వసన్తి మన్నియోగేన అధివాసం చ రాక్షసాః। బాధమానా మహారణ్యే మునీన్ యే ధర్మచారిణః
"నా ఆజ్ఞతో ఆ రాక్షసులు అక్కడ నివసిస్తూ, అటవిలో ధర్మబద్ధంగా జీవించే మునులను ఇబ్బంది పెడుతున్నారు."
చతుర్దశ సహస్రాణి రక్షసాం భీమకర్మణామ్। శూరాణాం లబ్ధలక్షాణాం ఖరచిత్తానువర్తినామ్
"పద్నాలుగు వేల మంది భయంకరమైన పనులు చేసే, వీరులు, లక్ష్యాన్ని అందుకునే, ఖరుని మనసుకు అనుగుణంగా ఉండే రాక్షసులు అక్కడ ఉన్నారు."
తే త్విదానీం జనస్థానే వసమానా మహాబలాః। సఙ్గతాః పరమాయత్తా రామేణ సహ సంయుగే
ఇప్పుడు జనస్థానంలో నివసిస్తున్న ఆ మహాబలులు అందరూ కలసి, రాముడితో యుద్ధంలో పూర్తిగా ఆధారపడుతూ పోరాడారు.
నానాశస్త్రప్రహరణాః ఖరప్రముఖరాక్షసాః। తేన సంజాతరోషేణ రామేణ రణమూర్ధని
వివిధ ఆయుధాలతో ఉన్న ఖరుడు ముందుండి రాక్షసులు, యుద్ధంలో కోపంతో ఉన్న రాముని ఎదుర్కొన్నారు.
అనుక్త్వా పరుషం కించిచ్ఛరైర్వ్యాపారితం ధనుః। చతుర్దశ సహస్రాణి రక్షసాముగ్రతేజసామ్
ఒకటి కూడా కఠినమైన మాటలు చెప్పకుండా, బాణాలతో తన విల్లు నడిపి, రాముడు పద్నాలుగు వేల భయంకరమైన రాక్షసులను సంహరించాడు.
నిహతాని శరైర్దీప్తైర్మానుషేణ పదాతినా। ఖరశ్చ నిహతః సంఖ్యే దూషణశ్చ నిపాతితః
ఆ రాక్షసులను మానవుడైన రాముడు అగ్నిలాంటి బాణాలతో చంపాడు; యుద్ధంలో ఖరుడు కూడా హతమయ్యాడు, దూషణుడు పడిపోయాడు.
హత్వా త్రిశిరసం చాపి నిర్భయా దణ్డకాః కృతాః। పిత్రా నిరస్తః క్రుద్ధేన సభార్యః క్షీణజీవితః
త్రిశిరస్సును కూడా సంహరించి, దండకారణ్యాన్ని భయరహితంగా చేశాడు; కోపంతో ఉన్న తండ్రి వలన భార్యతో కలిసి జీవితం తక్కువగా మిగిలి ఉండి అటు పంపించబడ్డాడు.
స హన్తా తస్య సైన్యస్య రామః క్షత్రియపాంసనః। అశీలః కర్కశస్తీక్ష్ణో మూర్ఖో లుబ్ధోఽజితేన్ద్రియః
ఆ సైన్యాన్ని నాశనం చేసిన రాముడు క్షత్రియులకు అపకీర్తి కలిగించే వాడు; ధర్మం లేని వాడు, కఠినుడు, క్రూరుడు, మూర్ఖుడు, లోభి, ఇంద్రియాలను జయించని వాడు.
త్యక్తధర్మా త్వధర్మాత్మా భూతానామహితే రతః। యేన వైరం వినారణ్యే సత్త్వమాస్థాయ కేవలమ్
ధర్మాన్ని వదిలేసి, అధర్మంలో మనసు పెట్టి, జీవులకు హాని చేయడంలో ఆనందపడుతున్న వాడు; శత్రుత్వం లేకుండా అడవిలో హింసను ఆశ్రయించాడు.
కర్ణనాసాపహారేణ భగినీ మే విరూపితా। అస్య భార్యాం జనస్థానాత్ సీతాం సురసుతోపమామ్
నా అక్కకి చెవులు, ముక్కు కోసి రూపం చెడగొట్టాడు; అతని భార్య అయిన సీతను, దేవకన్యలకు సమానమైనదాన్ని, జనస్థానంలో నుంచి తీసుకుపోతాను.
ఆనయిష్యామి విక్రమ్య సహాయస్తత్ర మే భవ। త్వయా హ్యహం సహాయేన పార్శ్వస్థేన మహాబల
నేను బలవంతంగా ఆమెను తీసుకువస్తాను—ఈ కార్యంలో నీవు నాకు తోడుగా ఉండు; నీవు పక్కన నిలబడి ఉంటే, మహాబలుడా, నేను విజయవంతమవుతాను.
భ్రాతృభిశ్చ సురాన్ సర్వాన్ నాహమత్రాభిచిన్తయే। తత్సహాయో భవ త్వం మే సమర్థో హ్యసి రాక్షస
అన్నదమ్ములతో సహా అందరు దేవతలు వచ్చినా నాకు భయం లేదు; అందుకే నీవు నాకు సహాయంగా ఉండు, ఎందుకంటే నీవు నిజంగా శక్తివంతుడవు రాక్షసా.
వీర్యే యుద్ధే చ దర్పే చ న హ్యస్తి సదృశస్తవ। ఉపాయతో మహాన్ శూరో మహామాయావిశారదః
శక్తిలో, యుద్ధంలో, గర్వంలో నీకు సమానుడు లేడు; నీవు గొప్ప వీరుడు, గొప్ప మాయలో, యుక్తిలో నిపుణుడవు.
ఏతదర్థమహం ప్రాప్తస్త్వత్సమీపం నిశాచర। శృణు తత్ కర్మ సాహాయ్యే యత్ కార్యం వచనాన్మమ
ఈ ఉద్దేశంతోనే నేను నీ దగ్గరికి వచ్చాను నిశాచరా; నా మాటలు విను, సహాయంగా చేయవలసిన పని ఏమిటో చెప్తాను.
సౌవర్ణస్త్వం మృగో భూత్వా చిత్రో రజతబిన్దుభిః। ఆశ్రమే తస్య రామస్య సీతాయాః ప్రముఖే చర
నీవు బంగారు రంగు కృష్ణమృగంగా మారి, వెండి చుక్కలతో అలంకరించబడి, రాముని ఆశ్రమంలో సీత ఎదుట తిరుగు.
త్వాం తు నిఃసంశయం సీతా దృష్ట్వా తు మృగరూపిణమ్। గృహ్యతామితి భర్తారం లక్ష్మణం చాభిధాస్యతి
నిన్ను మృగరూపంలో చూసిన సీత తప్పకుండా తన భర్తను, లక్ష్మణుడిని పిలిచి, ఈ మృగాన్ని పట్టమని కోరుతుంది.
తతస్తయోరపాయే తు శూన్యే సీతాం యథాసుఖమ్। నిరాబాధో హరిష్యామి రాహుశ్చన్ద్రప్రభామివ
ఆ ఇద్దరూ వెళ్లిపోయి, అక్కడ ఎవరూ లేని సమయంలో, నేను సీతను సులభంగా అపహరిస్తాను, రాహువు చంద్రకాంతిని పట్టుకున్నట్లు.
తతః పశ్చాత్ సుఖం రామే భార్యాహరణకర్శితే। విశ్రబ్ధం ప్రహరిష్యామి కృతార్థేనాన్తరాత్మనా
తర్వాత, రాముడు భార్యను పోగొట్టిన బాధతో ఉన్నప్పుడు, నేను సంతోషంగా, నా కోరిక నెరవేరిన హృదయంతో అతనిపై దాడి చేస్తాను.
తస్య రామకథాం శ్రుత్వా మారీచస్య మహాత్మనః। శుష్కం సమభవద్ వక్త్రం పరిత్రస్తో బభూవ చ
రావణుడు చెప్పిన రాముని కథ విని, మహాత్ముడైన మారీచుని నోరు ఎండిపోయింది, అతడు భయంతో నిండిపోయాడు.
ఓష్ఠౌ పరిలిహన్ శుష్కౌ నేత్రైరనిమిషైరివ। మృతభూత ఇవార్తస్తు రావణం సముదైక్షత
ఎండిపోయిన పెదవులను నాకుతూ, కన్నులు ముడుచుకోకుండా, చనిపోయినవాడిలా బాధతో, మారీచుడు రావణుణ్ణి చూస్తూ ఉండిపోయాడు.
స రావణం త్రస్తవిషణ్ణచేతా మహావనే రామపరాక్రమజ్ఞః। కృతాఞ్జలిస్తత్త్వమువాచ వాక్యం హితం చ తస్మై హితమాత్మనశ్చ
రాముని పరాక్రమాన్ని బాగా తెలిసిన వాడు, అటువంటి మహావనంలో భయంతో మనసు కలవరపడి, చేతులు జోడించి రావణుడిని చూచి, నిజమైన, తనకూ రావణునికీ మేలు కలిగే మాటలు చెప్పాడు.
thumb|సప్తత్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే సప్తత్రింశః సర్గః ॥౩-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో అరణ్యకాండలో ముప్పై ఏడవ సర్గను వినండి.
తచ్ఛ్రుత్వా రాక్షసేన్ద్రస్య వాక్యం వాక్యవిశారదః। ప్రత్యువాచ మహాతేజా మారీచో రాక్షసేశ్వరమ్
రాక్షసుల రాజు చెప్పిన మాటలు విని, మాటల్లో నిపుణుడైన మహాతేజస్వి మారీచుడు రాక్షసాధిపతిని ఇలా సమాధానమిచ్చాడు.
సులభాః పురుషా రాజన్ సతతం ప్రియవాదినః। అప్రియస్య చ పథ్యస్య వక్తా శ్రోతా చ దుర్లభః
రాజా! ఎప్పుడూ మధురంగా మాట్లాడే మనుషులు సులభంగా దొరుకుతారు. కానీ చేదుగా ఉన్నా, మేలు చేసే మాటలు చెప్పేవారు, వినేవారు మాత్రం చాలా అరుదు.
న నూనం బుధ్యసే రామం మహావీర్యగుణోన్నతమ్। అయుక్తచారశ్చపలో మహేన్ద్రవరుణోపమమ్
నీవు రాముని శక్తి, గుణాలు ఎంత ఉన్నతమైనవో తెలుసుకోలేకపోతున్నావు. అతడు అనిశ్చితమైన ప్రవర్తన కలవాడు, చురుకైనవాడు, మహేంద్రుడు, వరుణుడు లాంటి వాడు.
అపి స్వస్తి భవేత్ తాత సర్వేషామపి రక్షసామ్। అపి రామో న సంక్రుద్ధః కుర్యాల్లోకానరాక్షసాన్
తండ్రి! మన రాక్షసులందరికీ మేలు కలగాలి. రాముడు కోపంతో లోకాలను, రాక్షసులను నాశనం చేయకూడదు.
అపి తే జీవితాన్తాయ నోత్పన్నా జనకాత్మజా। అపి సీతానిమిత్తం చ న భవేద్ వ్యసనం మహత్
జనకుని కుమార్తె నీ ప్రాణాంతానికి కారణం కాకూడదు. సీత వల్ల నీకు పెద్ద ప్రమాదం కలగకూడదు.
అపి త్వామీశ్వరం ప్రాప్య కామవృత్తం నిరఙ్కుశమ్। న వినశ్యేత్ పురీ లఙ్కా త్వయా సహ సరాక్షసా
నీకు ఇష్టానుసారం ప్రవర్తించే అధికారం ఉన్నా, నీ వల్ల లంకా నగరం, అందులోని రాక్షసులు నాశనం కాకూడదు.
త్వద్విధః కామవృత్తో హి దుఃశీలః పాపమన్త్రితః। ఆత్మానం స్వజనం రాష్ట్రం స రాజా హన్తి దుర్మతిః
నీలాంటి కోరికలకు లోనై, చెడ్డ స్వభావం కలిగి, దుష్టుల సలహాలు వినే రాజు, తాను, తన కుటుంబాన్ని, తన రాజ్యాన్ని కూడా నాశనం చేసుకుంటాడు.
న చ పిత్రా పరిత్యక్తో నామర్యాదః కథంచన। న లుబ్ధో న చ దుఃశీలో న చ క్షత్రియపాంసనః
రాముడు తండ్రిచేత విడిచిపెట్టబడలేదు. అతడు ఎప్పుడూ నియమాలు అతిక్రమించలేదు. అతడు లోభి కాదు, చెడ్డ స్వభావం కలవాడు కాదు, క్షత్రియ వంశానికి మచ్చ కాదు.