తం తథా దణ్డకారణ్యే యజ్ఞముద్దిశ్య దీక్షితమ్। బభూవోపస్థితో రామశ్చిత్రం విస్ఫారయన్ ధనుః
అక్కడ దండకారణ్యంలో యజ్ఞానికి దీక్ష తీసుకుని, రాముడు తన విల్లు అద్భుతంగా ఎక్కిస్తూ సిద్ధంగా నిలిచాడు.
అజాతవ్యఞ్జనః శ్రీమాన్ బాలః శ్యామః శుభేక్షణః। ఏకవస్త్రధరో ధన్వీ శిఖీ కనకమాలయా
మీసాలు రాని, కాంతిమంతుడైన, నల్లని వర్ణంతో, మంగళకరమైన చూపులతో, ఒక్క వస్త్రం ధరించి, విల్లు చేత పట్టుకుని, తలపై బంగారు హారంతో అలంకరించిన బాలుడు.
శోభయన్ దణ్డకారణ్యం దీప్తేన స్వేన తేజసా। అదృశ్యత తదా రామో బాలచన్ద్ర ఇవోదితః
తన తేజంతో దండకారణ్యాన్ని ప్రకాశింపజేస్తూ, అప్పట్లో రాముడు పుట్టిన కొత్త చంద్రుడిలా కనిపించాడు.
తతోఽహం మేఘసంకాశస్తప్తకాఞ్చనకుణ్డలః। బలీ దత్తవరో దర్పాదాజగామాశ్రమాన్తరమ్
తర్వాత నేను మేఘంలా నలుపుగా, మెరిసే బంగారు కుండలాలు ధరించి, బలవంతుడిగా, ఇచ్చిన వరంతో గర్వంతో, ఆశ్రమంలోకి ప్రవేశించాను.
తేన దృష్టః ప్రవిష్టోఽహం సహసైవోద్యతాయుధః। మాం తు దృష్ట్వా ధనుః సజ్యమసమ్భ్రాన్తశ్చకార హ
నేను లోపలికి వచ్చేసరికి, అతడు నన్ను ఆయుధంతో చూశాడు. నన్ను చూసి, రాముడు ఏమాత్రం ఆందోళన లేకుండా తన విల్లు సిద్ధం చేసుకున్నాడు.
అవజానన్నహం మోహాద్ బాలోఽయమితి రాఘవమ్। విశ్వామిత్రస్య తాం వేదిమభ్యధావం కృతత్వరః
అతడు బాలుడని తప్పుడు భావనతో నేను అతన్ని తక్కువగా చూసాను. వెంటనే విశ్వామిత్రుని యజ్ఞవేదికవైపు పరుగెత్తాను.
తేన ముక్తస్తతో బాణః శితః శత్రునిబర్హణః। తేనాహం తాడితః క్షిప్తః సముద్రే శతయోజనే
అప్పుడు రాముడు విడిచిన పదునైన బాణం నన్ను తాకి, నూరుయోజనాల దూరం సముద్రంలోకి విసిరేసింది.
నేచ్ఛతా తాత మాం హన్తుం తదా వీరేణ రక్షితః। రామస్య శరవేగేన నిరస్తో భ్రాన్తచేతనః
అప్పుడు రాముడు నన్ను చంపాలనుకోలేదు, నన్ను కాపాడాడు. కానీ అతని బాణం వేగానికి నేను స్పృహ కోల్పోయాను.
పాతితోఽహం తదా తేన గమ్భీరే సాగరామ్భసి। ప్రాప్య సంజ్ఞాం చిరాత్ తాత లఙ్కాం ప్రతి గతః పురీమ్
అప్పుడు అతడు నన్ను లోతైన సముద్రంలో పడవేశాడు. చాలా కాలం తర్వాత స్పృహ వచ్చి, తండ్రీ, లంక నగరానికి వెళ్లాను.
ఏవమస్మి తదా ముక్తః సహాయాస్తే నిపాతితాః। అకృతాస్త్రేణ రామేణ బాలేనాక్లిష్టకర్మణా
అప్పుడు నేను తప్పించుకున్నాను. కానీ నీవు పెట్టిన సహాయకులు, ఆయుధాలు సరిగ్గా ఉపయోగించని బాలుడు అయినా రాముడి చేతిలో పడిపోయారు.
తన్మయా వార్యమాణస్తు యది రామేణ విగ్రహమ్। కరిష్యస్యాపదాం ఘోరాం క్షిప్రం ప్రాప్య న శిష్యసి
కాబట్టి, నేను చెప్పినా వినకుండా రామునితో యుద్ధం చేస్తే, నీవు త్వరలోనే ఘోరమైన అపాయాలను ఎదుర్కొని, బ్రతకలేవు.
క్రీడారతివిధిజ్ఞానాం సమాజోత్సవదర్శినామ్। రక్షసాం చైవ సంతాపమనర్థం చాహరిష్యసి
క్రీడలు, వినోదాలు, ఉత్సవాల్లో నిపుణులైన రాక్షసులకు నీవు బాధను, అపాయాన్ని తెచ్చిపెడతావు.
హర్మ్యప్రాసాదసమ్బాధాం నానారత్నవిభూషితామ్। ద్రక్ష్యసి త్వం పురీం లఙ్కాం వినష్టాం మైథిలీకృతే
నానా రత్నాలతో అలంకరించబడిన, భవనాలు, ప్రాసాదాలతో నిండిన లంక నగరాన్ని, మైథిలి కోసం నాశనం అయినదిగా నీవు చూస్తావు.
అకుర్వన్తోఽపి పాపాని శుచయః పాపసంశ్రయాత్। పరపాపైర్వినశ్యన్తి మత్స్యా నాగహ్రదే యథా
పాపాలు చేయని పవిత్రులైనవారు కూడా, దుష్టులతో కలిసినప్పుడు, ఇతరుల పాపాల వల్ల నశిస్తారు. అది పాములు ఉన్న చెరువులో చేపలు నశించినట్లే.
దివ్యచన్దనదిగ్ధాఙ్గాన్ దివ్యాభరణభూషితాన్। ద్రక్ష్యస్యభిహతాన్ భూమౌ తవ దోషాత్ తు రాక్షసాన్
నీవు చేసిన తప్పు వల్ల, దివ్యమైన చందనం పూసుకుని, ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన రాక్షసులు నేలపై పడిపోతున్న దృశ్యం నీవు చూడవచ్చు.
హృతదారాన్ సదారాంశ్చ దశ విద్రవతో దిశః। హతశేషానశరణాన్ ద్రక్ష్యసి త్వం నిశాచరాన్
తమ భార్యలను కోల్పోయినవారు, భార్యలతో కలిసి అన్ని దిశలకూ పారిపోతున్నవారు, మిగిలిన వారు ఆశ్రయం లేక, దిక్కుతోచని స్థితిలో ఉన్న రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసులను నీవు చూస్తావు.
శరజాలపరిక్షిప్తామగ్నిజ్వాలాసమావృతామ్। ప్రదగ్ధభవనాం లఙ్కాం ద్రక్ష్యసి త్వమసంశయమ్
అనేక బాణాల మోతతో చుట్టుముట్టబడి, అగ్నిజ్వాలలతో కప్పబడిన, ఇళ్ళన్నీ కాలిపోయిన లంకను నీవు తప్పక చూస్తావు.
పరదారాభిమర్శాత్ తు నాన్యత్ పాపతరం మహత్। ప్రమదానాం సహస్రాణి తవ రాజన్ పరిగ్రహే
ఇతరుల భార్యలను తాకడం కన్నా పెద్ద పాపం మరొకటి లేదు. ఓ రాజా! నీ వద్ద వేలాది స్త్రీలు ఉన్నారు.
భవ స్వదారనిరతః స్వకులం రక్ష రాక్షసాన్। మానం వృద్ధిం చ రాజ్యం చ జీవితం చేష్టమాత్మనః
నీ భార్యను మాత్రమే ప్రేమించు, నీ వంశాన్ని, రాక్షసులను రక్షించు. నీ గౌరవాన్ని, ఐశ్వర్యాన్ని, రాజ్యాన్ని, ప్రాణాన్ని కాపాడుకో.
కలత్రాణి చ సౌమ్యాని మిత్రవర్గం తథైవ చ। యదీచ్ఛసి చిరం భోక్తుం మా కృథా రామవిప్రియమ్
నీకు మృదువైన భార్యలను, స్నేహితులను ఎక్కువ కాలం ఆనందంగా అనుభవించాలని ఉంటే, రాముడికి ఇష్టం లేని పని చేయవద్దు.
నివార్యమాణః సుహృదా మయా భృశం ప్రసహ్య సీతాం యది ధర్షయిష్యసి। గమిష్యసి క్షీణబలః సబాన్ధవో యమక్షయం రామశరాస్తజీవితః
నేను స్నేహితుడిగా ఎంత చెప్పినా వినకుండా, బలవంతంగా సీతను బాధిస్తే, నీ బంధువులతో కలసి, బలహీనుడవై, రాముని బాణాలకు బలై యమలోకానికి వెళ్ళిపోతావు.
thumb|ఏకోనచత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే ఏకోనచత్వారింశః సర్గః ॥౩-
ఇప్పుడు ముప్పత్తొమ్మిదవ అధ్యాయాన్ని వినండి. మహర్షి వాల్మీకి రచించిన శ్రీరామాయణంలో, అరణ్యకాండలో ఇది ముప్పత్తొమ్మిదవ సర్గ.
ఏవమస్మి తదా ముక్తః కథంచిత్ తేన సంయుగే। ఇదానీమపి యద్ వృత్తం తచ్ఛృణుష్వ యదుత్తరమ్
అప్పుడు యుద్ధంలో అతని చేతిలో నేను ఎలాగోలా విడిపోయాను. ఇప్పుడు తర్వాత ఏం జరిగిందో విను.
రాక్షసాభ్యామహం ద్వాభ్యామనిర్విణ్ణస్తథాకృతః। సహితో మృగరూపాభ్యాం ప్రవిష్టో దణ్డకావనే
రూపంలో మృగాల్లా మారిన ఇద్దరు రాక్షసులతో కలిసి, నేను అలసిపోకుండా దండకారణ్యంలోకి ప్రవేశించాను.
దీప్తజిహ్వో మహాదంష్ట్రస్తీక్ష్ణశృఙ్గో మహాబలః। వ్యచరన్ దణ్డకారణ్యం మాంసభక్షో మహామృగః
నిప్పులాంటి నాలుక, పెద్ద దంతాలు, పదునైన కొమ్ములు, అపారమైన బలంతో, మాంసాహారం చేసే పెద్ద మృగంగా దండకారణ్యంలో సంచరించాను.
అగ్నిహోత్రేషు తీర్థేషు చైత్యవృక్షేషు రావణ। అత్యన్తఘోరో వ్యచరంస్తాపసాంస్తాన్ ప్రధర్షయన్
ఓ రావణా! యజ్ఞస్థలాలు, తీర్థాలు, పవిత్ర వృక్షాల దగ్గర, నేను భయంకరంగా తిరుగుతూ, తపస్వులను బాధించేవాడిని.
నిహత్య దణ్డకారణ్యే తాపసాన్ ధర్మచారిణః। రుధిరాణి పిబంస్తేషాం తన్మాంసాని చ భక్షయన్
దండకారణ్యంలో ధర్మపరులు అయిన తపస్వులను చంపి, వారి రక్తాన్ని తాగుతూ, మాంసాన్ని తినేవాడిని.
ఋషిమాంసాశనః క్రూరస్త్రాసయన్ వనగోచరాన్। తదా రుధిరమత్తోఽహం వ్యచరం దణ్డకావనమ్
ఋషుల మాంసాన్ని తినే క్రూరుడిని, అటవీప్రాంతంలో నివసించే వారిని భయపెట్టేవాడిని, రక్త మత్తులో దండకారణ్యంలో సంచరించేవాడిని.
తదాహం దణ్డకారణ్యే విచరన్ ధర్మదూషకః। ఆసాదయం తదా రామం తాపసం ధర్మమాశ్రితమ్
అప్పుడు ధర్మాన్ని భంగపరిచే వాడిగా దండకారణ్యంలో తిరుగుతూ, తపస్విగా ధర్మాన్ని ఆశ్రయించిన రాముడిని నేను కలిశాను.
వైదేహీం చ మహాభాగాం లక్ష్మణం చ మహారథమ్। తాపసం నియతాహారం సర్వభూతహితే రతమ్
అప్పుడు మహాభాగ్యవంతురాలైన వైదేహిని, మహారథుడైన లక్ష్మణుడిని, నియమితాహారుడైన తపస్విని, సమస్త జీవుల హితంలో తలమునకైనవారిని నేను చూశాను.