ఛిన్నాభ్రైరివ సంవీతం శారదం చన్ద్రమణ్డలమ్। ముహూర్తాదేవ దదృశే ముహుర్దూరాత్ ప్రకాశతే
చిన్న మేఘాలతో కప్పబడిన శరదృతువులో చంద్రబింబంలా, అది కొంతసేపు కనిపించి, మళ్లీ దూరంగా మెరిసేది.
దర్శనాదర్శనేనైవ సోఽపాకర్షత రాఘవమ్। స దూరమాశ్రమస్యాస్య మారీచో మృగతాం గతః
అలా కనిపిస్తూ మరల కనిపించకుండా పోవడం ద్వారా, మృగరూపం ధరించిన మారీచుడు రాఘవుణ్ని ఆశ్రమానికి దూరంగా తీసుకెళ్లాడు.
ఆసీత్ క్రుద్ధస్తు కాకుత్స్థో వివశస్తేన మోహితః। అథావతస్థే సుశ్రాన్తశ్ఛాయామాశ్రిత్య శాద్వలే
కాకుత్స్థుడు కోపంతో, అయోమయంగా, అతని చేత మాయలోపడి, బలహీనుడైపోయాడు. అలసిపోయి, ఒక పచ్చికపై నీడలో కూర్చున్నాడు.
స తమున్మాదయామాస మృగరూపో నిశాచరః। మృగైః పరివృతోఽథాన్యైరదూరాత్ ప్రత్యదృశ్యత
మృగరూపంలో ఉన్న ఆ నిశాచరుడు, ఇతనిని మరింత కలవరపరిచాడు. ఇతర మృగాలతో కలిసి, కొంత దూరంలో కనిపించాడు.
గ్రహీతుకామం దృష్ట్వా తం పునరేవాభ్యధావత। తత్క్షణాదేవ సంత్రాసాత్ పునరన్తర్హితోఽభవత్
ఆయనను పట్టుకోవాలని ఉత్సాహంగా ఉన్న రాముణ్ణి చూసి, మృగం మళ్లీ దూకింది. కానీ వెంటనే భయంతో మరలా కనబడకుండా పోయింది.
పునరేవ తతో దూరాద్ వృక్షఖణ్డాద్ వినిఃసృతః। దృష్ట్వా రామో మహాతేజాస్తం హన్తుం కృతనిశ్చయః
తర్వాత మళ్లీ, కొంత దూరంలో వృక్షం వెనుక నుండి బయటకు వచ్చిన మృగాన్ని, మహాతేజస్సుతో ఉన్న రాముడు చూసి, దాన్ని చంపాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.
భూయస్తు శరముద్ధృత్య కుపితస్తత్ర రాఘవః। సూర్యరశ్మిప్రతీకాశం జ్వలన్తమరిమర్దనమ్
ఆ సమయంలో కోపంతో రాఘవుడు ఒక ప్రకాశవంతమైన బాణాన్ని తీసుకున్నాడు. అది సూర్యకిరణాల్లా మెరిసిపోతూ, శత్రువులను సంహరించేదిగా ఉంది.
సంధాయ సుదృఢే చాపే వికృష్య బలవద్బలీ। తమేవ మృగముద్దిశ్య శ్వసన్తమివ పన్నగమ్
ఆ బాణాన్ని బలమైన విల్లులో పెట్టి, గట్టిగా లాగి, ఆ మృగాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుని, పాము ఊపిరాడినట్లు ఊపిరి పీలుస్తున్న మృగాన్ని గురి పెట్టాడు.
ముమోచ జ్వలితం దీప్తమస్త్రం బ్రహ్మవినిర్మితమ్। శరీరం మృగరూపస్య వినిర్భిద్య శరోత్తమః
బ్రహ్మదేవుడు తయారు చేసిన ఆ అగ్నిలా మెరిసే అస్త్రాన్ని వదిలాడు. ఆ గొప్ప బాణం మృగరూపం లో ఉన్న దేహాన్ని చీల్చింది.
మారీచస్యైవ హృదయం బిభేదాశనిసంనిభః। తాలమాత్రమథోత్ప్లుత్య న్యపతత్ స భృశాతురః
ఆ బాణం మారీచుని హృదయాన్ని వజ్రంలా చీల్చింది. ఒక తాళపాకంత ఎత్తున ఎగిరి, తీవ్రంగా బాధపడుతూ నేలపై పడిపోయాడు.
వ్యనదద్ భైరవం నాదం ధరణ్యామల్పజీవితః। మ్రియమాణస్తు మారీచో జహౌ తాం కృత్రిమాం తనుమ్
భూమిపై ప్రాణం పోతున్న మారీచుడు భయంకరమైన అరుపు విసిరాడు. మరణిస్తున్నప్పుడు, మారీచుడు తన మాయారూపాన్ని వదిలేశాడు.
స్మృత్వా తద్వచనం రక్షో దధ్యౌ కేన తు లక్ష్మణమ్। ఇహ ప్రస్థాపయేత్ సీతా తాం శూన్యే రావణో హరేత్
అప్పుడు ఆ రాక్షసుడు, రాముడు చెప్పిన మాటలను గుర్తుచేసుకుని, లక్ష్మణుడిని ఎలా పంపించాలి? సీతను ఒంటరిగా ఎలా చేయాలి? అని ఆలోచించాడు.
స ప్రాప్తకాలమాజ్ఞాయ చకార చ తతః స్వనమ్। సదృశం రాఘవస్యేవ హా సీతే లక్ష్మణేతి చ
అప్పుడే సమయం వచ్చిందని తెలుసుకుని, రాఘవుని స్వరాన్ని అనుకరించి, 'హాయో సీతే! లక్ష్మణా!' అని పెద్దగా అరవడం మొదలుపెట్టాడు.
తేన మర్మణి నిర్విద్ధం శరేణానుపమేన హి। మృగరూపం తు తత్ త్యక్త్వా రాక్షసం రూపమాస్థితః
అద్వితీయమైన బాణం ప్రాణాంతకంగా గుచ్చడంతో, మృగరూపాన్ని వదిలి, మళ్లీ రాక్షసరూపాన్ని ధరించాడు.
చక్రే స సుమహాకాయం మారీచో జీవితం త్యజన్। తం దృష్ట్వా పతితం భూమౌ రాక్షసం భీమదర్శనమ్
మహాకాయుడైన మారీచుడు ప్రాణాన్ని విడిచాడు. భయంకరమైన రూపంతో రాక్షసుడు నేలపై పడిపోయిన దృశ్యాన్ని రాముడు చూశాడు.
రామో రుధిరసిక్తాఙ్గం చేష్టమానం మహీతలే। జగామ మనసా సీతాం లక్ష్మణస్య వచః స్మరన్
రాముడు, రక్తంతో తడిసిన శరీరంతో భూమిపై తిప్పుకుంటున్న మారీచుని చూసి, లక్ష్మణుడు చెప్పిన మాటలను గుర్తు చేసుకుంటూ, మనసులో సీతను తలచాడు.
మారీచస్య తు మాయైషా పూర్వోక్తం లక్ష్మణేన తు। తత్ తథా హ్యభవచ్చాద్య మారీచోఽయం మయా హతః
ఇది మారీచుని మాయ అని, ముందే లక్ష్మణుడు చెప్పినట్లు, అదే నిజమైందని, మారీచుడు తన చేతిలో చనిపోయాడని రాముడు భావించాడు.
హా సీతే లక్ష్మణేత్యేవమాక్రుశ్య తు మహాస్వనమ్। మమార రాక్షసః సోఽయం శ్రుత్వా సీతా కథం భవేత్
'హాయో సీతే! లక్ష్మణా!' అని పెద్దగా అరుస్తూ ఆ రాక్షసుడు చనిపోయాడు. ఆ అరుపు విని సీతకు ఏమవుతుందో? అని రాముడు ఆందోళనపడ్డాడు.
లక్ష్మణశ్చ మహాబాహుః కామవస్థాం గమిష్యతి। ఇతి సంచిన్త్య ధర్మాత్మా రామో హృష్టతనూరుహః
బలమైన భుజాలున్న లక్ష్మణుడు తప్పక అక్కడి నుండి వెళ్లిపోతాడు. ఇలా ఆలోచిస్తూ, ధర్మాత్ముడైన రామునికి ఒళ్ళు నిక్కబొడుచుకుంది.
తత్ర రామం భయం తీవ్రమావివేశ విషాదజమ్। రాక్షసం మృగరూపం తం హత్వా శ్రుత్వా చ తత్స్వనమ్
ఆ సమయంలో, రాక్షసమృగాన్ని చంపి, ఆ భయంకరమైన అరుపు విని, రాముని హృదయంలో తీవ్రమైన భయం కలిగింది.
నిహత్య పృషతం చాన్యం మాంసమాదాయ రాఘవః। త్వరమాణో జనస్థానం ససారాభిముఖం తదా
మరో చిలుక మృగాన్ని చంపి, దాని మాంసాన్ని తీసుకుని, రాఘవుడు తొందరగా జనస్థానానికి వెళ్లాడు.
thumb|పఞ్చచత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే పఞ్చచత్వారింశః సర్గః ॥౩-
ఇప్పుడు నలభై ఐదవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
ఆర్తస్వరం తు తం భర్తుర్విజ్ఞాయ సదృశం వనే। ఉవాచ లక్ష్మణం సీతా గచ్ఛ జానీహి రాఘవమ్
ఆ అరణ్యంలో భర్త గొంతులోని ఆర్త స్వరం గుర్తించిన సీత, లక్ష్మణుడిని చూసి, "లక్ష్మణా! రాఘవుని దగ్గరకు వెళ్లి ఏమైందో తెలుసుకో" అని చెప్పింది.
నహి మే జీవితం స్థానే హృదయం వావతిష్ఠతే। క్రోశతః పరమార్తస్య శ్రుతః శబ్దో మయా భృశమ్
నా ప్రాణం నిలబడటం లేదు, హృదయం కూడా స్థిరంగా లేదు. ఎంత బాధతో అరుస్తున్న ఆ స్వరం నేను వినగానే, నా మనసు బాగా కలవరపడింది.
ఆక్రన్దమానం తు వనే భ్రాతరం త్రాతుమర్హసి। తం క్షిప్రమభిధావ త్వం భ్రాతరం శరణైషిణమ్
అరణ్యంలో అరుస్తున్న నీ అన్నను నువ్వు తప్పక రక్షించాలి. వెంటనే పరుగెత్తి, ఆశ్రయం కోరుతున్న నీ అన్నవద్దకు వెళ్లు.
రక్షసాం వశమాపన్నం సింహానామివ గోవృషమ్। న జగామ తథోక్తస్తు భ్రాతురాజ్ఞాయ శాసనమ్
రాక్షసుల చేతిలో పడ్డ ఎద్దు సింహాల మధ్య పడినట్టు అయ్యాడు. అయినా, అన్న చెప్పిన మాట గుర్తు చేసుకుని లక్ష్మణుడు అక్కడినుంచి వెళ్లలేదు.
తమువాచ తతస్తత్ర క్షుభితా జనకాత్మజా। సౌమిత్రే మిత్రరూపేణ భ్రాతుస్త్వమసి శత్రువత్
అక్కడే కలవరంతో ఉన్న జనకుని కుమార్తె, "సౌమిత్రీ! నీవు మిత్రుడిలా కనిపిస్తున్నావు గాని, నీ అన్నకు శత్రువులా వ్యవహరిస్తున్నావు" అని అన్నాడు.
యస్త్వమస్యామవస్థాయాం భ్రాతరం నాభిపద్యసే। ఇచ్ఛసి త్వం వినశ్యన్తం రామం లక్ష్మణ మత్కృతే
ఈ పరిస్థితిలో నువ్వు నీ అన్నవద్దకు వెళ్లకపోతే, లక్ష్మణా! నా కోసం నీవు రాముడి నాశనాన్ని కోరుకుంటున్నావు.
లోభాత్తు మత్కృతే నూనం నానుగచ్ఛసి రాఘవమ్। వ్యసనం తే ప్రియం మన్యే స్నేహో భ్రాతరి నాస్తి తే
నిజంగా, నన్ను కోరిన తాపత్రయంతోనే నువ్వు రాఘవుని వెంబడించట్లేదు. అతనికి ఏదైనా కష్టం వస్తే నీవు ఆనందపడతావని అనిపిస్తోంది. నీకు అన్నపై మమకారం లేదు.
తేన తిష్ఠసి విస్రబ్ధం తమపశ్యన్ మహాద్యుతిమ్। కిం హి సంశయమాపన్నే తస్మిన్నిహ మయా భవేత్
అందుకే నువ్వు ఇక్కడ ధైర్యంగా ఉన్నావు. అతని వంటి మహాతేజస్విని చూడకుండా ఇక్కడ ఉండటం ఎలా? అతడు ఏదైనా ప్రమాదంలో పడితే, నేను ఇక్కడ ఏమవుతాను?