క్షుధితస్య చ సింహస్య మృగశత్రోస్తరస్వినః। ఆశీవిషస్య వదనాద్ దంష్ట్రామాదాతుమిచ్ఛసి
నీవు ఆకలితో ఉన్న సింహం నోటి నుంచి పంజాలను తీయాలనుకుంటున్నావు, లేదా విషసర్పం నోటి నుంచి దంతాలను పట్టుకోవాలనుకుంటున్నావు.
మన్దరం పర్వతశ్రేష్ఠం పాణినా హర్తుమిచ్ఛసి। కాలకూటం విషం పీత్వా స్వస్తిమాన్ గన్తుమిచ్ఛసి
నీవు చేత్తో మందర పర్వతాన్ని ఎత్తాలనుకుంటున్నావు, లేదా ప్రాణాంతక విషాన్ని తాగి బతికి బయటికి రావాలనుకుంటున్నావు.
అక్షి సూచ్యా ప్రమృజసి జిహ్వయా లేఢి చ క్షురమ్। రాఘవస్య ప్రియాం భార్యామధిగన్తుం త్వమిచ్ఛసి
నీవు కళ్లలో సూచి పెట్టుకుంటావు, నాలుకతో కత్తిని నాకుతావు, ఎందుకంటే నీవు రాఘవుని ప్రియమైన భార్యను పొందాలని కోరుకుంటున్నావు.
అవసజ్య శిలాం కణ్ఠే సముద్రం తర్తుమిచ్ఛసి। సూర్యాచన్ద్రమసౌ చోభౌ పాణిభ్యాం హర్తుమిచ్ఛసి
నీవు మెడకు రాయి కట్టుకుని సముద్రాన్ని ఈదాలనుకుంటున్నావు, లేదా చేత్తో సూర్యుని, చంద్రునిని పట్టుకోవాలనుకుంటున్నావు.
యో రామస్య ప్రియాం భార్యాం ప్రధర్షయితుమిచ్ఛసి। అగ్నిం ప్రజ్వలితం దృష్ట్వా వస్త్రేణాహర్తుమిచ్ఛసి
రాముని ప్రియమైన భార్యను బలవంతంగా తీసుకోవాలనుకుంటున్న నీవు, మండుతున్న అగ్నిని వస్త్రంతో పట్టుకోవాలని ప్రయత్నించేవాడివి.
కల్యాణవృత్తాం యో భార్యాం రామస్యాహర్తుమిచ్ఛసి। అయోముఖానాం శూలానామగ్రే చరితుమిచ్ఛసి। రామస్య సదృశీం భార్యాం యోఽధిగన్తుం త్వమిచ్ఛసి
రాముని సద్గుణాల భార్యను తీసుకోవాలని కోరుకునే నీవు, ఇనుప కత్తుల మీద నడవాలనుకుంటున్నావు. రామునికి సమానమైన భార్యను పొందాలని ఆశపడుతున్నావు.
యదన్తరం సింహసృగాలయోర్వనే యదన్తరం స్యన్దనికాసముద్రయోః। సురాగ్ర్యసౌవీరకయోర్యదన్తరం తదన్తరం దాశరథేస్తవైవ చ
అడవిలో సింహం, నక్క మధ్య ఎంత దూరమో, నది, సముద్రం మధ్య ఎంత తేడా ఉందో, ఉత్తమ మద్యం, సాధారణ మద్యం మధ్య ఎంత తేడా ఉందో, అంతే తేడా దశరథుని కుమారుడు, నీవు మధ్య ఉంది.
యదన్తరం కాఞ్చనసీసలోహయో- ర్యదన్తరం చన్దనవారిపఙ్కయోః। యదన్తరం హస్తిబిడాలయోర్వనే తదన్తరం దాశరథేస్తవైవ చ
బంగారం, సీసం, ఇనుపం మధ్య ఎంత తేడా ఉందో, గంధపు చెట్టు, నీరు, మట్టికీ ఎంత తేడా ఉందో, అడవిలో ఏనుగు, గాడిద మధ్య ఎంత తేడా ఉందో, అంతే తేడా దశరథుని కుమారుడు, నీవు మధ్య ఉంది.
తస్మిన్ సహస్రాక్షసమప్రభావే రామే స్థితే కార్ముకబాణపాణౌ। హృతాపి తేఽహం న జరాం గమిష్యే ఆజ్యం యథా మక్షికయావగీర్ణమ్
అయ్యో! సహస్రాక్షుడి వంటి ప్రకాశంతో, విల్లు బాణం చేతిలో పట్టుకుని ఉన్న రాముడు ఉన్నప్పుడు, నిన్ను ఎవరైనా బలవంతంగా తీసుకెళ్లినా, నేను వృద్ధాప్యానికి లోనవ్వను. అది ఎలా అంటే, ఒక ఈగ నెయ్యిని మింగితే అది తగ్గదు కదా, అలాగే.
ఇతీవ తద్వాక్యమదుష్టభావా సుదుష్టముక్త్వా రజనీచరం తమ్। గాత్రప్రకమ్పాద్ వ్యథితా బభూవ వాతోద్ధతా సా కదలీవ తన్వీ
అలా, హృదయశుద్ధితో ఆ రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసునికి సీతా ఇలా చెప్పింది. అయినా అతడు దుష్టుడు. ఆ మాటలు చెప్పిన తర్వాత, ఆమె శరీరం వణికిపోయింది. గాలి ఊదినప్పుడు అరటి చెట్టు ఎలా కంపించదో, ఆమె కూడా అలానే బలహీనంగా వణికిపోయింది.
తాం వేపమానాముపలక్ష్య సీతాం స రావణో మృత్యుసమప్రభావః। కులం బలం నామ చ కర్మ చాత్మనః సమాచచక్షే భయకారణార్థమ్
సీతను వణికిపోతూ చూసిన రావణుడు, మరణం లాంటి భయంకరుడైన వాడు, తన వంశాన్ని, బలాన్ని, పేరు, చేసిన పనులను—all భయపెట్టడానికి—వివరించసాగాడు.
thumb|అష్టచత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే అష్టచత్వారింశః సర్గః ॥౩-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో అరణ్యకాండలో నలభై ఎనిమిదవ సర్గను వినండి.
ఏవం బ్రువత్యాం సీతాయాం సంరబ్ధః పరుషం వచః। లలాటే భ్రుకుటిం కృత్వా రావణః ప్రత్యువాచ హ
సీతా ఇలా మాట్లాడుతుండగా, కోపంతో తన నుదుటిపై మడమలు వేసుకుని, రావణుడు కఠినంగా ఆమెకు సమాధానం చెప్పాడు.
భ్రాతా వైశ్రవణస్యాహం సాపత్నో వరవర్ణిని। రావణో నామ భద్రం తే దశగ్రీవః ప్రతాపవాన్
ఓ సుందరీ! నేను వైశ్రవణుని సహోదరుడిని, అతనికి ప్రత్యర్థిని. నా పేరు రావణుడు, దశముఖుడు, మహాబలశాలి. నీకు శుభం కలగాలి.
యస్య దేవాః సగన్ధర్వాః పిశాచపతగోరగాః। విద్రవన్తి సదా భీతా మృత్యోరివ సదా ప్రజాః
దేవతలు, గంధర్వులు, పిశాచులు, పక్షులు, నాగులు—అందరూ ఎప్పుడూ నన్ను చూసి భయంతో పారిపోతారు. అది మరణాన్ని చూసినప్పుడు ప్రాణులు ఎలా పారిపోతాయో అలా.
యేన వైశ్రవణో భ్రాతా వైమాత్రాః కారణాన్తరే। ద్వన్ద్వమాసాదితః క్రోధాద్ రణే విక్రమ్య నిర్జితః
నా సోదరుడు అయిన వైశ్రవణుడు, వేరే తల్లికి పుట్టినవాడు, ఒక సందర్భంలో నా కోపంతో యుద్ధానికి వచ్చాడు. నేను అతనితో యుద్ధం చేసి అతన్ని జయించాను.
మద్భయార్తః పరిత్యజ్య స్వమధిష్ఠానమృద్ధిమత్। కైలాసం పర్వతశ్రేష్ఠమధ్యాస్తే నరవాహనః
నన్ను భయపడి, తన గొప్ప నగరాన్ని వదిలేసి, ఆ వైశ్రవణుడు ఇప్పుడు కైలాసం అనే గొప్ప పర్వతంపై తన వాహనంపై నివసిస్తున్నాడు.
యస్య తత్ పుష్పకం నామ విమానం కామగం శుభమ్। వీర్యాదావర్జితం భద్రే యేన యామి విహాయసమ్
అందమైన, ఇష్టానుసారంగా ఎగిరే పుష్పక విమానం నాకు ఉంది. నా పరాక్రమంతో దాన్ని పొందాను. ఆ విమానంలో నేను ఆకాశంలో సంచరిస్తూ ఉంటాను, ఓ మృదువైనవాడా!
మమ సంజాతరోషస్య ముఖం దృష్ట్వైవ మైథిలి। విద్రవన్తి పరిత్రస్తాః సురాః శక్రపురోగమాః
ఓ మిథిలా కుమార్తె! నేను కోపంగా ఉన్నప్పుడు, నా ముఖాన్ని చూసిన వెంటనే ఇంద్రునితో సహా దేవతలు భయంతో పారిపోతారు.
యత్ర తిష్ఠామ్యహం తత్ర మారుతో వాతి శఙ్కితః। తీవ్రాంశుః శిశిరాంశుశ్చ భయాత్ సమ్పద్యతే దివి
నేను ఉన్న చోట గాలి కూడా భయంతో మెల్లగా వీస్తుంది. ఆకాశంలో సూర్యుడు తీవ్రమైన కిరణాలు, చంద్రుడు చల్లని కాంతిని ప్రసరిస్తారు—all భయంతో.
నిష్కమ్పపత్రాస్తరవో నద్యశ్చ స్తిమితోదకాః। భవన్తి యత్ర తత్రాహం తిష్ఠామి చ చరామి చ
నేను ఉన్న చోట లేదా తిరుగుతున్న చోట, చెట్లు ఆకులు కదలకుండా నిలబడతాయి. నదుల నీళ్లు కూడా కదలకుండా ఉంటాయి.
మమ పారే సముద్రస్య లఙ్కా నామ పురీ శుభా। సమ్పూర్ణా రాక్షసైర్ఘోరైర్యథేన్ద్రస్యామరావతీ
సముద్రం దాటి, లంక అనే నా అందమైన నగరం ఉంది. అది భయంకరమైన రాక్షసులతో నిండిపోయి ఉంటుంది. అది ఇంద్రునికి అమరావతి ఎలా ఉంటుందో నాకు అలానే ఉంది.
ప్రాకారేణ పరిక్షిప్తా పాణ్డురేణ విరాజితా। హేమకక్ష్యా పురీ రమ్యా వైదూర్యమయతోరణా
ఆ నగరం తెల్లటి ప్రాకారంతో చుట్టబడి, బంగారు ప్రాంగణాలతో, వైడూర్య రత్నాలతో చేసిన గోపురాలతో ఎంతో అందంగా మెరిసిపోతుంది.
హస్త్యశ్వరథసమ్బాధా తూర్యనాదవినాదితా। సర్వకామఫలైర్వృక్షైః సంకులోద్యానభూషితా
అక్కడ ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు గుంపుగా ఉంటాయి. వాద్యాల ధ్వనితో మారుమోగుతుంది. అన్ని కోరికల ఫలాలను ఇచ్చే చెట్లతో ఉన్న ఉద్యానవనాలు ఆ నగరానికి అలంకారం.
తత్ర త్వం వస హే సీతే రాజపుత్రి మయా సహ। న స్మరిష్యసి నారీణాం మానుషీణాం మనస్విని
అక్కడ, ఓ సీతా రాజకుమారీ! నాతో కలిసి నివసించు. నీవు మానవ స్త్రీలను గుర్తు చేసుకోకపోతావు, ఓ ధీరవతి!
భుఞ్జానా మానుషాన్ భోగాన్ దివ్యాంశ్చ వరవర్ణిని। న స్మరిష్యసి రామస్య మానుషస్య గతాయుషః
అక్కడ మానవ లోకంలోని ఆనందాలను, దివ్యమైన సుఖాలను అనుభవిస్తూ, నీవు మానవుడైన రాముడిని, ఆయుష్షు ముగిసిన వాడిని, మరచిపోతావు, ఓ సుందరీ!
స్థాపయిత్వా ప్రియం పుత్రం రాజ్యే దశరథో నృపః। మన్దవీర్యస్తతో జ్యేష్ఠః సుతః ప్రస్థాపితో వనమ్
దశరథుడు తన ప్రియమైన కుమారుడిని రాజ్యానికి పట్టాభిషేకం చేసి, ఆ తర్వాత బలహీనుడై, తన పెద్ద కుమారుడిని అరణ్యంలోకి పంపించాడు.
తేన కిం భ్రష్టరాజ్యేన రామేణ గతచేతసా। కరిష్యసి విశాలాక్షి తాపసేన తపస్వినా
రాజ్యం పోయిన రాముడితో, మనసు స్థిరంగా లేని ascetic జీవితం గడిపే వాడితో, నీవు ఏమి సాధించగలవు, విశాలమైన కళ్లవాడా?
రక్ష రాక్షసభర్తారం కామయ స్వయమాగతమ్। న మన్మథశరావిష్టం ప్రత్యాఖ్యాతుం త్వమర్హసి
రాక్షసుల అధిపతిని, నిన్ను తానే వచ్చి కోరుతున్న వాడిని, ప్రేమతో ఆదరించు. మన్మథుని బాణాలతో గాయపడిన వాడిని తిరస్కరించకూడదు.
ప్రత్యాఖ్యాయ హి మాం భీరు పశ్చాత్తాపం గమిష్యసి। చరణేనాభిహత్యేవ పురూరవసముర్వశీ
నన్ను తిరస్కరిస్తే, భయపడే వాడివి, తర్వాత నీవు పశ్చాత్తాపపడతావు. పురూరవుని ఉర్వశి తన కాలితో తన్నిన తర్వాత ఎలా బాధపడిందో, అలా.