, నీకు ఎప్పుడూ హాని చేయను.
త్యజ్యతాం మానుషో భావో మయి భావః ప్రణీయతామ్। రాజ్యాచ్చ్యుతమసిద్ధార్థం రామం పరిమితాయుషమ్
నీ మానవ భావాన్ని వదిలి, నీ మనసును నాపై పెట్టు. రాజ్యం కోల్పోయి, లక్ష్యాలు సాధించలేక, పరిమిత ఆయుష్కాలం ఉన్న రాముడిని విడిచిపెట్టు.
కైర్గుణైరనురక్తాసి మూఢే పణ్డితమానిని। యః స్త్రియో వచనాద్ రాజ్యం విహాయ ససుహృజ్జనమ్
ఏ లక్షణాల వల్ల నీవు అతనితో మమకారం పెంచుకున్నావు? ఓ మూర్ఖురాలా, నీకు తెలివి ఉందని భావించేవాడా, ఒక స్త్రీ మాటకోసం తన రాజ్యాన్ని, స్నేహితులను వదిలేసిన వాడిని?
అస్మిన్ వ్యాలానుచరితే వనే వసతి దుర్మతిః। ఇత్యుక్త్వా మైథిలీం వాక్యం ప్రియార్హాం ప్రియవాదినీమ్
ఈ క్రూర జంతువులతో నిండిన అడవిలో, దుష్టమనస్సుతో నివసిస్తున్న వాడే. ఇలాంటివాడి గురించి రావణుడు మైథిలిని, మధురంగా మాట్లాడే, ప్రేమకు అర్హురాలైనవారిని ఉద్దేశించి అన్నాడు.
అభిగమ్య సుదుష్టాత్మా రాక్షసః కామమోహితః। జగ్రాహ రావణః సీతాం బుధః ఖే రోహిణీమివ
అతడు, దురాశతో మత్తు చెందిన దుష్టహృదయుడు రావణుడు, సీతను దగ్గరకు వచ్చి పట్టుకున్నాడు. అది ఆకాశంలో రోహిణిని చంద్రుడు పట్టుకున్నట్టు.
వామేన సీతాం పద్మాక్షీం మూర్ధజేషు కరేణ సః। ఊర్వోస్తు దక్షిణేనైవ పరిజగ్రాహ పాణినా
వామహస్తంతో పద్మాక్షి సీతను జుట్టులో పట్టుకొని, కుడిచేతితో ఆమె తొడలను బలంగా పట్టుకున్నాడు.
తం దృష్ట్వా గిరిశృఙ్గాభం తీక్ష్ణదంష్ట్రం మహాభుజమ్। ప్రాద్రవన్ మృత్యుసంకాశం భయార్తా వనదేవతాః
పర్వత శిఖరంలా, పదునైన పళ్లతో, బలమైన భుజాలతో ఉన్న రావణుణ్ని చూసి, మరణాన్ని ఎదుర్కొన్నట్టు భయంతో అడవి దేవతలు పారిపోయాయి.
స చ మాయామయో దివ్యః ఖరయుక్తః ఖరస్వనః। ప్రత్యదృశ్యత హేమాఙ్గో రావణస్య మహారథః
ఆ సమయంలో, మాయతో తయారైన, బంగారు వర్ణంలో మెరిసే, ఖరాలతో నడిపే, గట్టిగా అరుస్తున్న రావణుని మహారథం ప్రత్యక్షమైంది.
తతస్తాం పరుషైర్వాక్యైరభితర్జ్య మహాస్వనః। అంకేనాదాయ వైదేహీం రథమారోపయత్ తదా
తర్వాత, గట్టిగా అరుస్తూ, కఠినమైన మాటలతో బెదిరించి, వైదేహిని ఒడిలోకి తీసుకుని, రథంపై కూర్చోబెట్టాడు.
సా గృహీతాతిచుక్రోశ రావణేన యశస్వినీ। రామేతి సీతా దుఃఖార్తా రామం దూరం గతం వనే
రావణుడు పట్టుకున్నప్పుడు, కీర్తిశాలి సీత, దూరంగా అడవిలో ఉన్న రాముడిని పిలుస్తూ, బాధతో ఆర్తిగా అరవసాగింది.
తామకామాం స కామార్తః పన్నగేన్ద్రవధూమివ। విచేష్టమానామాదాయ ఉత్పపాతాథ రావణః
కామంతో మత్తు చెందిన రావణుడు, సీతను పట్టుకొని, ఆమె పాము రాజు భార్యను లాగినట్టు, ఆమె ఎంత ప్రయత్నించినా తీసుకెళ్లాడు.
తతః సా రాక్షసేన్ద్రేణ హ్రియమాణా విహాయసా। భృశం చుక్రోశ మత్తేవ భ్రాన్తచిత్తా యథాతురా
అప్పుడు, రాక్షసుల రాజు రావణుడు ఆమెను ఆకాశమార్గంలో తీసుకెళ్తుంటే, సీత మనస్సు కలవరపడి, పిచ్చివాడిలా, బాధతో గట్టిగా అరవసాగింది.