వసూనాం వా వరారోహే దేవతా ప్రతిభాసి మే। నేహ గచ్ఛన్తి గన్ధర్వా న దేవా న చ కిన్నరాః
ఓ సుందర నడుము కలదానా, నీవు వసువులలో దేవతలా కనిపిస్తున్నావు. ఇక్కడ గంధర్వులు, దేవతలు, కిన్నరులు రావడం లేదు.
రాక్షసానామయం వాసః కథం తు త్వమిహాగతా। ఇహ శాఖామృగాః సింహా ద్వీపివ్యాఘ్రమృగా వృకాః
ఇది రాక్షసుల నివాసం. మరి నీవు ఇక్కడ ఎలా వచ్చావు? ఇక్కడ చెట్లమీద ఉండే జంతువులు, సింహాలు, ద్వీపాల్లో ఉండే పులులు, నక్కలు ఉన్నాయి.
ఋక్షాస్తరక్షవః కఙ్కాః కథం తేభ్యో న బిభ్యసే। మదాన్వితానాం ఘోరాణాం కుఞ్జరాణాం తరస్వినామ్
ఇక్కడ ఎలుగుబంట్లు, నక్కలు, గొల్లపక్షులు ఉన్నాయి. వాటిని చూసి నీవు భయపడటం లేదా? ఇంకా ఉన్మత్తంగా, భయంకరంగా, వేగంగా తిరిగే ఏనుగులు కూడా ఉన్నాయి.
కథమేకా మహారణ్యే న బిభేషి వరాననే। కాసి కస్య కుతశ్చ త్వం కిం నిమిత్తం చ దణ్డకాన్
ఓ సుందర ముఖి! నీవు ఈ విస్తారమైన అడవిలో ఒంటరిగా ఉండి కూడా భయపడటం లేదేంటి? నీవెవరు? ఎవరి కుమార్తె? ఎక్కడి నుంచి వచ్చావు? దండకారణ్యంలోకి ఎందుకు వచ్చావు?
ఏకా చరసి కల్యాణి ఘోరాన్ రాక్షససేవితాన్। ఇతి ప్రశస్తా వైదేహీ రావణేన మహాత్మనా
ఓ సుందరి, నీవు ఒంటరిగా భయంకరమైన రాక్షసులు సంచరించే చోట్ల తిరుగుతున్నావు. ఇలా మహాత్ముడైన రావణుడు వైదేహిని ప్రశంసించాడు.
ద్విజాతివేషేణ హి తం దృష్ట్వా రావణమాగతమ్। సర్వైరతిథిసత్కారైః పూజయామాస మైథిలీ
రావణుడు ద్విజాతి వేషంలో వచ్చినట్టుగా చూసి, మైతిలీ అతనిని అతిథిగా గౌరవించి, అన్ని ఆతిథ్య మర్యాదలతో సత్కరించింది.
ఉపానీయాసనం పూర్వం పాద్యేనాభినిమన్త్ర్య చ। అబ్రవీత్ సిద్ధమిత్యేవ తదా తం సౌమ్యదర్శనమ్
ఆమె ముందుగా ఆసనం తీసుకొచ్చి, పాదాలకు నీళ్లు ఇచ్చి ఆహ్వానించి, 'అన్నీ సిద్ధంగా ఉన్నాయి' అని ఆ మృదువైన ముఖాన్ని కలిగిన అతనితో చెప్పింది.
ద్విజాతివేషేణ సమీక్ష్య మైథిలీ సమాగతం పాత్రకుసుమ్భధారిణమ్। అశక్యముద్ద్వేష్టుముపాయదర్శనా- న్న్యమన్త్రయద్ బ్రాహ్మణవత్ తథాగతమ్
ద్విజాతి వేషంలో పాత్రం, కుసుంబం పట్టుకుని వచ్చినవాడిని మైతిలీ గమనించి, తిరస్కరించలేని పరిస్థితిలో, బ్రాహ్మణుడిలా అతనిని ఆహ్వానించింది.
ఇయం బృసీ బ్రాహ్మణ కామమాస్యతా- మిదం చ పాద్యం ప్రతిగృహ్యతామితి। ఇదం చ సిద్ధం వనజాతముత్తమం త్వదర్థమవ్యగ్రమిహోపభుజ్యతామ్
'ఇక్కడ ఆసనం ఉంది బ్రాహ్మణా, దయచేసి కూర్చోండి. ఈ పాద్యాన్ని స్వీకరించండి. మీకోసం సిద్ధం చేసిన ఈ అరణ్యఫలాలను నిర్భయంగా ఇక్కడ ఆస్వాదించండి' అని చెప్పింది.
నిమన్త్ర్యమాణః ప్రతిపూర్ణభాషిణీం నరేన్ద్రపత్నీం ప్రసమీక్ష్య మైథిలీమ్। ప్రసహ్య తస్యా హరణే దృఢం మనః సమర్పయామాస వధాయ రావణః
మైతిలీ, నరేంద్రపత్నిగా సంపూర్ణంగా మాట్లాడుతూ ఆహ్వానిస్తున్నదాన్ని రావణుడు చూసి, ఆమెను బలవంతంగా అపహరించాలనే దృఢ సంకల్పంతో తన మనసును ఆమె వినాశనానికి అంకితం చేశాడు.
తతః సువేషం మృగయాగతం పతిం ప్రతీక్షమాణా సహలక్ష్మణం తదా। నిరీక్షమాణా హరితం దదర్శ త- న్మహద్ వనం నైవ తు రామలక్ష్మణౌ
అప్పుడు, తన భర్త రాముడు లక్ష్మణుడితో కలిసి వేటకు వెళ్లి తిరిగి వస్తాడని ఎదురుచూస్తూ, ఆమె చుట్టూ హరితవనాన్ని చూసింది. కానీ రాముడు, లక్ష్మణుడు మాత్రం కనబడలేదు.
thumb|సప్తచత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే సప్తచత్వారింశః సర్గః ॥౩-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో అరణ్యకాండలో నలభై ఏడవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
రావణేన తు వైదేహీ తదా పృష్టా జిహీర్షుణా। పరివ్రాజకరూపేణ శశంసాత్మానమాత్మనా
ఆ సమయంలో వైదేహిని అపహరించాలనుకున్న రావణుడు, పరివ్రాజకుడి రూపంలో వచ్చి తనను తానే పరిచయం చేసుకున్నాడు.
బ్రాహ్మణశ్చాతిథిశ్చైష అనుక్తో హి శపేత మామ్। ఇతి ధ్యాత్వా ముహూర్తం తు సీతా వచనమబ్రవీత్
'ఈ బ్రాహ్మణ అతిథిని సరిగ్గా గౌరవించకపోతే నన్ను శపించవచ్చు' అని కొంతసేపు ఆలోచించిన సీత, ఇలా మాట్లాడింది.
దుహితా జనకస్యాహం మైథిలస్య మహాత్మనః। సీతా నామ్నాస్మి భద్రం తే రామస్య మహిషీ ప్రియా
'నేను మిథిలా మహారాజు జనకుని కుమార్తెను. నా పేరు సీత. నీకు మంగళం కలగాలి. నేను రాముని ప్రియ భార్యను.'
ఉషిత్వా ద్వాదశ సమా ఇక్ష్వాకూణాం నివేశనే। భుఞ్జానా మానుషాన్ భోగాన్ సర్వకామసమృద్ధినీ
'ఇక్ష్వాకుల రాజమహల్లో పన్నెండు సంవత్సరాలు ఉండి, మానవ లోక సుఖాలను అనుభవిస్తూ, అన్ని కోరికలు తీరినవాడిని.'
తత్ర త్రయోదశే వర్షే రాజాఽమన్త్రయత ప్రభుః। అభిషేచయితుం రామం సమేతో రాజమన్త్రిభిః
'అక్కడ పదమూడు సంవత్సరంలో, రాజు తన మంత్రులతో కలిసి రాముని పట్టాభిషేకం చేయాలని నిర్ణయించాడు.'
తస్మిన్ సమ్భ్రియమాణే తు రాఘవస్యాభిషేచనే। కైకేయీ నామ భర్తారం మమార్యా యాచతే వరమ్
'రాఘవుని పట్టాభిషేకానికి ఏర్పాట్లు జరుగుతుండగా, నా అత్త అయిన కైకేయి తన భర్తను వరం అడిగింది.'
పరిగృహ్య తు కైకేయీ శ్వశురం సుకృతేన మే। మమ ప్రవ్రాజనం భర్తుర్భరతస్యాభిషేచనమ్
'కైకేయి నా మామగారిని తన అనుగ్రహంతో వశపరిచుకొని, నా భర్తను అరణ్యవాసానికి పంపించి, భరతుని పట్టాభిషేకం చేయించుకుంది.'
ద్వావయాచత భర్తారం సత్యసంధం నృపోత్తమమ్। నాద్య భోక్ష్యే న చ స్వప్స్యే న పాస్యే న కదాచన
'ఆమె రాజును, సత్యసంధుడైన నరేశ్వరుడిని రెండు వరాలు అడిగింది. నేను ఇకపై తినను, నిద్రపోను, తాగను అని ప్రమాణం చేసింది.'
ఏష మే జీవితస్యాన్తో రామో యదభిషిచ్యతే। ఇతి బ్రువాణాం కైకేయీం శ్వశురో మే స పార్థివః
'రాముని పట్టాభిషేకం జరిగితే నా జీవితం అంతమవుతుంది' అని కైకేయి నా మామగారైన రాజుతో చెప్పింది.'
అయాచతార్థైరన్వర్థైర్న చ యాచ్ఞాం చకార సా। మమ భర్తా మహాతేజా వయసా పఞ్చవింశకః
'ఆమె ధనం లేదా ఇతర లాభాల కోసం అడగలేదు, ఇంకేమీ కోరలేదు. నా భర్త మహాతేజస్వి, అప్పటికి ఇరవై అయిదు సంవత్సరాలు వయస్సు.'
అష్టాదశ హి వర్షాణి మమ జన్మని గణ్యతే। రామేతి ప్రథితో లోకే సత్యవాన్ శీలవాన్ శుచిః
నా జన్మానికి పదెనిమిది సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాయి. లోకంలో నన్ను రాముడిగా, నిజాయితీగాను, మంచి స్వభావంగాను, పవిత్రుడిగాను అందరూ గుర్తిస్తారు.
విశాలాక్షో మహాబాహుః సర్వభూతహితే రతః। కామార్తశ్చ మహారాజః పితా దశరథః స్వయమ్
నా తండ్రి దశరథుడు, విశాలమైన కళ్లతో, బలమైన భుజాలతో, సమస్త ప్రాణుల మేలుకోసం కృషిచేసేవాడు. అతడు కోరికలకు లోనయ్యే మహారాజు.
కైకేయ్యాః ప్రియకామార్థం తం రామం నాభ్యషేచయత్। అభిషేకాయ తు పితుః సమీపం రామమాగతమ్
కైకేయి కోరిక నెరవేర్చాలని, నన్ను రాముడిని, అభిషేకం చేయకుండా నా తండ్రి ఆపేశాడు. రాజ్యాభిషేకానికి నేను ఆయన వద్దకు వచ్చినప్పటికీ, ఆయన చేయలేదు.
కైకేయీ మమ భర్తారమిత్యువాచ ద్రుతం వచః। తవ పిత్రా సమాజ్ఞప్తం మమేదం శృణు రాఘవ
కైకేయి నా భర్తతో త్వరగా ఇలా చెప్పింది: 'రాఘవా! నీ తండ్రి నా కోరిక మేరకు చెప్పిన మాట విను.'
భరతాయ ప్రదాతవ్యమిదం రాజ్యమకణ్టకమ్। త్వయా తు ఖలు వస్తవ్యం నవ వర్షాణి పఞ్చ చ
'ఈ రాజ్యం భరతుడికి ఇవ్వాలి. నువ్వు మాత్రం తొమ్మిది సంవత్సరాలు, ఐదు సంవత్సరాలు కలిపి, అరణ్యంలో నివసించాలి.'
వనే ప్రవ్రజ కాకుత్స్థ పితరం మోచయానృతాత్ । తథేత్యువాచ తాం రామః కైకేయీమకుతోభయః
'కాకుత్స్థ వంశజా! నువ్వు అరణ్యంలోకి వెళ్లి, నీ తండ్రిని అబద్ధం నుండి విముక్తుడిని చేయు.' అని చెప్పగా, రాముడు భయపడకుండా కైకేయికి, 'అలా జరుగుతుంది' అని సమాధానం ఇచ్చాడు.
చకార తద్వచః శ్రుత్వా భర్తా మమ దృఢవ్రతః। దద్యాన్న ప్రతిగృహ్ణీయాత్ సత్యం బ్రూయాన్న చానృతమ్
ఆ మాటలు విని, నా భర్త ధృడనిశ్చయంతో ఆజ్ఞను పాటించాడు. అతడు ఎప్పుడూ ఇస్తాడు కానీ తీసుకోడు, ఎప్పుడూ సత్యమే మాట్లాడతాడు, అబద్ధం చెప్పడు.
ఏతద్ బ్రాహ్మణ రామస్య వ్రతం ధృతమనుత్తమమ్। తస్య భ్రాతా తు వైమాత్రో లక్ష్మణో నామ వీర్యవాన్
బ్రాహ్మణా! ఇదే రాముని అత్యుత్తమమైన వ్రతం. అతనికి వేరే తల్లిదండ్రుల నుంచి పుట్టిన, పరాక్రమశాలి లక్ష్మణుడు అన్నయ్య.