వాల్మీకిరామాయణమ్

తేన గత్వా పురీం లఙ్కాం హత్వా రావణమాహవే । రామః సీతామనుప్రాప్య పరాం వ్రీడాముపాగమత్ ॥౧-౧-

ఆ వంతెన ద్వారా లంక నగరికి వెళ్లి, యుద్ధంలో రావణుణ్ణి సంహరించి, సీతను తిరిగి పొందిన రాముడు లోతైన సంకోచానికి లోనయ్యాడు.

తామువాచ తతో రామః పరుషం జనసంసది । అమృష్యమాణా సా సీతా వివేశ జ్వలనం సతీ ॥౧-౧-

తర్వాత రాముడు జనసమూహంలో ఆమెతో కఠినంగా మాట్లాడగా, దాన్ని తట్టుకోలేక సీత నిజాయితీగా అగ్నిలో ప్రవేశించింది.

తతోఽగ్నివచనాత్ సీతాం జ్ఞాత్వా విగతకల్మషామ్ । కర్మణా తేన మహతా త్రైలోక్యం సచరాచరమ్ ॥౧-౧-

తర్వాత అగ్ని సాక్షిగా సీత పాపరహితురాలని తెలుసుకుని, ఆ మహత్తర కార్యంతో మూడు లోకాలు సహా సమస్త ప్రాణులు సంతృప్తి చెందారు.

సదేవర్షిగణం తుష్టం రాఘవస్య మహాత్మనః ౧-౧-

దేవతలు, ఋషుల సమూహం మహాత్ముడైన రాఘవుని పట్ల ఆనందించారు.

అభ్యషిచ్య చ లఙ్కాయాం రాక్షసేన్ద్రం విభీషణమ్ । కృతకృత్యస్తదా రామో విజ్వరః ప్రముమోద హ ॥౧-౧-

లంకలో విభీషణుణ్ణి రాక్షసుల రాజుగా అభిషేకించి, రాముడు తన కార్యాన్ని పూర్తి చేసి, దుఃఖం లేకుండా ఆనందించాడు.

దేవతాభ్యో వరం ప్రాప్య సముత్థాప్య చ వానరాన్ । అయోధ్యాం ప్రస్థితో రామః పుష్పకేణ సుహృద్వృతః ॥౧-౧-

దేవతల నుండి వరం పొంది, వానరులను ప్రాణాలతో నిలిపి, స్నేహితులతో కలిసి పుష్పక విమానంలో అయోధ్యకు రాముడు ప్రయాణమయ్యాడు.

భరద్వాజాశ్రమం గత్వా రామః సత్యపరాక్రమః । భరతస్యాన్తికే రామో హనూమన్తం వ్యసర్జయత్ ॥౧-౧-

భరద్వాజ మహర్షి ఆశ్రమానికి చేరుకుని, సత్యపరాయణుడైన రాముడు, హనుమంతుడిని భరతుని వద్దకు పంపించాడు.

పునరాఖ్యాయికాం జల్పన్ సుగ్రీవసహితస్తదా । పుష్పకం తత్ సమారుహ్య నన్దిగ్రామం యయౌ తదా ॥౧-౧-

తర్వాత సుగ్రీవునితో మళ్లీ సంభాషిస్తూ, ఆ పుష్పకాన్ని ఎక్కి నందిగ్రామానికి వెళ్లాడు.

నన్దిగ్రామే జటాం హిత్వా భ్రాతృభిః సహితోఽనఘః । రామః సీతామనుప్రాప్య రాజ్యం పునరవాప్తవాన్ ॥౧-౧-

నందిగ్రామంలో జటలను విడిచి, అన్నదమ్ములతో కలిసి, రాముడు సీతను తిరిగి పొందాడు, రాజ్యాన్ని మళ్లీ స్వీకరించాడు.

ప్రహృష్టముదితో లోకస్తుష్టః పుష్టః సుధార్మికః । నిరామయో హ్యరోగశ్చ దుర్భిక్షభయవర్జితః ॥౧-౧-

ప్రజలు ఆనందంగా, సంతోషంగా, సంతృప్తిగా, సంపన్నంగా, ధార్మికంగా, వ్యాధిలేకుండా, రోగములేకుండా, కష్టకాల భయములేకుండా జీవించారు.

న పుత్రమరణం కేచిత్ ద్రక్ష్యన్తి పురుషాః క్వచిత్ । నార్యశ్చావిధవా నిత్యం భవిష్యన్తి పతివ్రతాః ॥౧-౧-

ఎక్కడా ఎవరికీ కుమారుని మరణం కనబడదు. స్త్రీలు ఎప్పుడూ విధవలు కాకుండా, భర్తలకు నిష్ఠగా ఉంటారు.

న చాగ్నిజం భయం కిఞ్చిన్నాప్సు మజ్జన్తి జన్తవః । న వాతజం భయం కిఞ్చిత్ నాపి జ్వరకృతం తథా ॥౧-౧-

అక్కడ ఎవరికి కూడా అగ్ని వల్ల భయం ఉండదు; జంతువులు నీటిలో మునిగిపోవు. గాలివల్ల గాని, జ్వరంతో గాని ఎలాంటి భయం ఉండదు.

న చాపి క్షుద్భయం తత్ర న తస్కరభయం తథా । నగరాణి చ రాష్ట్రాణి ధనధాన్యయుతాని చ ॥౧-౧-

అక్కడ ఆకలి భయం ఉండదు, దొంగల భయం కూడా ఉండదు. పట్టణాలు, రాజ్యాలు ధనం, ధాన్యంతో నిండిపోతాయి.

నిత్యం ప్రముదితాః సర్వే యథా కృతయుగే తథా । అశ్వమేధశతైరిష్ట్వా తథా బహుసువర్ణకైః ॥౧-౧-

అందరూ ఎప్పుడూ ఆనందంగా ఉంటారు, కృతయుగంలో ఉన్నట్లే. వందల అశ్వమేధ యాగాలు చేసి, బంగారం విరివిగా దానం చేస్తారు.

గవాం కోట్యయుతం దత్త్వా విద్వద్భ్యో విధిపూర్వకమ్ । అసంఖ్యేయం ధనం దత్త్వా బ్రాహ్మణేభ్యో మహాయశాః ॥౧-౧-

పండితులకు యాజ్ఞానుసారం కోట్ల కొద్దీ గోవులను, బ్రాహ్మణులకు లెక్కలేనంత ధనాన్ని దానం చేసి మహాకీర్తి పొందుతారు.

రాజవంశాన్ శతగుణాన్ స్థాపయిష్యతి రాఘవః । చాతుర్వర్ణ్యం చ లోకేఽస్మిన్ స్వే స్వే ధర్మే నియోక్ష్యతి ॥౧-౧-

రాఘవుడు రాజవంశాలను నూరింత ఎక్కువగా స్థాపిస్తాడు. ఈ లోకంలో నాలుగు వర్ణాలవారు తమ తమ ధర్మంలో నిబద్ధులై ఉంటారు.

దశవర్షసహస్రాణి దశవర్షశతాని చ । రామో రాజ్యముపాసిత్వా బ్రహ్మలోకం ప్రయాస్యతి ॥౧-౧-

పది వేల సంవత్సరాలు, పది వందల సంవత్సరాలు రాజ్యం పాలించిన తరువాత, రాముడు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్తాడు.

ఇదం పవిత్రం పాపఘ్నం పుణ్యం వేదైశ్చ సమ్మితమ్ । యః పఠేద్ రామచరితం సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే ॥౧-౧-

ఈ పవిత్రమైన, పాపాలను తొలగించే, పుణ్యమయమైన రామకథను ఎవరు పఠిస్తే వారు అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తి పొందుతారు.

ఏతదాఖ్యానమాయుష్యం పఠన్ రామాయణం నరః । సపుత్రపౌత్రః సగణః ప్రేత్య స్వర్గే మహీయతే ॥౧-౧-

ఈ ఆయుష్కరమైన రామాయణాన్ని చదివిన మనిషి, తన కుమారులు, మనవలు, స్నేహితులతో కలిసి మరణానంతరం స్వర్గంలో ఘనత పొందుతాడు.

పఠన్ ద్విజో వాగృషభత్వమీయాత్ । త్ క్షత్రియో భూమిపతిత్వమీయాత్ ॥ వణిక్ జనః పణ్యఫలత్వమీయాత్ । జనశ్చ శూద్రోఽపి మహత్త్వమీయాత్ ॥౧-౧-

దీనిని చదివితే బ్రాహ్మణుడు మంచి వాక్పాటుతనం పొందుతాడు; క్షత్రియుడు భూమిపై అధిపతిగా అవుతాడు; వాణిజ్యుడు వ్యాపారంలో విజయాన్ని పొందుతాడు; శూద్రుడికూడా మహత్త్వాన్ని పొందుతాడు.

thumb|ద్వితీయః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే బాలకాణ్డే ద్వితీయః సర్గః ॥౧-

శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో బాలకాండలో రెండవ సర్గను వినండి.

నారదస్య తు తద్వాక్యం శ్రుత్వా వాక్యవిశారదః । పూజయామాస ధర్మాత్మా సహశిష్యో మహామునిమ్ ॥౧-౨-

నారదుని మాటలు విని, వాక్పాటులో నిపుణుడైన ధర్మాత్ముడు తన శిష్యులతో కలిసి ఆ మహర్షిని గౌరవించాడు.

స ముహూర్తం గతే తస్మిన్ దేవలోకం మునిస్తదా । జగామ తమసాతీరం జాహ్నవ్యాస్త్వవిదూరతః ॥౧-౨-

అప్పుడా ముని కొంతసేపటికి దేవలోకానికి వెళ్లాక, జాహ్నవికి దగ్గరగా ఉన్న తమసా నది తీరానికి వెళ్లాడు.

స తు తీరం సమాసాద్య తమసాయా మునిస్తదా । శిష్యమాహ స్థితం పార్శ్వే దృష్ట్వా తీర్థమకర్దమమ్ ॥౧-౨-

తమసా నది తీరానికి చేరిన ఆ ముని, పక్కనే నిలబడి ఉన్న శిష్యుని చూసి, మట్టి లేకుండా ఉన్న తీర్థాన్ని చూచి మాటాడాడు.

అకర్దమమిదం తీర్థం భరద్వాజ నిశామయ । రమణీయం ప్రసన్నామ్బు సన్మనుష్యమనో యథా ॥౧-౨-

భరద్వాజా! ఈ తీర్థం మట్టిలేకుండా ఉంది చూడు. ఇది ఎంతో అందంగా, నిర్మలమైన నీటితో, మంచివాళ్ల మనస్సుకు హర్షాన్ని కలిగిస్తుంది.

న్యస్యతాం కలశస్తాత దీయతాం వల్కలం మమ । ఇదమేవావగాహిష్యే తమసాతీర్థముత్తమమ్ ॥౧-౨-

తాత! నీళ్ల కుండను అక్కడ పెట్టు. నా వల్కలాన్ని నాకు ఇవ్వు. నేను ఈ తమసా నది ఉత్తమ తీర్థంలో స్నానం చేస్తాను.

ఏవముక్తో భరద్వాజో వాల్మీకేన మహాత్మనా । ప్రాయచ్ఛత మునేస్తస్య వల్కలం నియతో గురోః ॥౧-౨-

మహాత్ముడైన వాల్మీకి ఇలా చెప్పగానే, నియమంగా ఉన్న భరద్వాజుడు తన గురువుకి వల్కలాన్ని అందించాడు.

స శిష్యహస్తాదాదాయ వల్కలం నియతేన్ద్రియః । విచచార హ పశ్యంస్తత్ సర్వతో విపులం వనమ్ ॥౧-౨-

శిష్యుని చేతిలో నుంచి వల్కలాన్ని తీసుకుని, ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకున్న వాల్మీకి, ఆ విస్తారమైన అడవిని అన్ని వైపులా పరిశీలిస్తూ సంచరించాడు.

తస్యాభ్యాశే తు మిథునం చరన్తమనపాయినమ్ । దదర్శ భగవాంస్తత్ర క్రౌఞ్చయోశ్చారునిఃస్వనమ్ ॥౧-౨-

ఆ సమీపంలో, విడిపోని జంటగా సంచరిస్తున్న రెండు క్రౌంచపక్షులను భగవంతుడు చూశాడు. వాటి కూకలు ఎంతో మధురంగా, ఆకర్షణీయంగా వినిపించాయి.