హస్త్యశ్వరథగాఢాని నగరాణి విలోకయన్। తం సమం సర్వతః స్నిగ్ధం మృదుసంస్పర్శమారుతమ్
అక్కడ ఏనుగులు, కుదిరాలు, రథాలతో నిండిన నగరాలను చూస్తూ, చుట్టూ ఎక్కడ చూసినా సమతలంగా, పచ్చగా, మృదువుగా తాకే గాలితో ఆ ప్రాంతం కనిపించింది.
అనూపే సిన్ధురాజస్య దదర్శ త్రిదివోపమమ్। తత్రాపశ్యత్ స మేఘాభం న్యగ్రోధం మునిభిర్వృతమ్
సింధు రాజు ప్రాంతంలోని మడుగుల్లో, స్వర్గానికి సమానమైన ప్రదేశాన్ని చూసి, అక్కడ మేఘంలా నలుపుగా ఉన్న, మునులచే చుట్టుముట్టబడిన ఒక వటవృక్షాన్ని చూశాడు.
సమన్తాద్ యస్య తాః శాఖాః శతయోజనమాయతాః। యస్య హస్తినమాదాయ మహాకాయం చ కచ్ఛపమ్
ఆ వృక్షానికి శాఖలు అన్ని వైపులా వంద యోజనాల పొడవుగా విస్తరించి ఉండగా, దాని నుంచి ఒక ఏనుగు, ఒక పెద్ద కప్పను తీసుకెళ్లారు.
భక్షార్థం గరుడః శాఖామాజగామ మహాబలః। తస్య తాం సహసా శాఖాం భారేణ పతగోత్తమః
ఆహారం కోసం మహాబలుడు గరుడుడు ఆ శాఖపైకి వచ్చి, తన భారంతో ఆ శాఖను ఒక్కసారిగా విరిగిపోయేలా చేశాడు.
సుపర్ణః పర్ణబహులాం బభఞ్జాథ మహాబలః। తత్ర వైఖానసా మాషా వాలఖిల్యా మరీచిపాః
అపారమైన బలమున్న సుపర్ణుడు, ఆకులతొప్పులతో నిండిన ఒక కొమ్మను విరిచాడు. అక్కడ వైఖానసులు, మాషులు, వాలఖిల్యులు, మరీచిపులు కూడి ఉన్నారు.
ఆజా బభూవుర్ధూమ్రాశ్చ సంగతాః పరమర్షయః। తేషాం దయార్థం గరుడస్తాం శాఖాం శతయోజనామ్
అక్కడ కూడిన మహర్షులు, మేకల్లా కనిపిస్తూ, పొడుగ్గా ఉన్నారు. వారిని కాపాడాలనే దయతో, గరుడుడు ఆ వంద యోజనాల పొడవైన కొమ్మను తీసుకున్నాడు.
భగ్నామాదాయ వేగేన తౌ చోభౌ గజకచ్ఛపౌ। ఏకపాదేన ధర్మాత్మా భక్షయిత్వా తదామిషమ్
ఆ విరిగిన కొమ్మను, ఏనుగు, తాబేలు ఇద్దరినీ వెంట తీసుకుని, ధర్మాత్ముడు ఒక కాలు మీద నిలబడి, ఆ మాంసాన్ని తిన్నాడు.
నిషాదవిషయం హత్వా శాఖయా పతగోత్తమః। ప్రహర్షమతులం లేభే మోక్షయిత్వా మహామునీన్
పక్షులలో శ్రేష్ఠుడు ఆ కొమ్మతో నిషాదుల ప్రాంతాన్ని నాశనం చేసి, మహర్షులను విముక్తి చేయడం వల్ల అపూర్వమైన ఆనందాన్ని పొందాడు.
స తు తేన ప్రహర్షేణ ద్విగుణీకృతవిక్రమః। అమృతానయనార్థం వై చకార మతిమాన్ మతిమ్
ఆ ఆనందంతో అతని బలం రెట్టింపు అయింది. అమృతాన్ని తీసుకురావాలని, ఆ జ్ఞానవంతుడు తన మనసులో నిర్ణయించుకున్నాడు.
తం మహర్షిగణైర్జుష్టం సుపర్ణకృతలక్షణమ్। నామ్నా సుభద్రం న్యగ్రోధం దదర్శ ధనదానుజః
మహర్షులు నివసించే, సుపర్ణుడు గుర్తు చేసిన, సుభద్ర అనే పేరుగల ఆ వటవృక్షాన్ని ధనదుడి తమ్ముడు చూశాడు.
తం తు గత్వా పరం పారం సముద్రస్య నదీపతేః। దదర్శాశ్రమమేకాన్తే పుణ్యే రమ్యే వనాన్తరే
నదుల అధిపతియైన సముద్రాన్ని దాటి, దూరపు తీరానికి చేరి, ఒక పవిత్రమైన, అందమైన అడవి ప్రాంతంలో ఉన్న ఆశ్రమాన్ని చూశాడు.
తత్ర కృష్ణాజినధరం జటామణ్డలధారిణమ్। దదర్శ నియతాహారం మారీచం నామ రాక్షసమ్
అక్కడ నల్ల మృగచర్మం ధరించిన, జటలు వేసుకున్న, నియమితాహారం పాటించే మారీచ అనే రాక్షసుడిని చూశాడు.
స రావణః సమాగమ్య విధివత్ తేన రక్షసా। మారీచేనార్చితో రాజా సర్వకామైరమానుషైః
రావణుడు అక్కడికి వచ్చి, మారీచుడి ద్వారా సకల మానవ భోగాలతో సత్కారం పొందాడు.
తం స్వయం పూజయిత్వా చ భోజనేనోదకేన చ। అర్థోపహితయా వాచా మారీచో వాక్యమబ్రవీత్
తానే స్వయంగా అతITHిని ఆహ్వానించి, భోజనం, నీటితో పూజించి, అవసరమైన మాటలు మారీచుడు చెప్పాడు.
కచ్చిత్తే కుశలం రాజన్ లఙ్కాయాం రాక్షసేశ్వర। కేనార్థేన పునస్త్వం వై తూర్ణమేవ ఇహాగతః
"రాక్షసుల అధిపతి, లంకలో నీకు క్షేమంగా ఉందా రాజా? మళ్లీ ఇంత త్వరగా ఇక్కడికి రావడానికి ఏ కారణం?"
ఏవముక్తో మహాతేజా మారీచేన స రావణః। తతః పశ్చాదిదం వాక్యమబ్రవీద్ వాక్యకోవిదః
ఇలా మారీచుడు అడిగినప్పుడు, మహాతేజస్వి, మాటలో నిపుణుడైన రావణుడు తరువాత ఈ మాటలు అన్నాడు.
thumb|షట్త్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే షట్త్రింశః సర్గః ॥౩-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో, అరణ్యకాండలో ముప్పై ఆరవ సర్గను వినండి.
మారీచ శ్రూయతాం తాత వచనం మమ భాషతః। ఆర్తోఽస్మి మమ చార్తస్య భవాన్ హి పరమా గతిః
"మారీచా! నా మాటలు విను తాతా. నేను బాధపడుతున్నాను. ఇలాంటి కష్ట సమయంలో నీవే నాకు ఆశ్రయం."
జానీషే త్వం జనస్థానం భ్రాతా యత్ర ఖరో మమ। దూషణశ్చ మహాబాహుః స్వసా శూర్పణఖా చ మే
"జనస్థానం నీకు తెలుసు కదా? అక్కడ నా అన్న ఖరుడు, మహాబలుడు దూషణుడు, నా అక్క శూర్పణఖ కూడా ఉంటారు."
త్రిశిరాశ్చ మహాబాహూ రాక్షసః పిశితాశనః। అన్యే చ బహవః శూరా లబ్ధలక్షా నిశాచరాః
"అక్కడ త్రిశిరుడు అనే మహాబలశాలి, మాంసాహారి రాక్షసుడు ఉన్నాడు. ఇంకా లక్ష్యాన్ని అందుకునే అనేక మంది వీర రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసులు కూడా ఉన్నారు."
వసన్తి మన్నియోగేన అధివాసం చ రాక్షసాః। బాధమానా మహారణ్యే మునీన్ యే ధర్మచారిణః
"నా ఆజ్ఞతో ఆ రాక్షసులు అక్కడ నివసిస్తూ, అటవిలో ధర్మబద్ధంగా జీవించే మునులను ఇబ్బంది పెడుతున్నారు."
చతుర్దశ సహస్రాణి రక్షసాం భీమకర్మణామ్। శూరాణాం లబ్ధలక్షాణాం ఖరచిత్తానువర్తినామ్
"పద్నాలుగు వేల మంది భయంకరమైన పనులు చేసే, వీరులు, లక్ష్యాన్ని అందుకునే, ఖరుని మనసుకు అనుగుణంగా ఉండే రాక్షసులు అక్కడ ఉన్నారు."
తే త్విదానీం జనస్థానే వసమానా మహాబలాః। సఙ్గతాః పరమాయత్తా రామేణ సహ సంయుగే
ఇప్పుడు జనస్థానంలో నివసిస్తున్న ఆ మహాబలులు అందరూ కలసి, రాముడితో యుద్ధంలో పూర్తిగా ఆధారపడుతూ పోరాడారు.
నానాశస్త్రప్రహరణాః ఖరప్రముఖరాక్షసాః। తేన సంజాతరోషేణ రామేణ రణమూర్ధని
వివిధ ఆయుధాలతో ఉన్న ఖరుడు ముందుండి రాక్షసులు, యుద్ధంలో కోపంతో ఉన్న రాముని ఎదుర్కొన్నారు.
అనుక్త్వా పరుషం కించిచ్ఛరైర్వ్యాపారితం ధనుః। చతుర్దశ సహస్రాణి రక్షసాముగ్రతేజసామ్
ఒకటి కూడా కఠినమైన మాటలు చెప్పకుండా, బాణాలతో తన విల్లు నడిపి, రాముడు పద్నాలుగు వేల భయంకరమైన రాక్షసులను సంహరించాడు.
నిహతాని శరైర్దీప్తైర్మానుషేణ పదాతినా। ఖరశ్చ నిహతః సంఖ్యే దూషణశ్చ నిపాతితః
ఆ రాక్షసులను మానవుడైన రాముడు అగ్నిలాంటి బాణాలతో చంపాడు; యుద్ధంలో ఖరుడు కూడా హతమయ్యాడు, దూషణుడు పడిపోయాడు.
హత్వా త్రిశిరసం చాపి నిర్భయా దణ్డకాః కృతాః। పిత్రా నిరస్తః క్రుద్ధేన సభార్యః క్షీణజీవితః
త్రిశిరస్సును కూడా సంహరించి, దండకారణ్యాన్ని భయరహితంగా చేశాడు; కోపంతో ఉన్న తండ్రి వలన భార్యతో కలిసి జీవితం తక్కువగా మిగిలి ఉండి అటు పంపించబడ్డాడు.
స హన్తా తస్య సైన్యస్య రామః క్షత్రియపాంసనః। అశీలః కర్కశస్తీక్ష్ణో మూర్ఖో లుబ్ధోఽజితేన్ద్రియః
ఆ సైన్యాన్ని నాశనం చేసిన రాముడు క్షత్రియులకు అపకీర్తి కలిగించే వాడు; ధర్మం లేని వాడు, కఠినుడు, క్రూరుడు, మూర్ఖుడు, లోభి, ఇంద్రియాలను జయించని వాడు.
త్యక్తధర్మా త్వధర్మాత్మా భూతానామహితే రతః। యేన వైరం వినారణ్యే సత్త్వమాస్థాయ కేవలమ్
ధర్మాన్ని వదిలేసి, అధర్మంలో మనసు పెట్టి, జీవులకు హాని చేయడంలో ఆనందపడుతున్న వాడు; శత్రుత్వం లేకుండా అడవిలో హింసను ఆశ్రయించాడు.
కర్ణనాసాపహారేణ భగినీ మే విరూపితా। అస్య భార్యాం జనస్థానాత్ సీతాం సురసుతోపమామ్
నా అక్కకి చెవులు, ముక్కు కోసి రూపం చెడగొట్టాడు; అతని భార్య అయిన సీతను, దేవకన్యలకు సమానమైనదాన్ని, జనస్థానంలో నుంచి తీసుకుపోతాను.