తామార్తరూపాం విమనా రుదన్తీం సౌమిత్రిరాలోక్య విశాలనేత్రామ్। ఆశ్వాసయామాస న చైవ భర్తు- స్తం భ్రాతరం కించిదువాచ సీతా
ఆమెను అంతగా బాధతో, కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ, విసిగిపోయినవాడిగా చూసిన సౌమిత్రి, ఆమెను ఓదార్చడానికి ప్రయత్నించాడు. కానీ సీతా, తన భర్తకు అన్నయ్య అయిన అతనితో ఒక్క మాట కూడా మాట్లాడలేదు.
తతస్తు సీతామభివాద్య లక్ష్మణః కృతాఞ్జలిః కించిదభిప్రణమ్య। అవేక్షమాణో బహుశః స మైథిలీం జగామ రామస్య సమీపమాత్మవాన్
ఆ తరువాత లక్ష్మణుడు చేతులు జోడించి, కొంత వంగి సీతకు నమస్కరించాడు. ఆమెను మళ్లీ మళ్లీ చూసుకుంటూ ధైర్యంగా రాముని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
thumb|షట్చత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే షట్చత్వారింశః సర్గః ॥౩-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో, అరణ్యకాండలో నలభై ఆరవ అధ్యాయం ప్రారంభమవుతోంది. వినండి.
తయా పరుషముక్తస్తు కుపితో రాఘవానుజః। స వికాంక్షన్ భృశం రామం ప్రతస్థే నచిరాదివ
ఆమె గట్టిగా మాట్లాడినందుకు కోపంతో ఉన్న రాఘవుని తమ్ముడు, రాముని కోసం తహతహలాడుతూ వెంటనే బయలుదేరాడు.
తదాసాద్య దశగ్రీవః క్షిప్రమన్తరమాస్థితః। అభిచక్రామ వైదేహీం పరివ్రాజకరూపధృక్
అప్పుడే దశగ్రీవుడు ఆ అవకాశం పట్టుకుని, వడిగా వైదేహిని తపస్వి వేషంలో దగ్గరికి వచ్చాడు.
శ్లక్ష్ణకాషాయసంవీతః శిఖీ ఛత్రీ ఉపానహీ। వామే చాంసేఽవసజ్యాథ శుభే యష్టికమణ్డలూ
అతడు మృదువైన గోధుమ రంగు వస్త్రాలు ధరించి, జటా, గొడుగు, పాదరక్షలు వేసుకుని, ఎడమ భుజంపై అందమైన దండం, కమండలు వేసుకున్నాడు.
పరివ్రాజకరూపేణ వైదేహీమన్వవర్తత। తామాససాదాతిబలో భ్రాతృభ్యాం రహితాం వనే
తపస్వి వేషంలో ఉన్న అతడు, ఇద్దరు అన్నదమ్ముల నుండి వేరుపడిన వైదేహిని అడవిలో ఒంటరిగా చూసి ఆమెను వెంబడించాడు.
రహితాం సూర్యచన్ద్రాభ్యాం సంధ్యామివ మహత్తమః। తామపశ్యత్ తతో బాలాం రాజపుత్రీం యశస్వినీమ్
ఆమెను సూర్య చంద్రులు లేని సంధ్య వలె ఒంటరిగా, బాలికగా, ప్రతిష్టతో కూడిన రాజకుమార్తెగా చూశాడు.
రోహిణీం శశినా హీనాం గ్రహవద్ భృశదారుణః। తముగ్రం పాపకర్మాణం జనస్థానగతా ద్రుమాః
చంద్రుడిలేని రోహిణిలా, అతడు భయంకరమైన పనులు చేసే దుష్టుడు. జనస్థానంలోని చెట్లు అతడిని చూసి భయపడ్డాయి.
సందృశ్య న ప్రకమ్పన్తే న ప్రవాతి చ మారుతః। శీఘ్రస్రోతాశ్చ తం దృష్ట్వా వీక్షన్తం రక్తలోచనమ్
అతడిని చూసి చెట్లు కదలలేదు, గాలి కూడా వీచలేదు. అతడు రక్తవర్ణపు కళ్లతో చూస్తుండగా, వేగంగా పారే గోదావరి కూడా భయంతో మెల్లగా ప్రవహించసాగింది.
స్తిమితం గన్తుమారేభే భయాద్ గోదావరీ నదీ। రామస్య త్వన్తరం ప్రేప్సుర్దశగ్రీవస్తదన్తరే
భయంతో గోదావరి నది మెల్లగా ప్రవహించసాగింది. ఆ సమయంలో రామునికి అవకాశం కోసం దశగ్రీవుడు దగ్గరికి వచ్చాడు.
ఉపతస్థే చ వైదేహీం భిక్షురూపేణ రావణః। అభవ్యో భవ్యరూపేణ భర్తారమనుశోచతీమ్
రావణుడు భిక్షాడు వేషంలో వైదేహి దగ్గరకు వచ్చాడు. అతడు అనర్హుడైనా, మంచి వేషంలో కనిపిస్తూ, భర్తను తలచుకుంటూ దుఃఖిస్తున్న ఆమెను చేరాడు.
అభ్యవర్తత వైదేహీం చిత్రామివ శనైశ్చరః। సహసా భవ్యరూపేణ తృణైః కూప ఇవావృతః
అతడు శనైశ్చరుడు ప్రకాశవంతమైన నక్షత్రాన్ని చేరినట్లు, ఆకస్మాత్తుగా మంచివాడిలా, పైకి మంచిగా కనిపిస్తూ, గడ్డి కప్పిన బావిలా వైదేహిని దగ్గరికి వచ్చాడు.
అతిష్ఠత్ ప్రేక్ష్య వైదేహీం రామపత్నీం యశస్వినీమ్। తిష్ఠన్ సమ్ప్రేక్ష్య చ తదా పత్నీం రామస్య రావణః
అతడు రాముని భార్య అయిన వైదేహిని, ప్రతిష్టతో కూడిన సీతను నిలబడి గమనిస్తూ చూశాడు. ఆ సమయంలో రావణుడు ఆమెను చూస్తూ నిలబడ్డాడు.
శుభాం రుచిరదన్తోష్ఠీం పూర్ణచన్ద్రనిభాననామ్। ఆసీనాం పర్ణశాలాయాం బాష్పశోకాభిపీడితామ్
ఆమె అందమైన పళ్ళు, పెదవులు కలిగి, ముఖం పూర్ణచంద్రునిలా మెరిసిపోతూ, పర్ణశాలలో కూర్చుని కన్నీళ్లు, శోకంతో బాధపడుతూ ఉంది.
స తాం పద్మపలాశాక్షీం పీతకౌశేయవాసినీమ్। అభ్యగచ్ఛత వైదేహీం హృష్టచేతా నిశాచరః
కుముదపు ఆకుల్లాంటి కన్నులు, పసుపు పట్టు వస్త్రాలు ధరించిన వైదేహిని, ఆ రాత్రివేళ ప్రేతాత్మ ఆనందంతో దగ్గరికి వెళ్లాడు.
దృష్ట్వా కామశరావిద్ధో బ్రహ్మఘోషముదీరయన్। అబ్రవీత్ ప్రశ్రితం వాక్యం రహితే రాక్షసాధిపః
కామబాణాలతో గాయపడి, బ్రహ్మఘోషంలా శబ్దం చేస్తూ, రాక్షసాధిపతి రహస్యంగా వినయంగా ఇలా మాటలాడాడు.
తాముత్తమాం త్రిలోకానాం పద్మహీనామివ శ్రియమ్। విభ్రాజమానాం వపుషా రావణః ప్రశశంస హ
మూడు లోకాలకూ మించిన, కమలాన్ని కోల్పోయిన శ్రీను పోలి, తన అందంతో ప్రకాశించే ఆమెను రావణుడు ప్రశంసించాడు.
రౌప్యకాఞ్చనవర్ణాభే పీతకౌశేయవాసిని। కమలానాం శుభాం మాలాం పద్మినీవ చ బిభ్రతీ
పసుపు పట్టు వస్త్రం ధరించి, వెండి బంగారం వర్ణంతో మెరిసిపోతూ, కమలమాల ధరించి, పుష్కరిణిని పోలి కనిపించింది.
హ్రీః శ్రీః కీర్తిః శుభా లక్ష్మీరప్సరా వా శుభాననే। భూతిర్వా త్వం వరారోహే రతిర్వా స్వైరచారిణీ
ఓ మంగళముఖి! నీవు లజ్జ, శ్రీ, కీర్తి, మంగళ లక్ష్మి, లేదా అప్సరసా? లేక భోగం, సుందర నడుము కలదానా? లేదా స్వేచ్ఛగా తిరిగే రతిదేవతవా?
సమాః శిఖరిణః స్నిగ్ధాః పాణ్డురా దశనాస్తవ। విశాలే విమలే నేత్రే రక్తాన్తే కృష్ణతారకే
నీ పళ్ళు పర్వత శిఖరాల్లా సమంగా, మృదువుగా, తెల్లగా ఉన్నాయి. నీ కన్నులు పెద్దవి, నిర్మలంగా, చివరల్లో ఎరుపు, నల్లని మణికట్టు కలిగి ఉన్నాయి.
విశాలం జఘనం పీనమూరూ కరికరోపమౌ। ఏతావుపచితౌ వృత్తౌ సంహతౌ సమ్ప్రగల్భితౌ
నీ నడుము విస్తారంగా ఉంది, తొడలు దృఢంగా, వృత్తంగా, యువ ఏనుగుల కండెముకలను పోలి, బాగా ఏర్పడి దగ్గరగా ఉన్నాయి.
పీనోన్నతముఖౌ కాన్తౌ స్నిగ్ధతాలఫలోపమౌ। మణిప్రవేకాభరణౌ రుచిరౌ తే పయోధరౌ
నీ వక్షోజాలు పుష్టిగా, ఎత్తుగా, ఆకర్షణీయంగా, మృదువైన తాళపండు లాంటి ఆకారంలో, మణులు, ముత్యాల అలంకారాలతో అందంగా మెరిసిపోతున్నాయి.
చారుస్మితే చారుదతి చారునేత్రే విలాసిని। మనో హరసి మే రామే నదీకూలమివామ్భసా
ఓ రాముని ప్రియమైనవాడా! అందమైన నవ్వు, సుందరమైన పళ్ళు, ఆకర్షణీయమైన కన్నులతో, లీలాగమనంతో నీవు నా మనసును నదీ తీరాన్ని నీరు తడిపినట్టు ఆకర్షిస్తున్నావు.
కరాన్తమితమధ్యాసి సుకేశే సంహతస్తని। నైవ దేవీ న గన్ధర్వీ న యక్షీ న చ కింనరీ
నీ నడుము చేతితో పట్టుకోదగినంత సన్నగా ఉంది, కేశాలు అందంగా ఉన్నాయి, వక్షోజాలు దగ్గరగా ఉన్నాయి. నీవు దేవతా, గంధర్వి, యక్షి, కిన్నరి ఎవ్వరూ కాదనిపిస్తుంది.
నైవంరూపా మయా నారీ దృష్టపూర్వా మహీతలే। రూపమగ్ర్యం చ లోకేషు సౌకుమార్యం వయశ్చ తే
ఈ భూమిపై ఇంత అందమైన మహిళను నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు. నీ అందం, మృదుత్వం, యవ్వనం లోకాలన్నిటిలోనూ అగ్రస్థానంలో ఉన్నాయి.
ఇహ వాసశ్చ కాన్తారే చిత్తమున్మాథయన్తి మే। సా ప్రతిక్రామ భద్రం తే న త్వం వస్తుమిహార్హసి
ఈ అడవిలో నీ నివాసం నా మనసును కలవరపెడుతోంది. అందుకే, ఓ మంగళకరమైనవాడా, ఇక్కడ ఉండక పోవడం మంచిది.
రాక్షసానామయం వాసో ఘోరాణాం కామరూపిణామ్। ప్రాసాదాగ్రాణి రమ్యాణి నగరోపవనాని చ
ఇది రాక్షసుల నివాసం, భయంకరమైన, రూపాలు మార్చుకునే వాళ్ళది. ఇక్కడ అందమైన ప్రాసాదాలు, నగరోత్సవనాలు ఉన్నాయి.
సమ్పన్నాని సుగన్ధీని యుక్తాన్యాచరితుం త్వయా। వరం మాల్యం వరం గన్ధం వరం వస్త్రం చ శోభనే
అవి సంపన్నంగా, సువాసనలతో నిండినవి, నీకు అనుకూలంగా అనుభవించదగినవి. ఓ అందమైనవాడా, నీవు ఉత్తమమైన పూలమాలలు, పరిమళాలు, వస్త్రాలు ధరించదగినవాడవు.
భర్తారం చ వరం మన్యే త్వద్యుక్తమసితేక్షణే। కా త్వం భవసి రుద్రాణాం మరుతాం వా శుచిస్మితే
ఓ నల్లని కళ్ళు కలదానా, నీవు మంచి భర్తకు అర్హవు. నీవెవరు? నీవు రుద్రులలో, లేక మరుత్స్వాములలో ఎవరి భార్యవా? నీ నవ్వు పవిత్రంగా ఉంది.