రామస్య పురుషవ్యాఘ్రః సహాయః సమరేఽరిహా। స భ్రాతా లక్ష్మణో నామ బ్రహ్మచారీ దృఢవ్రతః
పురుషులలో సింహుడైన లక్ష్మణుడు, యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరించే రాముని సహచారి. ఆ లక్ష్మణుడు బ్రహ్మచారి, ధృడవ్రతుడు.
అన్వగచ్ఛద్ ధనుష్పాణిః ప్రవ్రజన్తం మయా సహ। జటీ తాపసరూపేణ మయా సహ సహానుజః
బాణంతో ఆయుధంగా, రాముడు అరణ్యంలోకి వెళ్ళేటప్పుడు నన్ను వెంట తీసుకుని అతడు కూడా వెళ్ళాడు. మునుల వేషంలో జటలు కట్టుకుని, తన తమ్ముడితో కలిసి నన్ను అనుసరించాడు.
ప్రవిష్టో దణ్డకారణ్యం ధర్మనిత్యో దృఢవ్రతః। తే వయం ప్రచ్యుతా రాజ్యాత్ కైకేయ్యాస్తు కృతే త్రయః
ధర్మాన్ని ఎప్పుడూ పాటించే, ధృడనిశ్చయంతో ఉన్న రాముడు దండకారణ్యంలోకి ప్రవేశించాడు. కైకేయి కారణంగా మేము ముగ్గురం రాజ్యం నుండి బహిష్కరించబడ్డాము.
విచరామ ద్విజశ్రేష్ఠ వనం గమ్భీరమోజసా। సమాశ్వస ముహూర్తం తు శక్యం వస్తుమిహ త్వయా
బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా! మేము శక్తితో ఈ లోతైన అరణ్యంలో సంచరిస్తున్నాము. నీవు కొంతసేపు ఇక్కడ విశ్రాంతిగా ఉండవచ్చు.
ఆగమిష్యతి మే భర్తా వన్యమాదాయ పుష్కలమ్। రురూన్ గోధాన్ వరాహాంశ్చ హత్వాఽఽదాయామిషం బహు
నా భర్త అడవి ఆహారం సమృద్ధిగా తెచ్చి తిరిగి వస్తాడు. అతడు మృగాలను, గోదులను, పందులను వేటాడి, మాంసాన్ని ఎక్కువగా తెస్తాడు.
స త్వం నామ చ గోత్రం చ కులమాచక్ష్వ తత్త్వతః। ఏకశ్చ దణ్డకారణ్యే కిమర్థం చరసి ద్విజ
కాబట్టి, నీ పేరు, వంశం, కుటుంబాన్ని నిస్సందేహంగా చెప్పు. బ్రాహ్మణా! నువ్వు ఒంటరిగా దండకారణ్యంలో ఎందుకు తిరుగుతున్నావో చెప్పు.
ఏవం బ్రువత్యాం సీతాయాం రామపత్న్యాం మహాబలః। ప్రత్యువాచోత్తరం తీవ్రం రావణో రాక్షసాధిపః
ఇలా రాముని భార్య సీత మాట్లాడుతుండగా, రాక్షసాధిపతి రావణుడు, మహాబలుడు, ఆమెకు కఠినంగా ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చాడు.
యేన విత్రాసితా లోకాః సదేవాసురమానుషాః। అహం స రావణో నామ సీతే రక్షోగణేశ్వరః
సీతా! దేవతలు, అసురులు, మనుష్యులతో కూడిన లోకాలను భయపెట్టిన వాడు నేనే రాక్షసగణాధిపతి రావణుడిని.
త్వాం తు కాఞ్చనవర్ణాభాం దృష్ట్వా కౌశేయవాసినీమ్। రతిం స్వకేషు దారేషు నాధిగచ్ఛామ్యనిన్దితే
బంగారు వర్ణంతో, పట్టు వస్త్రాలు ధరించిన నిన్ను చూసిన తర్వాత, నిస్సందేహంగా, నా భార్యలలో నాకు ఆనందం కలగడం లేదు.
బహ్వీనాముత్తమస్త్రీణామాహృతానామితస్తతః। సర్వాసామేవ భద్రం తే మమాగ్రమహిషీ భవ
నేను ఎన్నో ప్రాంతాల నుండి ఉత్తమమైన స్త్రీలను తెచ్చుకున్నాను. నీకు శుభం కలగాలి. నువ్వు నా ప్రధాన రాణిగా అవ్వు.
లఙ్కా నామ సముద్రస్య మధ్యే మమ మహాపురీ। సాగరేణ పరిక్షిప్తా నివిష్టా గిరిమూర్ధని
సముద్రం మధ్యలో ఉన్న నా గొప్ప పట్టణాన్ని లంక అని పిలుస్తారు. అది సముద్రంతో చుట్టుపక్కల ముట్టడి చేయబడి, ఒక పర్వతంపై స్థిరంగా ఉంది.
తత్ర సీతే మయా సార్ధం వనేషు విచరిష్యసి। న చాస్య వనవాసస్య స్పృహయిష్యసి భామిని
అక్కడ, సీతా, నీవు నాతో కలిసి అడవుల్లో సంచరిస్తావు. ఈ వనవాసం మీద నీకు ఇకపై ఆశ ఉండదు, ఓ అందమైనవాడా.
పఞ్చ దాస్యః సహస్రాణి సర్వాభరణభూషితాః। సీతే పరిచరిష్యన్తి భార్యా భవసి మే యది
సీతా, నువ్వు నా భార్యగా మారితే, అన్ని అలంకారాలతో అలంకరించిన ఐదు వేల దాసులు నీకు సేవ చేస్తారు.
రావణేనైవముక్తా తు కుపితా జనకాత్మజా। ప్రత్యువాచానవద్యాఙ్గీ తమనాదృత్య రాక్షసమ్
రావణుడు ఇలా చెప్పినప్పుడు, జనకుని కుమార్తె అయిన సీతా కోపంతో, అతడిని పట్టించుకోకుండా, ఆ రాక్షసునికి సమాధానం చెప్పింది.
మహాగిరిమివాకమ్ప్యం మహేన్ద్రసదృశం పతిమ్। మహోదధిమివాక్షోభ్యమహం రామమనువ్రతా
నేను రామునికి అంకితమై ఉన్నాను. ఆయన గొప్ప పర్వతంలా కదలని వాడు, మహేంద్రుని లాంటి మహిమాన్వితుడు, మహాసముద్రంలా లోతైనవాడు.
సర్వలక్షణసమ్పన్నం న్యగ్రోధపరిమణ్డలమ్। సత్యసంధం మహాభాగమహం రామమనువ్రతా
నేను రామునికి అంకితమై ఉన్నాను. ఆయన అన్ని శుభలక్షణాలతో కూడినవాడు, వటవృక్షంలా విస్తారమైన రూపం కలవాడు, సత్యంలో నిలబడే వాడు, గొప్ప స్వభావం కలవాడు.
మహాబాహుం మహోరస్కం సింహవిక్రాన్తగామినమ్। నృసింహం సింహసంకాశమహం రామమనువ్రతా
నేను రామునికి అంకితమై ఉన్నాను. ఆయన బలమైన భుజాలు కలవాడు, విస్తారమైన ఛాతి ఉన్నవాడు, సింహంలా నడిచే వాడు, మనుషులలో సింహుడు, రూపంలో కూడా సింహంలా ఉన్నవాడు.
పూర్ణచన్ద్రాననం రామం రాజవత్సం జితేన్ద్రియమ్। పృథుకీర్తిం మహాబాహుమహం రామమనువ్రతా
నేను రామునికి అంకితమై ఉన్నాను. ఆయన ముఖం పూర్ణచంద్రుడిలా ప్రకాశిస్తుంది, రాజకుటుంబానికి చెందినవాడు, తన ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, పేరు ప్రపంచంలో వ్యాపించినవాడు, బలమైన భుజాలు కలవాడు.
త్వం పునర్జమ్బుకః సింహీం మామిహేచ్ఛసి దుర్లభామ్। నాహం శక్యా త్వయా స్ప్రష్టుమాదిత్యస్య ప్రభా యథా
నీవు నన్ను పొందాలని కోరుకుంటున్న జింక, అడవిలో సింహిని కోరుకునే నక్కవంటి వాడివి. నీవు నన్ను తాకలేవు, ఎవరూ సూర్యుని కాంతిని అందుకోలేని విధంగా.
పాదపాన్ కాఞ్చనాన్ నూనం బహూన్ పశ్యసి మన్దభాక్। రాఘవస్య ప్రియాం భార్యాం యస్త్వమిచ్ఛసి రాక్షస
ఓ మూర్ఖా, నీవు రాఘవుని ప్రియమైన భార్యను కోరుకుంటున్నావంటే, నువ్వు బహుశా ఎన్నో బంగారు చెట్లు చూస్తుంటావు.
క్షుధితస్య చ సింహస్య మృగశత్రోస్తరస్వినః। ఆశీవిషస్య వదనాద్ దంష్ట్రామాదాతుమిచ్ఛసి
నీవు ఆకలితో ఉన్న సింహం నోటి నుంచి పంజాలను తీయాలనుకుంటున్నావు, లేదా విషసర్పం నోటి నుంచి దంతాలను పట్టుకోవాలనుకుంటున్నావు.
మన్దరం పర్వతశ్రేష్ఠం పాణినా హర్తుమిచ్ఛసి। కాలకూటం విషం పీత్వా స్వస్తిమాన్ గన్తుమిచ్ఛసి
నీవు చేత్తో మందర పర్వతాన్ని ఎత్తాలనుకుంటున్నావు, లేదా ప్రాణాంతక విషాన్ని తాగి బతికి బయటికి రావాలనుకుంటున్నావు.
అక్షి సూచ్యా ప్రమృజసి జిహ్వయా లేఢి చ క్షురమ్। రాఘవస్య ప్రియాం భార్యామధిగన్తుం త్వమిచ్ఛసి
నీవు కళ్లలో సూచి పెట్టుకుంటావు, నాలుకతో కత్తిని నాకుతావు, ఎందుకంటే నీవు రాఘవుని ప్రియమైన భార్యను పొందాలని కోరుకుంటున్నావు.
అవసజ్య శిలాం కణ్ఠే సముద్రం తర్తుమిచ్ఛసి। సూర్యాచన్ద్రమసౌ చోభౌ పాణిభ్యాం హర్తుమిచ్ఛసి
నీవు మెడకు రాయి కట్టుకుని సముద్రాన్ని ఈదాలనుకుంటున్నావు, లేదా చేత్తో సూర్యుని, చంద్రునిని పట్టుకోవాలనుకుంటున్నావు.
యో రామస్య ప్రియాం భార్యాం ప్రధర్షయితుమిచ్ఛసి। అగ్నిం ప్రజ్వలితం దృష్ట్వా వస్త్రేణాహర్తుమిచ్ఛసి
రాముని ప్రియమైన భార్యను బలవంతంగా తీసుకోవాలనుకుంటున్న నీవు, మండుతున్న అగ్నిని వస్త్రంతో పట్టుకోవాలని ప్రయత్నించేవాడివి.
కల్యాణవృత్తాం యో భార్యాం రామస్యాహర్తుమిచ్ఛసి। అయోముఖానాం శూలానామగ్రే చరితుమిచ్ఛసి। రామస్య సదృశీం భార్యాం యోఽధిగన్తుం త్వమిచ్ఛసి
రాముని సద్గుణాల భార్యను తీసుకోవాలని కోరుకునే నీవు, ఇనుప కత్తుల మీద నడవాలనుకుంటున్నావు. రామునికి సమానమైన భార్యను పొందాలని ఆశపడుతున్నావు.
యదన్తరం సింహసృగాలయోర్వనే యదన్తరం స్యన్దనికాసముద్రయోః। సురాగ్ర్యసౌవీరకయోర్యదన్తరం తదన్తరం దాశరథేస్తవైవ చ
అడవిలో సింహం, నక్క మధ్య ఎంత దూరమో, నది, సముద్రం మధ్య ఎంత తేడా ఉందో, ఉత్తమ మద్యం, సాధారణ మద్యం మధ్య ఎంత తేడా ఉందో, అంతే తేడా దశరథుని కుమారుడు, నీవు మధ్య ఉంది.
యదన్తరం కాఞ్చనసీసలోహయో- ర్యదన్తరం చన్దనవారిపఙ్కయోః। యదన్తరం హస్తిబిడాలయోర్వనే తదన్తరం దాశరథేస్తవైవ చ
బంగారం, సీసం, ఇనుపం మధ్య ఎంత తేడా ఉందో, గంధపు చెట్టు, నీరు, మట్టికీ ఎంత తేడా ఉందో, అడవిలో ఏనుగు, గాడిద మధ్య ఎంత తేడా ఉందో, అంతే తేడా దశరథుని కుమారుడు, నీవు మధ్య ఉంది.
తస్మిన్ సహస్రాక్షసమప్రభావే రామే స్థితే కార్ముకబాణపాణౌ। హృతాపి తేఽహం న జరాం గమిష్యే ఆజ్యం యథా మక్షికయావగీర్ణమ్
అయ్యో! సహస్రాక్షుడి వంటి ప్రకాశంతో, విల్లు బాణం చేతిలో పట్టుకుని ఉన్న రాముడు ఉన్నప్పుడు, నిన్ను ఎవరైనా బలవంతంగా తీసుకెళ్లినా, నేను వృద్ధాప్యానికి లోనవ్వను. అది ఎలా అంటే, ఒక ఈగ నెయ్యిని మింగితే అది తగ్గదు కదా, అలాగే.
ఇతీవ తద్వాక్యమదుష్టభావా సుదుష్టముక్త్వా రజనీచరం తమ్। గాత్రప్రకమ్పాద్ వ్యథితా బభూవ వాతోద్ధతా సా కదలీవ తన్వీ
అలా, హృదయశుద్ధితో ఆ రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసునికి సీతా ఇలా చెప్పింది. అయినా అతడు దుష్టుడు. ఆ మాటలు చెప్పిన తర్వాత, ఆమె శరీరం వణికిపోయింది. గాలి ఊదినప్పుడు అరటి చెట్టు ఎలా కంపించదో, ఆమె కూడా అలానే బలహీనంగా వణికిపోయింది.