సమాః శిఖరిణః స్నిగ్ధాః పాణ్డురా దశనాస్తవ। విశాలే విమలే నేత్రే రక్తాన్తే కృష్ణతారకే
నీ పళ్ళు పర్వత శిఖరాల్లా సమంగా, మృదువుగా, తెల్లగా ఉన్నాయి. నీ కన్నులు పెద్దవి, నిర్మలంగా, చివరల్లో ఎరుపు, నల్లని మణికట్టు కలిగి ఉన్నాయి.
విశాలం జఘనం పీనమూరూ కరికరోపమౌ। ఏతావుపచితౌ వృత్తౌ సంహతౌ సమ్ప్రగల్భితౌ
నీ నడుము విస్తారంగా ఉంది, తొడలు దృఢంగా, వృత్తంగా, యువ ఏనుగుల కండెముకలను పోలి, బాగా ఏర్పడి దగ్గరగా ఉన్నాయి.
పీనోన్నతముఖౌ కాన్తౌ స్నిగ్ధతాలఫలోపమౌ। మణిప్రవేకాభరణౌ రుచిరౌ తే పయోధరౌ
నీ వక్షోజాలు పుష్టిగా, ఎత్తుగా, ఆకర్షణీయంగా, మృదువైన తాళపండు లాంటి ఆకారంలో, మణులు, ముత్యాల అలంకారాలతో అందంగా మెరిసిపోతున్నాయి.
చారుస్మితే చారుదతి చారునేత్రే విలాసిని। మనో హరసి మే రామే నదీకూలమివామ్భసా
ఓ రాముని ప్రియమైనవాడా! అందమైన నవ్వు, సుందరమైన పళ్ళు, ఆకర్షణీయమైన కన్నులతో, లీలాగమనంతో నీవు నా మనసును నదీ తీరాన్ని నీరు తడిపినట్టు ఆకర్షిస్తున్నావు.
కరాన్తమితమధ్యాసి సుకేశే సంహతస్తని। నైవ దేవీ న గన్ధర్వీ న యక్షీ న చ కింనరీ
నీ నడుము చేతితో పట్టుకోదగినంత సన్నగా ఉంది, కేశాలు అందంగా ఉన్నాయి, వక్షోజాలు దగ్గరగా ఉన్నాయి. నీవు దేవతా, గంధర్వి, యక్షి, కిన్నరి ఎవ్వరూ కాదనిపిస్తుంది.
నైవంరూపా మయా నారీ దృష్టపూర్వా మహీతలే। రూపమగ్ర్యం చ లోకేషు సౌకుమార్యం వయశ్చ తే
ఈ భూమిపై ఇంత అందమైన మహిళను నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు. నీ అందం, మృదుత్వం, యవ్వనం లోకాలన్నిటిలోనూ అగ్రస్థానంలో ఉన్నాయి.
ఇహ వాసశ్చ కాన్తారే చిత్తమున్మాథయన్తి మే। సా ప్రతిక్రామ భద్రం తే న త్వం వస్తుమిహార్హసి
ఈ అడవిలో నీ నివాసం నా మనసును కలవరపెడుతోంది. అందుకే, ఓ మంగళకరమైనవాడా, ఇక్కడ ఉండక పోవడం మంచిది.
రాక్షసానామయం వాసో ఘోరాణాం కామరూపిణామ్। ప్రాసాదాగ్రాణి రమ్యాణి నగరోపవనాని చ
ఇది రాక్షసుల నివాసం, భయంకరమైన, రూపాలు మార్చుకునే వాళ్ళది. ఇక్కడ అందమైన ప్రాసాదాలు, నగరోత్సవనాలు ఉన్నాయి.
సమ్పన్నాని సుగన్ధీని యుక్తాన్యాచరితుం త్వయా। వరం మాల్యం వరం గన్ధం వరం వస్త్రం చ శోభనే
అవి సంపన్నంగా, సువాసనలతో నిండినవి, నీకు అనుకూలంగా అనుభవించదగినవి. ఓ అందమైనవాడా, నీవు ఉత్తమమైన పూలమాలలు, పరిమళాలు, వస్త్రాలు ధరించదగినవాడవు.
భర్తారం చ వరం మన్యే త్వద్యుక్తమసితేక్షణే। కా త్వం భవసి రుద్రాణాం మరుతాం వా శుచిస్మితే
ఓ నల్లని కళ్ళు కలదానా, నీవు మంచి భర్తకు అర్హవు. నీవెవరు? నీవు రుద్రులలో, లేక మరుత్స్వాములలో ఎవరి భార్యవా? నీ నవ్వు పవిత్రంగా ఉంది.
వసూనాం వా వరారోహే దేవతా ప్రతిభాసి మే। నేహ గచ్ఛన్తి గన్ధర్వా న దేవా న చ కిన్నరాః
ఓ సుందర నడుము కలదానా, నీవు వసువులలో దేవతలా కనిపిస్తున్నావు. ఇక్కడ గంధర్వులు, దేవతలు, కిన్నరులు రావడం లేదు.
రాక్షసానామయం వాసః కథం తు త్వమిహాగతా। ఇహ శాఖామృగాః సింహా ద్వీపివ్యాఘ్రమృగా వృకాః
ఇది రాక్షసుల నివాసం. మరి నీవు ఇక్కడ ఎలా వచ్చావు? ఇక్కడ చెట్లమీద ఉండే జంతువులు, సింహాలు, ద్వీపాల్లో ఉండే పులులు, నక్కలు ఉన్నాయి.
ఋక్షాస్తరక్షవః కఙ్కాః కథం తేభ్యో న బిభ్యసే। మదాన్వితానాం ఘోరాణాం కుఞ్జరాణాం తరస్వినామ్
ఇక్కడ ఎలుగుబంట్లు, నక్కలు, గొల్లపక్షులు ఉన్నాయి. వాటిని చూసి నీవు భయపడటం లేదా? ఇంకా ఉన్మత్తంగా, భయంకరంగా, వేగంగా తిరిగే ఏనుగులు కూడా ఉన్నాయి.
కథమేకా మహారణ్యే న బిభేషి వరాననే। కాసి కస్య కుతశ్చ త్వం కిం నిమిత్తం చ దణ్డకాన్
ఓ సుందర ముఖి! నీవు ఈ విస్తారమైన అడవిలో ఒంటరిగా ఉండి కూడా భయపడటం లేదేంటి? నీవెవరు? ఎవరి కుమార్తె? ఎక్కడి నుంచి వచ్చావు? దండకారణ్యంలోకి ఎందుకు వచ్చావు?
ఏకా చరసి కల్యాణి ఘోరాన్ రాక్షససేవితాన్। ఇతి ప్రశస్తా వైదేహీ రావణేన మహాత్మనా
ఓ సుందరి, నీవు ఒంటరిగా భయంకరమైన రాక్షసులు సంచరించే చోట్ల తిరుగుతున్నావు. ఇలా మహాత్ముడైన రావణుడు వైదేహిని ప్రశంసించాడు.
ద్విజాతివేషేణ హి తం దృష్ట్వా రావణమాగతమ్। సర్వైరతిథిసత్కారైః పూజయామాస మైథిలీ
రావణుడు ద్విజాతి వేషంలో వచ్చినట్టుగా చూసి, మైతిలీ అతనిని అతిథిగా గౌరవించి, అన్ని ఆతిథ్య మర్యాదలతో సత్కరించింది.
ఉపానీయాసనం పూర్వం పాద్యేనాభినిమన్త్ర్య చ। అబ్రవీత్ సిద్ధమిత్యేవ తదా తం సౌమ్యదర్శనమ్
ఆమె ముందుగా ఆసనం తీసుకొచ్చి, పాదాలకు నీళ్లు ఇచ్చి ఆహ్వానించి, 'అన్నీ సిద్ధంగా ఉన్నాయి' అని ఆ మృదువైన ముఖాన్ని కలిగిన అతనితో చెప్పింది.
ద్విజాతివేషేణ సమీక్ష్య మైథిలీ సమాగతం పాత్రకుసుమ్భధారిణమ్। అశక్యముద్ద్వేష్టుముపాయదర్శనా- న్న్యమన్త్రయద్ బ్రాహ్మణవత్ తథాగతమ్
ద్విజాతి వేషంలో పాత్రం, కుసుంబం పట్టుకుని వచ్చినవాడిని మైతిలీ గమనించి, తిరస్కరించలేని పరిస్థితిలో, బ్రాహ్మణుడిలా అతనిని ఆహ్వానించింది.
ఇయం బృసీ బ్రాహ్మణ కామమాస్యతా- మిదం చ పాద్యం ప్రతిగృహ్యతామితి। ఇదం చ సిద్ధం వనజాతముత్తమం త్వదర్థమవ్యగ్రమిహోపభుజ్యతామ్
'ఇక్కడ ఆసనం ఉంది బ్రాహ్మణా, దయచేసి కూర్చోండి. ఈ పాద్యాన్ని స్వీకరించండి. మీకోసం సిద్ధం చేసిన ఈ అరణ్యఫలాలను నిర్భయంగా ఇక్కడ ఆస్వాదించండి' అని చెప్పింది.
నిమన్త్ర్యమాణః ప్రతిపూర్ణభాషిణీం నరేన్ద్రపత్నీం ప్రసమీక్ష్య మైథిలీమ్। ప్రసహ్య తస్యా హరణే దృఢం మనః సమర్పయామాస వధాయ రావణః
మైతిలీ, నరేంద్రపత్నిగా సంపూర్ణంగా మాట్లాడుతూ ఆహ్వానిస్తున్నదాన్ని రావణుడు చూసి, ఆమెను బలవంతంగా అపహరించాలనే దృఢ సంకల్పంతో తన మనసును ఆమె వినాశనానికి అంకితం చేశాడు.
తతః సువేషం మృగయాగతం పతిం ప్రతీక్షమాణా సహలక్ష్మణం తదా। నిరీక్షమాణా హరితం దదర్శ త- న్మహద్ వనం నైవ తు రామలక్ష్మణౌ
అప్పుడు, తన భర్త రాముడు లక్ష్మణుడితో కలిసి వేటకు వెళ్లి తిరిగి వస్తాడని ఎదురుచూస్తూ, ఆమె చుట్టూ హరితవనాన్ని చూసింది. కానీ రాముడు, లక్ష్మణుడు మాత్రం కనబడలేదు.
thumb|సప్తచత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే సప్తచత్వారింశః సర్గః ॥౩-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో అరణ్యకాండలో నలభై ఏడవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
రావణేన తు వైదేహీ తదా పృష్టా జిహీర్షుణా। పరివ్రాజకరూపేణ శశంసాత్మానమాత్మనా
ఆ సమయంలో వైదేహిని అపహరించాలనుకున్న రావణుడు, పరివ్రాజకుడి రూపంలో వచ్చి తనను తానే పరిచయం చేసుకున్నాడు.
బ్రాహ్మణశ్చాతిథిశ్చైష అనుక్తో హి శపేత మామ్। ఇతి ధ్యాత్వా ముహూర్తం తు సీతా వచనమబ్రవీత్
'ఈ బ్రాహ్మణ అతిథిని సరిగ్గా గౌరవించకపోతే నన్ను శపించవచ్చు' అని కొంతసేపు ఆలోచించిన సీత, ఇలా మాట్లాడింది.
దుహితా జనకస్యాహం మైథిలస్య మహాత్మనః। సీతా నామ్నాస్మి భద్రం తే రామస్య మహిషీ ప్రియా
'నేను మిథిలా మహారాజు జనకుని కుమార్తెను. నా పేరు సీత. నీకు మంగళం కలగాలి. నేను రాముని ప్రియ భార్యను.'
ఉషిత్వా ద్వాదశ సమా ఇక్ష్వాకూణాం నివేశనే। భుఞ్జానా మానుషాన్ భోగాన్ సర్వకామసమృద్ధినీ
'ఇక్ష్వాకుల రాజమహల్లో పన్నెండు సంవత్సరాలు ఉండి, మానవ లోక సుఖాలను అనుభవిస్తూ, అన్ని కోరికలు తీరినవాడిని.'
తత్ర త్రయోదశే వర్షే రాజాఽమన్త్రయత ప్రభుః। అభిషేచయితుం రామం సమేతో రాజమన్త్రిభిః
'అక్కడ పదమూడు సంవత్సరంలో, రాజు తన మంత్రులతో కలిసి రాముని పట్టాభిషేకం చేయాలని నిర్ణయించాడు.'
తస్మిన్ సమ్భ్రియమాణే తు రాఘవస్యాభిషేచనే। కైకేయీ నామ భర్తారం మమార్యా యాచతే వరమ్
'రాఘవుని పట్టాభిషేకానికి ఏర్పాట్లు జరుగుతుండగా, నా అత్త అయిన కైకేయి తన భర్తను వరం అడిగింది.'
పరిగృహ్య తు కైకేయీ శ్వశురం సుకృతేన మే। మమ ప్రవ్రాజనం భర్తుర్భరతస్యాభిషేచనమ్
'కైకేయి నా మామగారిని తన అనుగ్రహంతో వశపరిచుకొని, నా భర్తను అరణ్యవాసానికి పంపించి, భరతుని పట్టాభిషేకం చేయించుకుంది.'
ద్వావయాచత భర్తారం సత్యసంధం నృపోత్తమమ్। నాద్య భోక్ష్యే న చ స్వప్స్యే న పాస్యే న కదాచన
'ఆమె రాజును, సత్యసంధుడైన నరేశ్వరుడిని రెండు వరాలు అడిగింది. నేను ఇకపై తినను, నిద్రపోను, తాగను అని ప్రమాణం చేసింది.'