నివార్యమాణః సుహృదా మయా భృశం ప్రసహ్య సీతాం యది ధర్షయిష్యసి। గమిష్యసి క్షీణబలః సబాన్ధవో యమక్షయం రామశరాస్తజీవితః
నేను స్నేహితుడిగా ఎంత చెప్పినా వినకుండా, బలవంతంగా సీతను బాధిస్తే, నీ బంధువులతో కలసి, బలహీనుడవై, రాముని బాణాలకు బలై యమలోకానికి వెళ్ళిపోతావు.
thumb|ఏకోనచత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే ఏకోనచత్వారింశః సర్గః ॥౩-
ఇప్పుడు ముప్పత్తొమ్మిదవ అధ్యాయాన్ని వినండి. మహర్షి వాల్మీకి రచించిన శ్రీరామాయణంలో, అరణ్యకాండలో ఇది ముప్పత్తొమ్మిదవ సర్గ.
ఏవమస్మి తదా ముక్తః కథంచిత్ తేన సంయుగే। ఇదానీమపి యద్ వృత్తం తచ్ఛృణుష్వ యదుత్తరమ్
అప్పుడు యుద్ధంలో అతని చేతిలో నేను ఎలాగోలా విడిపోయాను. ఇప్పుడు తర్వాత ఏం జరిగిందో విను.
రాక్షసాభ్యామహం ద్వాభ్యామనిర్విణ్ణస్తథాకృతః। సహితో మృగరూపాభ్యాం ప్రవిష్టో దణ్డకావనే
రూపంలో మృగాల్లా మారిన ఇద్దరు రాక్షసులతో కలిసి, నేను అలసిపోకుండా దండకారణ్యంలోకి ప్రవేశించాను.
దీప్తజిహ్వో మహాదంష్ట్రస్తీక్ష్ణశృఙ్గో మహాబలః। వ్యచరన్ దణ్డకారణ్యం మాంసభక్షో మహామృగః
నిప్పులాంటి నాలుక, పెద్ద దంతాలు, పదునైన కొమ్ములు, అపారమైన బలంతో, మాంసాహారం చేసే పెద్ద మృగంగా దండకారణ్యంలో సంచరించాను.
అగ్నిహోత్రేషు తీర్థేషు చైత్యవృక్షేషు రావణ। అత్యన్తఘోరో వ్యచరంస్తాపసాంస్తాన్ ప్రధర్షయన్
ఓ రావణా! యజ్ఞస్థలాలు, తీర్థాలు, పవిత్ర వృక్షాల దగ్గర, నేను భయంకరంగా తిరుగుతూ, తపస్వులను బాధించేవాడిని.
నిహత్య దణ్డకారణ్యే తాపసాన్ ధర్మచారిణః। రుధిరాణి పిబంస్తేషాం తన్మాంసాని చ భక్షయన్
దండకారణ్యంలో ధర్మపరులు అయిన తపస్వులను చంపి, వారి రక్తాన్ని తాగుతూ, మాంసాన్ని తినేవాడిని.
ఋషిమాంసాశనః క్రూరస్త్రాసయన్ వనగోచరాన్। తదా రుధిరమత్తోఽహం వ్యచరం దణ్డకావనమ్
ఋషుల మాంసాన్ని తినే క్రూరుడిని, అటవీప్రాంతంలో నివసించే వారిని భయపెట్టేవాడిని, రక్త మత్తులో దండకారణ్యంలో సంచరించేవాడిని.
తదాహం దణ్డకారణ్యే విచరన్ ధర్మదూషకః। ఆసాదయం తదా రామం తాపసం ధర్మమాశ్రితమ్
అప్పుడు ధర్మాన్ని భంగపరిచే వాడిగా దండకారణ్యంలో తిరుగుతూ, తపస్విగా ధర్మాన్ని ఆశ్రయించిన రాముడిని నేను కలిశాను.
వైదేహీం చ మహాభాగాం లక్ష్మణం చ మహారథమ్। తాపసం నియతాహారం సర్వభూతహితే రతమ్
అప్పుడు మహాభాగ్యవంతురాలైన వైదేహిని, మహారథుడైన లక్ష్మణుడిని, నియమితాహారుడైన తపస్విని, సమస్త జీవుల హితంలో తలమునకైనవారిని నేను చూశాను.
సోఽహం వనగతం రామం పరిభూయ మహాబలమ్। తాపసోఽయమితి జ్ఞాత్వా పూర్వవైరమనుస్మరన్
అప్పుడు అటవీలో ఉన్న, అపారబలశాలి అయిన రాముడిని తపస్వి అనుకుని, పూర్వ వైరం గుర్తు చేసుకుని, అతన్ని తక్కువగా భావించాను.
అభ్యధావం సుసంక్రుద్ధస్తీక్ష్ణశృఙ్గో మృగాకృతిః। జిఘాంసురకృతప్రజ్ఞస్తం ప్రహారమనుస్మరన్
పదునైన కొమ్ములతో మృగరూపంలో, గతంలో జరిగిన దెబ్బను గుర్తు చేసుకుంటూ, అతన్ని చంపాలని సంకల్పించి, తీవ్ర కోపంతో అతని మీద దూకాను.
తేన త్యక్తాస్త్రయో బాణాః శితాః శత్రునిబర్హణాః। వికృష్య సుమహచ్చాపం సుపర్ణానిలతుల్యగాః
అతడు తన గొప్ప విల్లు బలంగా లాగి, శత్రువులను సంహరించే మూడు పదునైన బాణాలను వదిలాడు. ఆ బాణాల వేగం గరుత్మంతుడు గానీ, గాలి గానీ ఉన్నట్లుండింది.
తే బాణా వజ్రసంకాశాః సుఘోరా రక్తభోజనాః। ఆజగ్ముః సహితాః సర్వే త్రయః సంనతపర్వణః
ఆ మూడు బాణాలు వజ్రం లాంటి కఠినతతో, భయంకరంగా, రక్తం కోసం తపిస్తూ, మడతలు పడి, ఒకేసారి ముందుకు వచ్చాయి.
పరాక్రమజ్ఞో రామస్య శఠో దృష్టభయః పురా। సముత్క్రాన్తస్తతో ముక్తస్తావుభౌ రాక్షసౌ హతౌ
రాముని పరాక్రమాన్ని తెలిసిన, మాయగాడు, ముందే భయం చూసిన వాడు తప్పించుకున్నాడు. ఆ తరువాత వదిలిన ఆ రెండు రాక్షసులు చనిపోయారు.
శరేణ ముక్తో రామస్య కథంచిత్ ప్రాప్య జీవితమ్। ఇహ ప్రవ్రాజితో యుక్తస్తాపసోఽహం సమాహితః
రాముని బాణం వల్ల ఎట్లాగో ప్రాణం దక్కించుకుని, నేను ఇక్కడ సంచరిస్తూ, ఇప్పుడు తపస్విగా స్థిరంగా ఉన్నాను.
వృక్షే వృక్షే హి పశ్యామి చీరకృష్ణాజినామ్బరమ్। గృహీతధనుషం రామం పాశహస్తమివాన్తకమ్
ప్రతి చెట్టు దగ్గరా, చీర, కృష్ణాజినం ధరించి, విల్లు పట్టుకున్న రాముడిని చూస్తున్నాను. ఆయన చేతిలో పాశం పట్టుకున్న యమధర్మరాజు లాగా కనిపిస్తున్నాడు.
అపి రామసహస్రాణి భీతః పశ్యామి రావణ। రామభూతమిదం సర్వమరణ్యం ప్రతిభాతి మే
ఓ రావణా! నేను భయంతో వేలాది రాములను చూస్తున్నాను. ఈ అడవంతా రాముడైపోయినట్లు నాకు అనిపిస్తోంది.
రామమేవ హి పశ్యామి రహితే రాక్షసేశ్వర। దృష్ట్వా స్వప్నగతం రామముద్భ్రమామి విచేతనః
ఓ రాక్షసాధిపతి! ఒంటరిగా ఉన్నా నేను రాముడినే చూస్తున్నాను. కలలో రాముడిని చూసిన తర్వాత, నేను మూర్ఛితుడై అయోమయంగా తిరుగుతున్నాను.
రకారాదీని నామాని రామత్రస్తస్య రావణ। రత్నాని చ రథాశ్చైవ విత్రాసం జనయన్తి మే
ఓ రావణా! 'ర' అక్షరంతో మొదలయ్యే పేర్లు, రత్నాలు, రథాలు అన్నీ నాకు భయాన్ని కలిగిస్తున్నాయి. రాముని వల్ల నేను భయపడుతున్నాను.
అహం తస్య ప్రభావజ్ఞో న యుద్ధం తేన తే క్షమమ్। బలిం వా నముచిం వాపి హన్యాద్ధి రఘునన్దనః
ఆయన శక్తిని నేను బాగా తెలుసు. నీవు ఆయనతో యుద్ధం చేయడం సరైంది కాదు. రఘువంశంలో పుట్టిన రాముడు బలిని గానీ, నముచిని గానీ సంహరించగలడు.
రణే రామేణ యుద్ధస్వ క్షమాం వా కురు రావణ। న తే రామకథా కార్యా యది మాం ద్రష్టుమిచ్ఛసి
ఓ రావణా! యుద్ధంలో రామునితో పోరాడి లేక సహనం చూపు. నన్ను చూడాలనుకుంటే, రాముని గురించి మాట్లాడాల్సిన అవసరం లేదు.
బహవః సాధవో లోకే యుక్తా ధర్మమనుష్ఠితాః। పరేషామపరాధేన వినష్టాః సపరిచ్ఛదాః
ఈ లోకంలో ధర్మాన్ని పాటించే మంచి మనుషులు అనేకమంది ఉన్నారు. కానీ ఇతరుల తప్పుల వల్ల వారు, వారి కుటుంబాలు నాశనం అయ్యారు.
సోఽహం పరాపరాధేన వినశేయం నిశాచర। కురు యత్ తే క్షమం తత్త్వమహం త్వాం నానుయామి వై
ఇలా, ఇంకొకరి తప్పు వల్ల నేనూ నాశనం కావచ్చు, ఓ రాక్షసా! నీకు అనుకూలంగా ఏది ఉంటే అది చేయు. నేను నీ వెంట రావను.
రామశ్చ హి మహాతేజా మహాసత్త్వో మహాబలః। అపి రాక్షసలోకస్య భవేదన్తకరోఽపి హి
రాముడు గొప్ప తేజస్సు, గొప్ప ధైర్యం, గొప్ప బలాన్ని కలవాడు. ఆయన రాక్షస లోకాన్నే నాశనం చేసే వాడవచ్చు.
యది శూర్పణఖాహేతోర్జనస్థానగతః ఖరః। అతివృత్తో హతః పూర్వం రామేణాక్లిష్టకర్మణా। అత్ర బ్రూహి యథాతత్త్వం కో రామస్య వ్యతిక్రమః
శూర్పణఖ కారణంగా ఖరుడు జనస్థానానికి వచ్చి, హద్దు మించిపోయి, రామచంద్రుడు చేసిన సులభమైన కార్యంతో చనిపోయాడని అయితే, నిజంగా చెప్పు, రామునికి ఏ తప్పు ఉంది?
ఇదం వచో బన్ధుహితార్థినా మయా యథోచ్యమానం యది నాభిపత్స్యసే। సబాన్ధవస్త్యక్ష్యసి జీవితం రణే హతోఽద్య రామేణ శరైరజిహ్మగైః
నీకు, నీ బంధువులకు మేలు కోసం నేను చెప్పిన ఈ మాటలు నువ్వు వినకపోతే, నువ్వూ నీ బంధువులూ యుద్ధంలో రాముని నేరుగా వెళ్లే బాణాలతో చనిపోతారు.
thumb|చత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే చత్వారింశః సర్గః ॥౩-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో అరణ్యకాండలో నలభైవ సర్గను వినండి.
మారీచస్య తు తద్ వాక్యం క్షమం యుక్తం చ రావణః। ఉక్తో న ప్రతిజగ్రాహ మర్తుకామ ఇవౌషధమ్
మారీచుడు చెప్పిన ఆ సరిగ్గా సరైన మాటలను రావణుడు వినినా, మరణాన్ని కోరుకునే వాడు మందు తీసుకోనట్టుగా, అంగీకరించలేదు.
తం పథ్యహితవక్తారం మారీచం రాక్షసాధిపః। అబ్రవీత్ పరుషం వాక్యమయుక్తం కాలచోదితః
ఆ ఆరోగ్యకరమైన, మేలు చెప్పిన మాటలు చెప్పిన మారీచుడిని, రాక్షసాధిపతి రావణుడు, విధి ప్రేరణతో, కఠినంగా, అనుచితంగా మాట్లాడాడు.