కర్మణానేన కేనాసి కాపథం ప్రతిపాదితః। సుఖసుప్తస్య తే రాజన్ ప్రహృతం కేన మూర్ధని
ఈ పనితో నిన్ను ఎవరు చెడ్డ మార్గానికి తీసుకువచ్చారు? రాజా, నీవు ప్రశాంతంగా నిద్రపోతున్నప్పుడు ఎవరు నీ తలపై దెబ్బ కొట్టారు?
విశుద్ధవంశాభిజనాగ్రహస్త- తేజోమదః సంస్థితదోర్విషాణః। ఉదీక్షితుం రావణ నేహ యుక్తః స సంయుగే రాఘవగన్ధహస్తీ
పవిత్ర వంశంలో జన్మించిన, మహాశక్తి గల, గజదంతాలవంటి బలమైన భుజాలతో ఉన్న రాఘవుడిని యుద్ధంలో ఎదుర్కోవడం నీకు సరికాదు, రావణా.
అసౌ రణాన్తఃస్థితిసంధివాలో విదగ్ధరక్షోమృగహా నృసింహః। సుప్తస్త్వయా బోధయితుం న శక్యః శరాఙ్గపూర్ణో నిశితాసిదంష్ట్రః
యుద్ధంలో నిపుణుడైన, తెలివైన రాక్షసులను సంహరించే నరసింహుడు, బాణాలు, పదునైన ఖడ్గాలు పంజాలుగా ఉన్న రాముణ్ణి నిద్రలోంచి లేపడం నీ వల్ల కాదు.
చాపాపహారే భుజవేగపఙ్కే శరోర్మిమాలే సుమహాహవౌఘే। న రామపాతాలముఖేఽతిఘోరే ప్రస్కన్దితుం రాక్షసరాజ యుక్తమ్
బలమైన భుజశక్తి మట్టిలో, బాణాల అలలతో కూడిన మహాయుద్ధ ప్రవాహంలో, విల్లు లాక్కోవడంలో, రాముని భయంకరమైన నోటిలోకి దూకడం నీకు తగదు, రాక్షసరాజా.
ప్రసీద లఙ్కేశ్వర రాక్షసేన్ద్ర లఙ్కాం ప్రసన్నో భవ సాధు గచ్ఛ। త్వం స్వేషు దారేషు రమస్వ నిత్యం రామః సభార్యో రమతాం వనేషు
లంకాధిపతి, రాక్షసేంద్రా, దయచూపు. సంతోషంగా లంకకు తిరిగి వెళ్ళు. నీవు నీ భార్యలతో ఎప్పుడూ ఆనందంగా ఉండు. రాముడు తన భార్యతో అడవుల్లో సుఖంగా ఉండనివ్వు.
ఏవముక్తో దశగ్రీవో మారీచేన స రావణః। న్యవర్తత పురీం లఙ్కాం వివేశ చ గృహోత్తమమ్
మారీచుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, పది తలల రావణుడు తిరిగి లంక నగరానికి వెళ్లి, తన అద్భుతమైన ఇంటిలోకి ప్రవేశించాడు.
thumb|ద్వాత్రింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే ద్వాత్రింశః సర్గః ॥౩-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో అరణ్యకాండలో ముప్పై రెండవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
తతః శూర్పణఖా దృష్ట్వా సహస్రాణి చతుర్దశ। హతాన్యేకేన రామేణ రక్షసాం భీమకర్మణామ్
ఆ తర్వాత శూర్పణఖా ఒక్క రాముడు నాలుగు వేల భయంకరమైన రాక్షసులను సంహరించినదాన్ని చూసింది.
దూషణం చ ఖరం చైవ హతం త్రిశిరసం రణే। దృష్ట్వా పునర్మహానాదాన్ ననాద జలదోపమా
దూషణుడు, ఖరుడు, త్రిశిరుడు యుద్ధంలో చనిపోయినదాన్ని చూసి, మళ్లీ మేఘం మ్రోగినట్టు గట్టిగా అరవింది.
సా దృష్ట్వా కర్మ రామస్య కృతమన్యైః సుదుష్కరమ్। జగామ పరమోద్విగ్నా లఙ్కాం రావణపాలితామ్
రాముడు చేసిన కార్యం ఇతరులకు అసాధ్యమైనదని చూసి, ఆమె ఎంతో కలవరపడి రావణుడు పాలించే లంకకు వెళ్లింది.
సా దదర్శ విమానాగ్రే రావణం దీప్తతేజసమ్। ఉపోపవిష్టం సచివైర్మరుద్భిరివ వాసవమ్
ఆమె రావణుడు తన మంత్రులతో కూడి, రాజప్రాసాదం ముందు, తన తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, మారుతులతో కూడిన ఇంద్రుడిలా కూర్చున్నాడని చూసింది.
ఆసీనం సూర్యసంకాశే కాఞ్చనే పరమాసనే। రుక్మవేదిగతం ప్రాజ్యం జ్వలన్తమివ పావకమ్
ఆయన సూర్యుని పోలిన వెలుగు కలిగినవాడు, బంగారు పీఠంపై, అత్యుత్తమమైన బంగారు ఆసనంలో కూర్చున్నాడు. ఆయన అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ కనిపించాడు.
దేవగన్ధర్వభూతానామృషీణాం చ మహాత్మనామ్। అజేయం సమరే ఘోరం వ్యాత్తాననమివాన్తకమ్
దేవతలు, గంధర్వులు, భూతాలు, మహర్షులు కూడా యుద్ధంలో గెలవలేని, భయంకరమైన యుద్ధంలో యమధర్మరాజు లాగా తెరుచుకున్న నోటితో ఉన్నవాడిగా కనిపించాడు.
దేవాసురవిమర్దేషు వజ్రాశనికృతవ్రణమ్। ఐరావతవిషాణాగ్రైరుత్కృష్టకిణవక్షసమ్
దేవతలూ, దానవులతో జరిగిన యుద్ధాల్లో వజ్రాయుధం, మెరుపులతో గాయాలైనవాడు. ఆయన ఛాతి ఐరావతం దంతాలతో గాట్లు పడినట్టు ఉంది.
వింశద్భుజం దశగ్రీవం దర్శనీయపరిచ్ఛదమ్। విశాలవక్షసం వీరం రాజలక్షణలక్షితమ్
ఇరవై చేతులు, పది తలలు ఉన్నవాడు, అద్భుతమైన వస్త్రాలూ, అలంకారాలతో అలంకరించబడి, విస్తారమైన ఛాతి కలిగిన వీరుడు, రాజలక్షణాలతో ఉన్నవాడు.
నద్ధవైదూర్యసంకాశం తప్తకాఞ్చనభూషణమ్। సుభుజం శుక్లదశనం మహాస్యం పర్వతోపమమ్
వైడూర్య రత్నాల్లా మెరుస్తున్న, వేడి బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, బలమైన భుజాలు, తెల్లని పళ్ళు, పెద్ద నోరు, పర్వతాన్ని పోలిన రూపం కలిగినవాడు.
విష్ణుచక్రనిపాతైశ్చ శతశో దేవసంయుగే। అన్యైః శస్త్రైః ప్రహారైశ్చ మహాయుద్ధేషు తాడితమ్
విష్ణు చక్రంతోను, ఇతర దేవాయుధాలతోను, గొప్ప యుద్ధాల్లో వందలసార్లు దెబ్బలు తిన్నవాడు.
అహతాఙ్గైః సమస్తైస్తం దేవప్రహరణైస్తదా। అక్షోభ్యాణాం సముద్రాణాం క్షోభణం క్షిప్రకారిణమ్
అన్ని దేవాయుధాల దెబ్బలు పడినా, ఆయన అవయవాలు ఏవీ విరగలేదు. ఆయన అప్రయత్నంగా కూడా అశాంతించలేని సముద్రాలను అలికడలికలు చేయగలవాడు.
క్షేప్తారం పర్వతాగ్రాణాం సురాణాం చ ప్రమర్దనమ్। ఉచ్ఛేత్తారం చ ధర్మాణాం పరదారాభిమర్శనమ్
పర్వత శిఖరాలను విసిరేయగలవాడు, దేవతలను నాశనం చేయగలవాడు, ధర్మాన్ని చెడగొట్టేవాడు, పరస్త్రీలను లొంగించేవాడు.
సర్వదివ్యాస్త్రయోక్తారం యజ్ఞవిఘ్నకరం సదా। పురీం భోగవతీం గత్వా పరాజిత్య చ వాసుకిమ్
అన్ని దివ్యాస్త్రాలను ఉపయోగించేవాడు, ఎప్పుడూ యజ్ఞాలను భంగం చేయేవాడు, భోగవతీ నగరానికి వెళ్లి వాసుకిని ఓడించినవాడు.
తక్షకస్య ప్రియాం భార్యాం పరాజిత్య జహార యః। కైలాసం పర్వతం గత్వా విజిత్య నరవాహనమ్
తక్షకుని ఓడించి అతని ప్రియమైన భార్యను అపహరించినవాడు, నరవాహనుడిని జయించి, కైలాస పర్వతాన్ని చేరినవాడు.
విమానం పుష్పకం తస్య కామగం వై జహార యః। వనం చైత్రరథం దివ్యం నలినీం నన్దనం వనమ్
ఆయన కామగామి అయిన పుష్పక విమానాన్ని, చైత్రరథం, నలినీ, నందనవనంలాంటి దివ్యవనాలను స్వాధీనం చేసుకున్నవాడు.
వినాశయతి యః క్రోధాద్ దేవోద్యానాని వీర్యవాన్। చన్ద్రసూర్యౌ మహాభాగావుత్తిష్ఠన్తౌ పరంతపౌ
కోపంతో దేవతల ఉద్యానవనాలను నాశనం చేసినవాడు, తన పరాక్రమంతో చంద్రుడిని, సూర్యుడిని కూడా నిలిపివేసినవాడు.
నివారయతి బాహుభ్యాం యః శైలశిఖరోపమః। దశవర్షసహస్రాణి తపస్తప్త్వా మహావనే
పర్వత శిఖరాల్లాంటి భుజాలతో వారిని ఆపగలవాడు, మహావనంలో పది వేల సంవత్సరాలు తపస్సు చేసినవాడు.
పురా స్వయంభువే ధీరః శిరాంస్యుపజహార యః। దేవదానవగన్ధర్వపిశాచపతగోరగైః
పూర్వం స్వయంభువు కాలంలో, ధైర్యవంతుడు దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, పిశాచులు, పక్షులు, నాగులు—వీరందరి తలలను కోసినవాడు.
అభయం యస్య సంగ్రామే మృత్యుతో మానుషాదృతే। మన్త్రైరభిష్టుతం పుణ్యమధ్వరేషు ద్విజాతిభిః
యుద్ధంలో మానవుడిని తప్ప మరెవ్వరినీ భయపడని వాడు; యజ్ఞాల్లో ద్విజులు మంత్రాలతో స్తుతించే పవిత్రుడు.
హవిర్ధానేషు యః సోమముపహన్తి మహాబలః। ప్రాప్తయజ్ఞహరం దుష్టం బ్రహ్మఘ్నం క్రూరకారిణమ్
యజ్ఞాల్లో సోమరసాన్ని అపహరించే మహాబలుడు, యజ్ఞాలను భంగం చేసే దుష్టుడు, బ్రాహ్మణహంతకుడు, క్రూరకర్మలు చేసే వాడు.
కర్కశం నిరనుక్రోశం ప్రజానామహితే రతమ్। రావణం సర్వభూతానాం సర్వలోకభయావహమ్
కఠినహృదయుడు, దయలేని వాడు, ప్రజలకు హాని చేయడంలో ఆనందించే రావణుడు, సమస్త లోకాలకు భయాన్ని కలిగించే వాడు.
రాక్షసీ భ్రాతరం క్రూరం సా దదర్శ మహాబలమ్। తం దివ్యవస్త్రాభరణం దివ్యమాల్యోపశోభితమ్
ఆ రాక్షసిని తన క్రూరమైన, మహాబలమైన అన్నయ్యను, దివ్య వస్త్రాభరణాలతో, దివ్యమాలలతో అలంకరించబడినవాడిని చూసింది.
ఆసనే సూపవిష్టం తం కాలే కాలమివోద్యతమ్। రాక్షసేన్ద్రం మహాభాగం పౌలస్త్యకులనన్దనమ్
ఆయన సింహాసనంపై కూర్చొని, సమయానికి వచ్చిన యమధర్మరాజు లా కనిపిస్తూ, రాక్షసుల రాజు, పవిత్రమైన పౌలస్త్య వంశానికి గర్వకారణమైన వాడు.