స రావణం త్రస్తవిషణ్ణచేతా మహావనే రామపరాక్రమజ్ఞః। కృతాఞ్జలిస్తత్త్వమువాచ వాక్యం హితం చ తస్మై హితమాత్మనశ్చ
రాముని పరాక్రమాన్ని బాగా తెలిసిన వాడు, అటువంటి మహావనంలో భయంతో మనసు కలవరపడి, చేతులు జోడించి రావణుడిని చూచి, నిజమైన, తనకూ రావణునికీ మేలు కలిగే మాటలు చెప్పాడు.
thumb|సప్తత్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే సప్తత్రింశః సర్గః ॥౩-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో అరణ్యకాండలో ముప్పై ఏడవ సర్గను వినండి.
తచ్ఛ్రుత్వా రాక్షసేన్ద్రస్య వాక్యం వాక్యవిశారదః। ప్రత్యువాచ మహాతేజా మారీచో రాక్షసేశ్వరమ్
రాక్షసుల రాజు చెప్పిన మాటలు విని, మాటల్లో నిపుణుడైన మహాతేజస్వి మారీచుడు రాక్షసాధిపతిని ఇలా సమాధానమిచ్చాడు.
సులభాః పురుషా రాజన్ సతతం ప్రియవాదినః। అప్రియస్య చ పథ్యస్య వక్తా శ్రోతా చ దుర్లభః
రాజా! ఎప్పుడూ మధురంగా మాట్లాడే మనుషులు సులభంగా దొరుకుతారు. కానీ చేదుగా ఉన్నా, మేలు చేసే మాటలు చెప్పేవారు, వినేవారు మాత్రం చాలా అరుదు.
న నూనం బుధ్యసే రామం మహావీర్యగుణోన్నతమ్। అయుక్తచారశ్చపలో మహేన్ద్రవరుణోపమమ్
నీవు రాముని శక్తి, గుణాలు ఎంత ఉన్నతమైనవో తెలుసుకోలేకపోతున్నావు. అతడు అనిశ్చితమైన ప్రవర్తన కలవాడు, చురుకైనవాడు, మహేంద్రుడు, వరుణుడు లాంటి వాడు.
అపి స్వస్తి భవేత్ తాత సర్వేషామపి రక్షసామ్। అపి రామో న సంక్రుద్ధః కుర్యాల్లోకానరాక్షసాన్
తండ్రి! మన రాక్షసులందరికీ మేలు కలగాలి. రాముడు కోపంతో లోకాలను, రాక్షసులను నాశనం చేయకూడదు.
అపి తే జీవితాన్తాయ నోత్పన్నా జనకాత్మజా। అపి సీతానిమిత్తం చ న భవేద్ వ్యసనం మహత్
జనకుని కుమార్తె నీ ప్రాణాంతానికి కారణం కాకూడదు. సీత వల్ల నీకు పెద్ద ప్రమాదం కలగకూడదు.
అపి త్వామీశ్వరం ప్రాప్య కామవృత్తం నిరఙ్కుశమ్। న వినశ్యేత్ పురీ లఙ్కా త్వయా సహ సరాక్షసా
నీకు ఇష్టానుసారం ప్రవర్తించే అధికారం ఉన్నా, నీ వల్ల లంకా నగరం, అందులోని రాక్షసులు నాశనం కాకూడదు.
త్వద్విధః కామవృత్తో హి దుఃశీలః పాపమన్త్రితః। ఆత్మానం స్వజనం రాష్ట్రం స రాజా హన్తి దుర్మతిః
నీలాంటి కోరికలకు లోనై, చెడ్డ స్వభావం కలిగి, దుష్టుల సలహాలు వినే రాజు, తాను, తన కుటుంబాన్ని, తన రాజ్యాన్ని కూడా నాశనం చేసుకుంటాడు.
న చ పిత్రా పరిత్యక్తో నామర్యాదః కథంచన। న లుబ్ధో న చ దుఃశీలో న చ క్షత్రియపాంసనః
రాముడు తండ్రిచేత విడిచిపెట్టబడలేదు. అతడు ఎప్పుడూ నియమాలు అతిక్రమించలేదు. అతడు లోభి కాదు, చెడ్డ స్వభావం కలవాడు కాదు, క్షత్రియ వంశానికి మచ్చ కాదు.
న చ ధర్మగుణైర్హీనః కౌసల్యానన్దవర్ధనః। న చ తీక్ష్ణో హి భూతానాం సర్వభూతహితే రతః
కౌసల్యకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే రాముడు ధర్మగుణాలు లేనివాడు కాదు. అతడు ప్రాణులకు కఠినంగా ప్రవర్తించడు, అన్ని జీవుల మేలులో ఆసక్తి కలవాడు.
వఞ్చితం పితరం దృష్ట్వా కైకేయ్యా సత్యవాదినమ్। కరిష్యామీతి ధర్మాత్మా తతః ప్రవ్రజితో వనమ్
కైకేయి తన నిజాయితీ గల భర్తను మోసం చేసినదాన్ని చూసి, ఆ ధర్మాత్ముడు 'నేను చేస్తాను' అని చెప్పి వెంటనే అరణ్యవాసానికి వెళ్ళాడు.
కైకేయ్యాః ప్రియకామార్థం పితుర్దశరథస్య చ। హిత్వా రాజ్యం చ భోగాంశ్చ ప్రవిష్టో దణ్డకావనమ్
కైకేయి కోరిక కోసం, తన తండ్రి దశరథుని కోసమూ, రాజ్యాన్ని, సుఖాలను వదిలిపెట్టి దండకారణ్యంలోకి ప్రవేశించాడు.
న రామః కర్కశస్తాత నావిద్వాన్ నాజితేన్ద్రియః। అనృతం న శ్రుతం చైవ నైవ త్వం వక్తుమర్హసి
రాముడు కఠినంగా ప్రవర్తించేవాడు కాదు, అజ్ఞాని కాదు, ఇంద్రియాలను జయించని వాడు కాదు. అతడిని గురించి నీవు అసత్యంగా, వినని విషయాలు మాట్లాడకూడదు.
రామో విగ్రహవాన్ ధర్మః సాధుః సత్యపరాక్రమః। రాజా సర్వస్య లోకస్య దేవానామివ వాసవః
రాముడు ధర్మానికి ప్రతిరూపం, సద్గుణాలవాడు, సత్యపరాక్రమశాలి. అతడు లోకానికి రాజు, దేవతలలో ఇంద్రుడిలా ఉన్నవాడు.
కథం ను తస్య వైదేహీం రక్షితాం స్వేన తేజసా। ఇచ్ఛసే ప్రసభం హర్తుం ప్రభామివ వివస్వతః
తన తేజస్సుతో రక్షించబడుతున్న వైదేహిని, నీవు ఎలా బలవంతంగా అపహరించాలనుకుంటున్నావు? అది సూర్యుని కాంతిని లాగిపోవాలని ఆశపడటంలాంటిది.
శరార్చిషమనాధృష్యం చాపఖడ్గేన్ధనం రణే। రామాగ్నిం సహసా దీప్తం న ప్రవేష్టుం త్వమర్హసి
యుద్ధంలో రాముని బాణాలు అగ్నిజ్వాలల్లా మండుతుంటాయి, అతడిని సమీపించలేరు. అటువంటి రామాగ్నిలోకి ప్రవేశించాలనుకోవడం నీకు తగదు.
ధనుర్వ్యాదితదీప్తాస్యం శరార్చిషమమర్షణమ్। చాపబాణధరం తీక్ష్ణం శత్రుసేనాపహారిణమ్
విస్తృతంగా లాగిన ధనుస్సు, మండుతున్న ముఖం, అగ్నిలాంటి బాణాలు, ఆపరాని కోపం, ధనుస్సు, బాణాలు ధరించినవాడు, ఘోరమైనవాడు, శత్రు సేనలను నాశనం చేసే వాడు అతడు.
రాజ్యం సుఖం చ సంత్యజ్య జీవితం చేష్టమాత్మనః। నాత్యాసాదయితుం తాత రామాన్తకమిహార్హసి
రాజ్యం, సుఖం, ప్రాణం అన్నీ వదిలేసి, ప్రియమైనవాడా, రాముని కోసం నీ జీవితాన్ని ఇక్కడే నాశనం చేసుకోవద్దు.
అప్రమేయం హి తత్తేజో యస్య సా జనకాత్మజా। న త్వం సమర్థస్తాం హర్తుం రామచాపాశ్రయాం వనే
జనకుని కుమార్తె అయిన ఆమె భర్త రాముని తేజస్సు అపారమైనది. రాముని ధనుస్సు రక్షణలో ఉన్న ఆమెను అడవిలో నువ్వు తీసుకెళ్లగలవాడివి కాదురా.
తస్య వై నరసింహస్య సింహోరస్కస్య భామినీ। ప్రాణేభ్యోఽపి ప్రియతరా భార్యా నిత్యమనువ్రతా
ఆ మహాపురుషుడికి, విస్తారమైన ఛాతీ కలిగిన రామునికి, అతని భార్య ఎప్పుడూ భర్తకు విధేయురాలిగా ఉండి, ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైనదిగా ఉంది.
న సా ధర్షయితుం శక్యా మైథిల్యోజస్వినః ప్రియా। దీప్తస్యేవ హుతాశస్య శిఖా సీతా సుమధ్యమా
మిథిలా కుమారునికి ప్రియమైన సీత, సన్నని నడుము కలదానె, యజ్ఞంలో మండుతున్న అగ్ని జ్వాలలా, ఆమెను ఎవరూ హింసించలేరు.
కిముద్యమం వ్యర్థమిమం కృత్వా తే రాక్షసాధిప। దృష్టశ్చేత్ త్వం రణే తేన తదన్తముపజీవితమ్
రాక్షసాధిపతి, ఈ వ్యర్థమైన ప్రయత్నం ఎందుకు చేస్తున్నావు? యుద్ధంలో నువ్వు రాముని కంటపడితే, అదే నీ అంతమవుతుంది.
జీవితం చ సుఖం చైవ రాజ్యం చైవ సుదుర్లభమ్। యదీచ్ఛసి చిరం భోక్తుం మా కృథా రామవిప్రియమ్
నువ్వు జీవితాన్ని, సుఖాన్ని, దుర్లభమైన రాజ్యాన్ని ఎక్కువ కాలం అనుభవించాలనుకుంటే, రామునికి ఇష్టంలేని పని చేయవద్దు.
స సర్వైః సచివైః సార్ధం విభీషణపురస్కృతైః। మన్త్రయిత్వా స ధర్మిష్ఠైః కృత్వా నిశ్చయమాత్మనః। దోషాణాం చ గుణానాం చ సమ్ప్రధార్య బలాబలమ్
విభీషణుడు ముందుండి, నీ మంత్రులతో కలిసి, ధర్మాన్ని తెలిసినవారితో ఆలోచించి, దోషాలు, గుణాలు, బలహీనతలు అన్నీ బాగా తూచూ చూసి నిర్ణయం తీసుకో.
ఆత్మనశ్చ బలం జ్ఞాత్వా రాఘవస్య చ తత్త్వతః। హితం హి తవ నిశ్చిత్య క్షమం త్వం కర్తుమర్హసి
నీ బలాన్ని, రాఘవుని బలాన్ని నిజంగా తెలుసుకుని, నీకు శ్రేయస్కరమైనది, సమంజసమైనది ఏదో నిర్ణయించుకుని చేయాలి.
అహం తు మన్యే తవ న క్షమం రణే సమాగమం కోసలరాజసూనునా। ఇదం హి భూయః శృణు వాక్యముత్తమం క్షమం చ యుక్తం చ నిశాచరాధిప
నాకు అనిపించేది, నువ్వు కోసల రాజ కుమారుడితో యుద్ధంలో ఎదురుకావడం సరైనది కాదని. నిశాచరాధిపతి, ఇప్పుడు నేను చెప్పే మంచి, సముచితమైన మాటను మళ్లీ విను.
thumb|అష్టాత్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే అష్టాత్రింశః సర్గః ॥౩-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో, అరణ్యకాండలో, ముప్పై ఎనిమిదవ సర్గను వినండి.
కదాచిదప్యహం వీర్యాత్ పర్యటన్ పృథివీమిమామ్। బలం నాగసహస్రస్య ధారయన్ పర్వతోపమః
ఒకప్పుడు, నా శక్తితో ఈ భూమిని చుట్టుతూ, వెయ్యి ఏనుగుల బలాన్ని మోయగలవాడిగా, పర్వతంలా ఉన్నాను.
నీలజీమూతసంకాశస్తప్తకాఞ్చనకుణ్డలః। భయం లోకస్య జనయన్ కిరీటీ పరిఘాయుధః
మేఘంలా నలుపుగా, మెరిసే బంగారు కుండలాలు ధరించి, లోకానికి భయాన్ని కలిగిస్తూ, కిరీటంతో, గొడ్డలిని ఆయుధంగా పట్టుకుని తిరిగేవాడిని.