ఏష మే జీవితస్యాన్తో రామో యదభిషిచ్యతే। ఇతి బ్రువాణాం కైకేయీం శ్వశురో మే స పార్థివః
'రాముని పట్టాభిషేకం జరిగితే నా జీవితం అంతమవుతుంది' అని కైకేయి నా మామగారైన రాజుతో చెప్పింది.'
అయాచతార్థైరన్వర్థైర్న చ యాచ్ఞాం చకార సా। మమ భర్తా మహాతేజా వయసా పఞ్చవింశకః
'ఆమె ధనం లేదా ఇతర లాభాల కోసం అడగలేదు, ఇంకేమీ కోరలేదు. నా భర్త మహాతేజస్వి, అప్పటికి ఇరవై అయిదు సంవత్సరాలు వయస్సు.'
అష్టాదశ హి వర్షాణి మమ జన్మని గణ్యతే। రామేతి ప్రథితో లోకే సత్యవాన్ శీలవాన్ శుచిః
నా జన్మానికి పదెనిమిది సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాయి. లోకంలో నన్ను రాముడిగా, నిజాయితీగాను, మంచి స్వభావంగాను, పవిత్రుడిగాను అందరూ గుర్తిస్తారు.
విశాలాక్షో మహాబాహుః సర్వభూతహితే రతః। కామార్తశ్చ మహారాజః పితా దశరథః స్వయమ్
నా తండ్రి దశరథుడు, విశాలమైన కళ్లతో, బలమైన భుజాలతో, సమస్త ప్రాణుల మేలుకోసం కృషిచేసేవాడు. అతడు కోరికలకు లోనయ్యే మహారాజు.
కైకేయ్యాః ప్రియకామార్థం తం రామం నాభ్యషేచయత్। అభిషేకాయ తు పితుః సమీపం రామమాగతమ్
కైకేయి కోరిక నెరవేర్చాలని, నన్ను రాముడిని, అభిషేకం చేయకుండా నా తండ్రి ఆపేశాడు. రాజ్యాభిషేకానికి నేను ఆయన వద్దకు వచ్చినప్పటికీ, ఆయన చేయలేదు.
కైకేయీ మమ భర్తారమిత్యువాచ ద్రుతం వచః। తవ పిత్రా సమాజ్ఞప్తం మమేదం శృణు రాఘవ
కైకేయి నా భర్తతో త్వరగా ఇలా చెప్పింది: 'రాఘవా! నీ తండ్రి నా కోరిక మేరకు చెప్పిన మాట విను.'
భరతాయ ప్రదాతవ్యమిదం రాజ్యమకణ్టకమ్। త్వయా తు ఖలు వస్తవ్యం నవ వర్షాణి పఞ్చ చ
'ఈ రాజ్యం భరతుడికి ఇవ్వాలి. నువ్వు మాత్రం తొమ్మిది సంవత్సరాలు, ఐదు సంవత్సరాలు కలిపి, అరణ్యంలో నివసించాలి.'
వనే ప్రవ్రజ కాకుత్స్థ పితరం మోచయానృతాత్ । తథేత్యువాచ తాం రామః కైకేయీమకుతోభయః
'కాకుత్స్థ వంశజా! నువ్వు అరణ్యంలోకి వెళ్లి, నీ తండ్రిని అబద్ధం నుండి విముక్తుడిని చేయు.' అని చెప్పగా, రాముడు భయపడకుండా కైకేయికి, 'అలా జరుగుతుంది' అని సమాధానం ఇచ్చాడు.
చకార తద్వచః శ్రుత్వా భర్తా మమ దృఢవ్రతః। దద్యాన్న ప్రతిగృహ్ణీయాత్ సత్యం బ్రూయాన్న చానృతమ్
ఆ మాటలు విని, నా భర్త ధృడనిశ్చయంతో ఆజ్ఞను పాటించాడు. అతడు ఎప్పుడూ ఇస్తాడు కానీ తీసుకోడు, ఎప్పుడూ సత్యమే మాట్లాడతాడు, అబద్ధం చెప్పడు.
ఏతద్ బ్రాహ్మణ రామస్య వ్రతం ధృతమనుత్తమమ్। తస్య భ్రాతా తు వైమాత్రో లక్ష్మణో నామ వీర్యవాన్
బ్రాహ్మణా! ఇదే రాముని అత్యుత్తమమైన వ్రతం. అతనికి వేరే తల్లిదండ్రుల నుంచి పుట్టిన, పరాక్రమశాలి లక్ష్మణుడు అన్నయ్య.
రామస్య పురుషవ్యాఘ్రః సహాయః సమరేఽరిహా। స భ్రాతా లక్ష్మణో నామ బ్రహ్మచారీ దృఢవ్రతః
పురుషులలో సింహుడైన లక్ష్మణుడు, యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరించే రాముని సహచారి. ఆ లక్ష్మణుడు బ్రహ్మచారి, ధృడవ్రతుడు.
అన్వగచ్ఛద్ ధనుష్పాణిః ప్రవ్రజన్తం మయా సహ। జటీ తాపసరూపేణ మయా సహ సహానుజః
బాణంతో ఆయుధంగా, రాముడు అరణ్యంలోకి వెళ్ళేటప్పుడు నన్ను వెంట తీసుకుని అతడు కూడా వెళ్ళాడు. మునుల వేషంలో జటలు కట్టుకుని, తన తమ్ముడితో కలిసి నన్ను అనుసరించాడు.
ప్రవిష్టో దణ్డకారణ్యం ధర్మనిత్యో దృఢవ్రతః। తే వయం ప్రచ్యుతా రాజ్యాత్ కైకేయ్యాస్తు కృతే త్రయః
ధర్మాన్ని ఎప్పుడూ పాటించే, ధృడనిశ్చయంతో ఉన్న రాముడు దండకారణ్యంలోకి ప్రవేశించాడు. కైకేయి కారణంగా మేము ముగ్గురం రాజ్యం నుండి బహిష్కరించబడ్డాము.
విచరామ ద్విజశ్రేష్ఠ వనం గమ్భీరమోజసా। సమాశ్వస ముహూర్తం తు శక్యం వస్తుమిహ త్వయా
బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా! మేము శక్తితో ఈ లోతైన అరణ్యంలో సంచరిస్తున్నాము. నీవు కొంతసేపు ఇక్కడ విశ్రాంతిగా ఉండవచ్చు.
ఆగమిష్యతి మే భర్తా వన్యమాదాయ పుష్కలమ్। రురూన్ గోధాన్ వరాహాంశ్చ హత్వాఽఽదాయామిషం బహు
నా భర్త అడవి ఆహారం సమృద్ధిగా తెచ్చి తిరిగి వస్తాడు. అతడు మృగాలను, గోదులను, పందులను వేటాడి, మాంసాన్ని ఎక్కువగా తెస్తాడు.
స త్వం నామ చ గోత్రం చ కులమాచక్ష్వ తత్త్వతః। ఏకశ్చ దణ్డకారణ్యే కిమర్థం చరసి ద్విజ
కాబట్టి, నీ పేరు, వంశం, కుటుంబాన్ని నిస్సందేహంగా చెప్పు. బ్రాహ్మణా! నువ్వు ఒంటరిగా దండకారణ్యంలో ఎందుకు తిరుగుతున్నావో చెప్పు.
ఏవం బ్రువత్యాం సీతాయాం రామపత్న్యాం మహాబలః। ప్రత్యువాచోత్తరం తీవ్రం రావణో రాక్షసాధిపః
ఇలా రాముని భార్య సీత మాట్లాడుతుండగా, రాక్షసాధిపతి రావణుడు, మహాబలుడు, ఆమెకు కఠినంగా ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చాడు.
యేన విత్రాసితా లోకాః సదేవాసురమానుషాః। అహం స రావణో నామ సీతే రక్షోగణేశ్వరః
సీతా! దేవతలు, అసురులు, మనుష్యులతో కూడిన లోకాలను భయపెట్టిన వాడు నేనే రాక్షసగణాధిపతి రావణుడిని.
త్వాం తు కాఞ్చనవర్ణాభాం దృష్ట్వా కౌశేయవాసినీమ్। రతిం స్వకేషు దారేషు నాధిగచ్ఛామ్యనిన్దితే
బంగారు వర్ణంతో, పట్టు వస్త్రాలు ధరించిన నిన్ను చూసిన తర్వాత, నిస్సందేహంగా, నా భార్యలలో నాకు ఆనందం కలగడం లేదు.
బహ్వీనాముత్తమస్త్రీణామాహృతానామితస్తతః। సర్వాసామేవ భద్రం తే మమాగ్రమహిషీ భవ
నేను ఎన్నో ప్రాంతాల నుండి ఉత్తమమైన స్త్రీలను తెచ్చుకున్నాను. నీకు శుభం కలగాలి. నువ్వు నా ప్రధాన రాణిగా అవ్వు.
లఙ్కా నామ సముద్రస్య మధ్యే మమ మహాపురీ। సాగరేణ పరిక్షిప్తా నివిష్టా గిరిమూర్ధని
సముద్రం మధ్యలో ఉన్న నా గొప్ప పట్టణాన్ని లంక అని పిలుస్తారు. అది సముద్రంతో చుట్టుపక్కల ముట్టడి చేయబడి, ఒక పర్వతంపై స్థిరంగా ఉంది.
తత్ర సీతే మయా సార్ధం వనేషు విచరిష్యసి। న చాస్య వనవాసస్య స్పృహయిష్యసి భామిని
అక్కడ, సీతా, నీవు నాతో కలిసి అడవుల్లో సంచరిస్తావు. ఈ వనవాసం మీద నీకు ఇకపై ఆశ ఉండదు, ఓ అందమైనవాడా.
పఞ్చ దాస్యః సహస్రాణి సర్వాభరణభూషితాః। సీతే పరిచరిష్యన్తి భార్యా భవసి మే యది
సీతా, నువ్వు నా భార్యగా మారితే, అన్ని అలంకారాలతో అలంకరించిన ఐదు వేల దాసులు నీకు సేవ చేస్తారు.
రావణేనైవముక్తా తు కుపితా జనకాత్మజా। ప్రత్యువాచానవద్యాఙ్గీ తమనాదృత్య రాక్షసమ్
రావణుడు ఇలా చెప్పినప్పుడు, జనకుని కుమార్తె అయిన సీతా కోపంతో, అతడిని పట్టించుకోకుండా, ఆ రాక్షసునికి సమాధానం చెప్పింది.
మహాగిరిమివాకమ్ప్యం మహేన్ద్రసదృశం పతిమ్। మహోదధిమివాక్షోభ్యమహం రామమనువ్రతా
నేను రామునికి అంకితమై ఉన్నాను. ఆయన గొప్ప పర్వతంలా కదలని వాడు, మహేంద్రుని లాంటి మహిమాన్వితుడు, మహాసముద్రంలా లోతైనవాడు.
సర్వలక్షణసమ్పన్నం న్యగ్రోధపరిమణ్డలమ్। సత్యసంధం మహాభాగమహం రామమనువ్రతా
నేను రామునికి అంకితమై ఉన్నాను. ఆయన అన్ని శుభలక్షణాలతో కూడినవాడు, వటవృక్షంలా విస్తారమైన రూపం కలవాడు, సత్యంలో నిలబడే వాడు, గొప్ప స్వభావం కలవాడు.
మహాబాహుం మహోరస్కం సింహవిక్రాన్తగామినమ్। నృసింహం సింహసంకాశమహం రామమనువ్రతా
నేను రామునికి అంకితమై ఉన్నాను. ఆయన బలమైన భుజాలు కలవాడు, విస్తారమైన ఛాతి ఉన్నవాడు, సింహంలా నడిచే వాడు, మనుషులలో సింహుడు, రూపంలో కూడా సింహంలా ఉన్నవాడు.
పూర్ణచన్ద్రాననం రామం రాజవత్సం జితేన్ద్రియమ్। పృథుకీర్తిం మహాబాహుమహం రామమనువ్రతా
నేను రామునికి అంకితమై ఉన్నాను. ఆయన ముఖం పూర్ణచంద్రుడిలా ప్రకాశిస్తుంది, రాజకుటుంబానికి చెందినవాడు, తన ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, పేరు ప్రపంచంలో వ్యాపించినవాడు, బలమైన భుజాలు కలవాడు.
త్వం పునర్జమ్బుకః సింహీం మామిహేచ్ఛసి దుర్లభామ్। నాహం శక్యా త్వయా స్ప్రష్టుమాదిత్యస్య ప్రభా యథా
నీవు నన్ను పొందాలని కోరుకుంటున్న జింక, అడవిలో సింహిని కోరుకునే నక్కవంటి వాడివి. నీవు నన్ను తాకలేవు, ఎవరూ సూర్యుని కాంతిని అందుకోలేని విధంగా.
పాదపాన్ కాఞ్చనాన్ నూనం బహూన్ పశ్యసి మన్దభాక్। రాఘవస్య ప్రియాం భార్యాం యస్త్వమిచ్ఛసి రాక్షస
ఓ మూర్ఖా, నీవు రాఘవుని ప్రియమైన భార్యను కోరుకుంటున్నావంటే, నువ్వు బహుశా ఎన్నో బంగారు చెట్లు చూస్తుంటావు.