త్వచా ప్రధానయా హ్యేష మృగోఽద్య న భవిష్యతి। అప్రమత్తేన తే భావ్యమాశ్రమస్థేన సీతయా
ఈ మృగం చర్మమే ప్రధానంగా ఆకర్షణగా ఉండటంతో, ఈ రోజు తప్పించుకోదు. నీవు ఆశ్రమంలో సీతతో అప్రమత్తంగా ఉండాలి.
యావత్ పృషతమేకేన సాయకేన నిహన్మ్యహమ్। హత్వైతచ్చర్మ చాదాయ శీఘ్రమేష్యామి లక్ష్మణ
ఒకే బాణంతో ఈ చిత్తె మృగాన్ని వధించి, దాని చర్మాన్ని తీసుకుని త్వరగా తిరిగి వస్తాను, లక్ష్మణా.
ప్రదక్షిణేనాతిబలేన పక్షిణా జటాయుషా బుద్ధిమతా చ లక్ష్మణ। భవాప్రమత్తః ప్రతిగృహ్య మైథిలీం ప్రతిక్షణం సర్వత ఏవ శఙ్కితః
శక్తివంతుడైన, జ్ఞానవంతుడైన జటాయువు ప్రదక్షిణంగా సంచరిస్తూ ఉండగా, నీవు అప్రమత్తంగా మైథిలిని కాపాడుతూ, ప్రతి క్షణం అన్ని వైపులా జాగ్రత్తగా ఉండాలి.
thumb|చతుశ్చత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే చతుశ్చత్వారింశః సర్గః ॥౩-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలోని అరణ్యకాండలో నలభై నాలుగవ సర్గను వినండి.
తథా తు తం సమాదిశ్య భ్రాతరం రఘునన్దనః। బబన్ధాసిం మహాతేజా జామ్బూనదమయత్సరుమ్
అలా తన అన్నయ్యను ఆదేశించిన రఘునందనుడు, మహాతేజస్సుతో, జాంబూనద బంగారంతో చేసిన ఖడ్గాన్ని కట్టుకున్నాడు.
తతస్త్రివినతం చాపమాదాయాత్మవిభూషణమ్। ఆబధ్య చ కపాలౌ ద్వౌ జగామోదగ్రవిక్రమః
తర్వాత, త్రివలయాకృతమైన తన విల్లు తీసుకుని, రెండు బాణమంచులను కట్టుకుని, వేగంగా అడుగులు వేసి బయలుదేరాడు.
తం వన్యరాజో రాజేన్ద్రమాపతన్తం నిరీక్ష్య వై। బభూవాన్తర్హితస్త్రాసాత్ పునః సందర్శనేఽభవత్
అడవి రాజు తనవైపు పరుగెత్తుకొచ్చే రాజేంద్రుడిని చూసి, భయంతో కనిపించకుండా పోయాడు, మళ్లీ కొంతసేపటికి కనిపించాడు.
బద్ధాసిర్ధనురాదాయ ప్రదుద్రావ యతో మృగః। తం స్మ పశ్యతి రూపేణ ద్యోతయన్తమివాగ్రతః
ఖడ్గాన్ని కట్టుకుని, విల్లు చేతపట్టి, మృగం వెళ్ళిన దిశగా పరుగెత్తాడు. ఆ మృగం తన అందంతో ముందుగా మెరిసిపోతూ కనిపించింది.
అవేక్ష్యావేక్ష్య ధావన్తం ధనుష్పాణిర్మహావనే। అతివృత్తమివోత్పాతాల్లోభయానం కదాచన
విల్లు చేతపట్టి, ఆ మహావనంలో పరుగెత్తుతున్న మృగాన్ని పదే పదే గమనిస్తూ, అది అప్పుడప్పుడు అసాధారణంగా ప్రవర్తిస్తూ, తనను ఆకర్షించడాన్ని చూశాడు.
శఙ్కితం తు సముద్భ్రాన్తముత్పతన్తమివామ్బరమ్। దృశ్యమానమదృశ్యం చ వనోద్దేశేషు కేషుచిత్
అది అనుమానాస్పదంగా, కలవరంగా, ఆకాశంలోకి ఎగిరినట్టు, కొన్నిసార్లు కనిపిస్తూ, కొన్నిసార్లు అడవిలో కనిపించకుండా పోయేది.
ఛిన్నాభ్రైరివ సంవీతం శారదం చన్ద్రమణ్డలమ్। ముహూర్తాదేవ దదృశే ముహుర్దూరాత్ ప్రకాశతే
చిన్న మేఘాలతో కప్పబడిన శరదృతువులో చంద్రబింబంలా, అది కొంతసేపు కనిపించి, మళ్లీ దూరంగా మెరిసేది.
దర్శనాదర్శనేనైవ సోఽపాకర్షత రాఘవమ్। స దూరమాశ్రమస్యాస్య మారీచో మృగతాం గతః
అలా కనిపిస్తూ మరల కనిపించకుండా పోవడం ద్వారా, మృగరూపం ధరించిన మారీచుడు రాఘవుణ్ని ఆశ్రమానికి దూరంగా తీసుకెళ్లాడు.
ఆసీత్ క్రుద్ధస్తు కాకుత్స్థో వివశస్తేన మోహితః। అథావతస్థే సుశ్రాన్తశ్ఛాయామాశ్రిత్య శాద్వలే
కాకుత్స్థుడు కోపంతో, అయోమయంగా, అతని చేత మాయలోపడి, బలహీనుడైపోయాడు. అలసిపోయి, ఒక పచ్చికపై నీడలో కూర్చున్నాడు.
స తమున్మాదయామాస మృగరూపో నిశాచరః। మృగైః పరివృతోఽథాన్యైరదూరాత్ ప్రత్యదృశ్యత
మృగరూపంలో ఉన్న ఆ నిశాచరుడు, ఇతనిని మరింత కలవరపరిచాడు. ఇతర మృగాలతో కలిసి, కొంత దూరంలో కనిపించాడు.
గ్రహీతుకామం దృష్ట్వా తం పునరేవాభ్యధావత। తత్క్షణాదేవ సంత్రాసాత్ పునరన్తర్హితోఽభవత్
ఆయనను పట్టుకోవాలని ఉత్సాహంగా ఉన్న రాముణ్ణి చూసి, మృగం మళ్లీ దూకింది. కానీ వెంటనే భయంతో మరలా కనబడకుండా పోయింది.
పునరేవ తతో దూరాద్ వృక్షఖణ్డాద్ వినిఃసృతః। దృష్ట్వా రామో మహాతేజాస్తం హన్తుం కృతనిశ్చయః
తర్వాత మళ్లీ, కొంత దూరంలో వృక్షం వెనుక నుండి బయటకు వచ్చిన మృగాన్ని, మహాతేజస్సుతో ఉన్న రాముడు చూసి, దాన్ని చంపాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.
భూయస్తు శరముద్ధృత్య కుపితస్తత్ర రాఘవః। సూర్యరశ్మిప్రతీకాశం జ్వలన్తమరిమర్దనమ్
ఆ సమయంలో కోపంతో రాఘవుడు ఒక ప్రకాశవంతమైన బాణాన్ని తీసుకున్నాడు. అది సూర్యకిరణాల్లా మెరిసిపోతూ, శత్రువులను సంహరించేదిగా ఉంది.
సంధాయ సుదృఢే చాపే వికృష్య బలవద్బలీ। తమేవ మృగముద్దిశ్య శ్వసన్తమివ పన్నగమ్
ఆ బాణాన్ని బలమైన విల్లులో పెట్టి, గట్టిగా లాగి, ఆ మృగాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుని, పాము ఊపిరాడినట్లు ఊపిరి పీలుస్తున్న మృగాన్ని గురి పెట్టాడు.
ముమోచ జ్వలితం దీప్తమస్త్రం బ్రహ్మవినిర్మితమ్। శరీరం మృగరూపస్య వినిర్భిద్య శరోత్తమః
బ్రహ్మదేవుడు తయారు చేసిన ఆ అగ్నిలా మెరిసే అస్త్రాన్ని వదిలాడు. ఆ గొప్ప బాణం మృగరూపం లో ఉన్న దేహాన్ని చీల్చింది.
మారీచస్యైవ హృదయం బిభేదాశనిసంనిభః। తాలమాత్రమథోత్ప్లుత్య న్యపతత్ స భృశాతురః
ఆ బాణం మారీచుని హృదయాన్ని వజ్రంలా చీల్చింది. ఒక తాళపాకంత ఎత్తున ఎగిరి, తీవ్రంగా బాధపడుతూ నేలపై పడిపోయాడు.
వ్యనదద్ భైరవం నాదం ధరణ్యామల్పజీవితః। మ్రియమాణస్తు మారీచో జహౌ తాం కృత్రిమాం తనుమ్
భూమిపై ప్రాణం పోతున్న మారీచుడు భయంకరమైన అరుపు విసిరాడు. మరణిస్తున్నప్పుడు, మారీచుడు తన మాయారూపాన్ని వదిలేశాడు.
స్మృత్వా తద్వచనం రక్షో దధ్యౌ కేన తు లక్ష్మణమ్। ఇహ ప్రస్థాపయేత్ సీతా తాం శూన్యే రావణో హరేత్
అప్పుడు ఆ రాక్షసుడు, రాముడు చెప్పిన మాటలను గుర్తుచేసుకుని, లక్ష్మణుడిని ఎలా పంపించాలి? సీతను ఒంటరిగా ఎలా చేయాలి? అని ఆలోచించాడు.
స ప్రాప్తకాలమాజ్ఞాయ చకార చ తతః స్వనమ్। సదృశం రాఘవస్యేవ హా సీతే లక్ష్మణేతి చ
అప్పుడే సమయం వచ్చిందని తెలుసుకుని, రాఘవుని స్వరాన్ని అనుకరించి, 'హాయో సీతే! లక్ష్మణా!' అని పెద్దగా అరవడం మొదలుపెట్టాడు.
తేన మర్మణి నిర్విద్ధం శరేణానుపమేన హి। మృగరూపం తు తత్ త్యక్త్వా రాక్షసం రూపమాస్థితః
అద్వితీయమైన బాణం ప్రాణాంతకంగా గుచ్చడంతో, మృగరూపాన్ని వదిలి, మళ్లీ రాక్షసరూపాన్ని ధరించాడు.
చక్రే స సుమహాకాయం మారీచో జీవితం త్యజన్। తం దృష్ట్వా పతితం భూమౌ రాక్షసం భీమదర్శనమ్
మహాకాయుడైన మారీచుడు ప్రాణాన్ని విడిచాడు. భయంకరమైన రూపంతో రాక్షసుడు నేలపై పడిపోయిన దృశ్యాన్ని రాముడు చూశాడు.
రామో రుధిరసిక్తాఙ్గం చేష్టమానం మహీతలే। జగామ మనసా సీతాం లక్ష్మణస్య వచః స్మరన్
రాముడు, రక్తంతో తడిసిన శరీరంతో భూమిపై తిప్పుకుంటున్న మారీచుని చూసి, లక్ష్మణుడు చెప్పిన మాటలను గుర్తు చేసుకుంటూ, మనసులో సీతను తలచాడు.
మారీచస్య తు మాయైషా పూర్వోక్తం లక్ష్మణేన తు। తత్ తథా హ్యభవచ్చాద్య మారీచోఽయం మయా హతః
ఇది మారీచుని మాయ అని, ముందే లక్ష్మణుడు చెప్పినట్లు, అదే నిజమైందని, మారీచుడు తన చేతిలో చనిపోయాడని రాముడు భావించాడు.
హా సీతే లక్ష్మణేత్యేవమాక్రుశ్య తు మహాస్వనమ్। మమార రాక్షసః సోఽయం శ్రుత్వా సీతా కథం భవేత్
'హాయో సీతే! లక్ష్మణా!' అని పెద్దగా అరుస్తూ ఆ రాక్షసుడు చనిపోయాడు. ఆ అరుపు విని సీతకు ఏమవుతుందో? అని రాముడు ఆందోళనపడ్డాడు.
లక్ష్మణశ్చ మహాబాహుః కామవస్థాం గమిష్యతి। ఇతి సంచిన్త్య ధర్మాత్మా రామో హృష్టతనూరుహః
బలమైన భుజాలున్న లక్ష్మణుడు తప్పక అక్కడి నుండి వెళ్లిపోతాడు. ఇలా ఆలోచిస్తూ, ధర్మాత్ముడైన రామునికి ఒళ్ళు నిక్కబొడుచుకుంది.
తత్ర రామం భయం తీవ్రమావివేశ విషాదజమ్। రాక్షసం మృగరూపం తం హత్వా శ్రుత్వా చ తత్స్వనమ్
ఆ సమయంలో, రాక్షసమృగాన్ని చంపి, ఆ భయంకరమైన అరుపు విని, రాముని హృదయంలో తీవ్రమైన భయం కలిగింది.