తతః సువేషం మృగయాగతం పతిం ప్రతీక్షమాణా సహలక్ష్మణం తదా। నిరీక్షమాణా హరితం దదర్శ త- న్మహద్ వనం నైవ తు రామలక్ష్మణౌ
అప్పుడు, తన భర్త రాముడు లక్ష్మణుడితో కలిసి వేటకు వెళ్లి తిరిగి వస్తాడని ఎదురుచూస్తూ, ఆమె చుట్టూ హరితవనాన్ని చూసింది. కానీ రాముడు, లక్ష్మణుడు మాత్రం కనబడలేదు.
thumb|సప్తచత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే సప్తచత్వారింశః సర్గః ॥౩-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో అరణ్యకాండలో నలభై ఏడవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
రావణేన తు వైదేహీ తదా పృష్టా జిహీర్షుణా। పరివ్రాజకరూపేణ శశంసాత్మానమాత్మనా
ఆ సమయంలో వైదేహిని అపహరించాలనుకున్న రావణుడు, పరివ్రాజకుడి రూపంలో వచ్చి తనను తానే పరిచయం చేసుకున్నాడు.
బ్రాహ్మణశ్చాతిథిశ్చైష అనుక్తో హి శపేత మామ్। ఇతి ధ్యాత్వా ముహూర్తం తు సీతా వచనమబ్రవీత్
'ఈ బ్రాహ్మణ అతిథిని సరిగ్గా గౌరవించకపోతే నన్ను శపించవచ్చు' అని కొంతసేపు ఆలోచించిన సీత, ఇలా మాట్లాడింది.
దుహితా జనకస్యాహం మైథిలస్య మహాత్మనః। సీతా నామ్నాస్మి భద్రం తే రామస్య మహిషీ ప్రియా
'నేను మిథిలా మహారాజు జనకుని కుమార్తెను. నా పేరు సీత. నీకు మంగళం కలగాలి. నేను రాముని ప్రియ భార్యను.'
ఉషిత్వా ద్వాదశ సమా ఇక్ష్వాకూణాం నివేశనే। భుఞ్జానా మానుషాన్ భోగాన్ సర్వకామసమృద్ధినీ
'ఇక్ష్వాకుల రాజమహల్లో పన్నెండు సంవత్సరాలు ఉండి, మానవ లోక సుఖాలను అనుభవిస్తూ, అన్ని కోరికలు తీరినవాడిని.'
తత్ర త్రయోదశే వర్షే రాజాఽమన్త్రయత ప్రభుః। అభిషేచయితుం రామం సమేతో రాజమన్త్రిభిః
'అక్కడ పదమూడు సంవత్సరంలో, రాజు తన మంత్రులతో కలిసి రాముని పట్టాభిషేకం చేయాలని నిర్ణయించాడు.'
తస్మిన్ సమ్భ్రియమాణే తు రాఘవస్యాభిషేచనే। కైకేయీ నామ భర్తారం మమార్యా యాచతే వరమ్
'రాఘవుని పట్టాభిషేకానికి ఏర్పాట్లు జరుగుతుండగా, నా అత్త అయిన కైకేయి తన భర్తను వరం అడిగింది.'
పరిగృహ్య తు కైకేయీ శ్వశురం సుకృతేన మే। మమ ప్రవ్రాజనం భర్తుర్భరతస్యాభిషేచనమ్
'కైకేయి నా మామగారిని తన అనుగ్రహంతో వశపరిచుకొని, నా భర్తను అరణ్యవాసానికి పంపించి, భరతుని పట్టాభిషేకం చేయించుకుంది.'
ద్వావయాచత భర్తారం సత్యసంధం నృపోత్తమమ్। నాద్య భోక్ష్యే న చ స్వప్స్యే న పాస్యే న కదాచన
'ఆమె రాజును, సత్యసంధుడైన నరేశ్వరుడిని రెండు వరాలు అడిగింది. నేను ఇకపై తినను, నిద్రపోను, తాగను అని ప్రమాణం చేసింది.'
ఏష మే జీవితస్యాన్తో రామో యదభిషిచ్యతే। ఇతి బ్రువాణాం కైకేయీం శ్వశురో మే స పార్థివః
'రాముని పట్టాభిషేకం జరిగితే నా జీవితం అంతమవుతుంది' అని కైకేయి నా మామగారైన రాజుతో చెప్పింది.'
అయాచతార్థైరన్వర్థైర్న చ యాచ్ఞాం చకార సా। మమ భర్తా మహాతేజా వయసా పఞ్చవింశకః
'ఆమె ధనం లేదా ఇతర లాభాల కోసం అడగలేదు, ఇంకేమీ కోరలేదు. నా భర్త మహాతేజస్వి, అప్పటికి ఇరవై అయిదు సంవత్సరాలు వయస్సు.'
అష్టాదశ హి వర్షాణి మమ జన్మని గణ్యతే। రామేతి ప్రథితో లోకే సత్యవాన్ శీలవాన్ శుచిః
నా జన్మానికి పదెనిమిది సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాయి. లోకంలో నన్ను రాముడిగా, నిజాయితీగాను, మంచి స్వభావంగాను, పవిత్రుడిగాను అందరూ గుర్తిస్తారు.
విశాలాక్షో మహాబాహుః సర్వభూతహితే రతః। కామార్తశ్చ మహారాజః పితా దశరథః స్వయమ్
నా తండ్రి దశరథుడు, విశాలమైన కళ్లతో, బలమైన భుజాలతో, సమస్త ప్రాణుల మేలుకోసం కృషిచేసేవాడు. అతడు కోరికలకు లోనయ్యే మహారాజు.
కైకేయ్యాః ప్రియకామార్థం తం రామం నాభ్యషేచయత్। అభిషేకాయ తు పితుః సమీపం రామమాగతమ్
కైకేయి కోరిక నెరవేర్చాలని, నన్ను రాముడిని, అభిషేకం చేయకుండా నా తండ్రి ఆపేశాడు. రాజ్యాభిషేకానికి నేను ఆయన వద్దకు వచ్చినప్పటికీ, ఆయన చేయలేదు.
కైకేయీ మమ భర్తారమిత్యువాచ ద్రుతం వచః। తవ పిత్రా సమాజ్ఞప్తం మమేదం శృణు రాఘవ
కైకేయి నా భర్తతో త్వరగా ఇలా చెప్పింది: 'రాఘవా! నీ తండ్రి నా కోరిక మేరకు చెప్పిన మాట విను.'
భరతాయ ప్రదాతవ్యమిదం రాజ్యమకణ్టకమ్। త్వయా తు ఖలు వస్తవ్యం నవ వర్షాణి పఞ్చ చ
'ఈ రాజ్యం భరతుడికి ఇవ్వాలి. నువ్వు మాత్రం తొమ్మిది సంవత్సరాలు, ఐదు సంవత్సరాలు కలిపి, అరణ్యంలో నివసించాలి.'
వనే ప్రవ్రజ కాకుత్స్థ పితరం మోచయానృతాత్ । తథేత్యువాచ తాం రామః కైకేయీమకుతోభయః
'కాకుత్స్థ వంశజా! నువ్వు అరణ్యంలోకి వెళ్లి, నీ తండ్రిని అబద్ధం నుండి విముక్తుడిని చేయు.' అని చెప్పగా, రాముడు భయపడకుండా కైకేయికి, 'అలా జరుగుతుంది' అని సమాధానం ఇచ్చాడు.
చకార తద్వచః శ్రుత్వా భర్తా మమ దృఢవ్రతః। దద్యాన్న ప్రతిగృహ్ణీయాత్ సత్యం బ్రూయాన్న చానృతమ్
ఆ మాటలు విని, నా భర్త ధృడనిశ్చయంతో ఆజ్ఞను పాటించాడు. అతడు ఎప్పుడూ ఇస్తాడు కానీ తీసుకోడు, ఎప్పుడూ సత్యమే మాట్లాడతాడు, అబద్ధం చెప్పడు.
ఏతద్ బ్రాహ్మణ రామస్య వ్రతం ధృతమనుత్తమమ్। తస్య భ్రాతా తు వైమాత్రో లక్ష్మణో నామ వీర్యవాన్
బ్రాహ్మణా! ఇదే రాముని అత్యుత్తమమైన వ్రతం. అతనికి వేరే తల్లిదండ్రుల నుంచి పుట్టిన, పరాక్రమశాలి లక్ష్మణుడు అన్నయ్య.
రామస్య పురుషవ్యాఘ్రః సహాయః సమరేఽరిహా। స భ్రాతా లక్ష్మణో నామ బ్రహ్మచారీ దృఢవ్రతః
పురుషులలో సింహుడైన లక్ష్మణుడు, యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరించే రాముని సహచారి. ఆ లక్ష్మణుడు బ్రహ్మచారి, ధృడవ్రతుడు.
అన్వగచ్ఛద్ ధనుష్పాణిః ప్రవ్రజన్తం మయా సహ। జటీ తాపసరూపేణ మయా సహ సహానుజః
బాణంతో ఆయుధంగా, రాముడు అరణ్యంలోకి వెళ్ళేటప్పుడు నన్ను వెంట తీసుకుని అతడు కూడా వెళ్ళాడు. మునుల వేషంలో జటలు కట్టుకుని, తన తమ్ముడితో కలిసి నన్ను అనుసరించాడు.
ప్రవిష్టో దణ్డకారణ్యం ధర్మనిత్యో దృఢవ్రతః। తే వయం ప్రచ్యుతా రాజ్యాత్ కైకేయ్యాస్తు కృతే త్రయః
ధర్మాన్ని ఎప్పుడూ పాటించే, ధృడనిశ్చయంతో ఉన్న రాముడు దండకారణ్యంలోకి ప్రవేశించాడు. కైకేయి కారణంగా మేము ముగ్గురం రాజ్యం నుండి బహిష్కరించబడ్డాము.
విచరామ ద్విజశ్రేష్ఠ వనం గమ్భీరమోజసా। సమాశ్వస ముహూర్తం తు శక్యం వస్తుమిహ త్వయా
బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా! మేము శక్తితో ఈ లోతైన అరణ్యంలో సంచరిస్తున్నాము. నీవు కొంతసేపు ఇక్కడ విశ్రాంతిగా ఉండవచ్చు.
ఆగమిష్యతి మే భర్తా వన్యమాదాయ పుష్కలమ్। రురూన్ గోధాన్ వరాహాంశ్చ హత్వాఽఽదాయామిషం బహు
నా భర్త అడవి ఆహారం సమృద్ధిగా తెచ్చి తిరిగి వస్తాడు. అతడు మృగాలను, గోదులను, పందులను వేటాడి, మాంసాన్ని ఎక్కువగా తెస్తాడు.
స త్వం నామ చ గోత్రం చ కులమాచక్ష్వ తత్త్వతః। ఏకశ్చ దణ్డకారణ్యే కిమర్థం చరసి ద్విజ
కాబట్టి, నీ పేరు, వంశం, కుటుంబాన్ని నిస్సందేహంగా చెప్పు. బ్రాహ్మణా! నువ్వు ఒంటరిగా దండకారణ్యంలో ఎందుకు తిరుగుతున్నావో చెప్పు.
ఏవం బ్రువత్యాం సీతాయాం రామపత్న్యాం మహాబలః। ప్రత్యువాచోత్తరం తీవ్రం రావణో రాక్షసాధిపః
ఇలా రాముని భార్య సీత మాట్లాడుతుండగా, రాక్షసాధిపతి రావణుడు, మహాబలుడు, ఆమెకు కఠినంగా ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చాడు.
యేన విత్రాసితా లోకాః సదేవాసురమానుషాః। అహం స రావణో నామ సీతే రక్షోగణేశ్వరః
సీతా! దేవతలు, అసురులు, మనుష్యులతో కూడిన లోకాలను భయపెట్టిన వాడు నేనే రాక్షసగణాధిపతి రావణుడిని.
త్వాం తు కాఞ్చనవర్ణాభాం దృష్ట్వా కౌశేయవాసినీమ్। రతిం స్వకేషు దారేషు నాధిగచ్ఛామ్యనిన్దితే
బంగారు వర్ణంతో, పట్టు వస్త్రాలు ధరించిన నిన్ను చూసిన తర్వాత, నిస్సందేహంగా, నా భార్యలలో నాకు ఆనందం కలగడం లేదు.
బహ్వీనాముత్తమస్త్రీణామాహృతానామితస్తతః। సర్వాసామేవ భద్రం తే మమాగ్రమహిషీ భవ
నేను ఎన్నో ప్రాంతాల నుండి ఉత్తమమైన స్త్రీలను తెచ్చుకున్నాను. నీకు శుభం కలగాలి. నువ్వు నా ప్రధాన రాణిగా అవ్వు.