కేన భీమం జనస్థానం హతం మమ పరాసునా। కో హి సర్వేషు లోకేషు గతిం నాధిగమిష్యతి
నా భయంకరమైన జనస్థానం ఎవరు ఆయుధాలతో నాశనం చేశారు? లోకాల్లో ఎవరు మరణాన్ని తప్పించుకోలేరు?
న హి మే విప్రియం కృత్వా శక్యం మఘవతా సుఖమ్। ప్రాప్తుం వైశ్రవణేనాపి న యమేన చ విష్ణునా
నాకు హాని చేసినవాడు ఇంద్రుడైనా, కుబేరుడైనా, యముడైనా, విష్ణువైనా సుఖంగా ఉండలేరు.
కాలస్య చాప్యహం కాలో దహేయమపి పావకమ్। మృత్యుం మరణధర్మేణ సంయోజయితుముత్సహే
నేనే కాలానికి కాలాన్ని, నేను కూడా అగ్నిని కాల్చగలను. మరణాన్ని కూడా మరణంతో కలిపే శక్తి నాకుంది.
వాతస్య తరసా వేగం నిహన్తుమపి చోత్సహే। దహేయమపి సంక్రుద్ధస్తేజసాఽఽదిత్యపావకౌ
వాయువు వేగాన్ని కూడా నేను ఆపగలను. కోపంతో నా తేజంతో సూర్యుడిని, అగ్నిని కూడా కాల్చగలను.
తథా క్రుద్ధం దశగ్రీవం కృతాఞ్జలిరకమ్పనః। భయాత్ సందిగ్ధయా వాచా రావణం యాచతేఽభయమ్
ఇలా కోపంతో ఉన్న దశగ్రీవుని ఎదుట అకంపనుడు భయంతో చేతులు జోడించి, వణికిన స్వరంతో రావణుని వద్ద రక్షణ కోరాడు.
దశగ్రీవోఽభయం తస్మై ప్రదదౌ రక్షసాం వరః। స విస్రబ్ధోఽబ్రవీద్ వాక్యమసందిగ్ధమకమ్పనః
దశగ్రీవుడు, రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడు, అకంపనునికి రక్షణ ఇచ్చాడు. భయముక్తుడైన అకంపనుడు సందేహం లేకుండా ఇలా చెప్పాడు.
పుత్రో దశరథస్యాస్తే సింహసంహననో యువా। రామో నామ మహాస్కన్ధో వృత్తాయతమహాభుజః
దశరథుని కుమారుడు, యువకుడు, సింహపు భుజాలు కలవాడు, రాముడు అనే మహాబలుడు, విశాలమైన ఛాతి కలవాడు అక్కడ ఉన్నాడు.
శ్యామః పృథుయశాః శ్రీమానతుల్యబలవిక్రమః। హతస్తేన జనస్థానే ఖరశ్చ సహదూషణః
నలుపు వర్ణుడైన, గొప్ప కీర్తి కలవాడు, మహిమతో నిండినవాడు, బలవంతుడైన రాముడు జనస్థానంలో ఖరుడిని, దూషణుడిని సంహరించాడు.
అకమ్పనవచః శ్రుత్వా రావణో రాక్షసాధిపః। నాగేన్ద్ర ఇవ నిఃశ్వస్య ఇదం వచనమబ్రవీత్
అకంపనుని మాటలు విని, రాక్షసాధిపతి రావణుడు పెద్ద పాము లా ఊపిరి పీల్చి ఇలా అన్నాడు.
స సురేన్ద్రేణ సంయుక్తో రామః సర్వామరైః సహ। ఉపయాతో జనస్థానం బ్రూహి కచ్చిదకమ్పన
ఇంద్రుడు మరియు దేవతలందరితో కూడిన రాముడే జనస్థానానికి వచ్చాడా? నిజం చెప్పు అకంపన.
రావణస్య పునర్వాక్యం నిశమ్య తదకమ్పనః। ఆచచక్షే బలం తస్య విక్రమం చ మహాత్మనః
రావణుడు మళ్లీ అలా అడిగినప్పుడు, అకంపనుడు ఆ మహాత్ముడి బలాన్ని, పరాక్రమాన్ని వివరంగా చెప్పాడు.
రామో నామ మహాతేజాః శ్రేష్ఠః సర్వధనుష్మతామ్। దివ్యాస్త్రగుణసమ్పన్నః పరం ధర్మం గతో యుధి
రాముడు అనే మహాతేజస్వి, ధనుర్విద్యలో అందరిలోనూ శ్రేష్ఠుడు, దివ్యాస్త్రాల గుణాలతో, యుద్ధంలో పరమధర్మాన్ని పొందినవాడు.
తస్యానురూపో బలవాన్ రక్తాక్షో దున్దుభిస్వనః। కనీయాఁల్లక్ష్మణో భ్రాతా రాకాశశినిభాననః
ఆయనకు తమ్ముడు లక్ష్మణుడు, బలవంతుడు, ఎర్రకళ్లవాడు, దుందుభి శబ్దంలా గొంతుతో, పూర్ణచంద్రుడిలా ముఖంతో, అన్నయ్యకు సమానంగా ఉంటాడు.
స తేన సహ సంయుక్తః పావకేనానిలో యథా। శ్రీమాన్ రాజవరస్తేన జనస్థానం నిపాతితమ్
వారు ఇద్దరూ కలిసినప్పుడు, అగ్ని-వాయువులా కలిసి, ఆ మహిమాన్వితుడైన రాజకుమారుడు జనస్థానాన్ని నాశనం చేశాడు.
నైవ దేవా మహాత్మానో నాత్ర కార్యా విచారణా। శరా రామేణ తూత్సృష్టా రుక్మపుఙ్ఖాః పతత్త్రిణః
ఇక్కడ దేవతలు గానీ, మహాత్ములు గానీ ఆలోచించాల్సిన అవసరం లేదు; రాముడు వదిలిన బంగారు రెక్కల బాణాలు చాలు.
సర్పాః పఞ్చాననా భూత్వా భక్షయన్తి స్మ రాక్షసాన్। యేన యేన చ గచ్ఛన్తి రాక్షసా భయకర్షితాః
ఆ బాణాలు ఐదు తలల పాములై మారి, రాక్షసులను మింగేశాయి. భయంతో రాక్షసులు ఎక్కడికక్కడ పరుగులు తీశారు.
తేన తేన స్మ పశ్యన్తి రామమేవాగ్రతః స్థితమ్। ఇత్థం వినాశితం తేన జనస్థానం తవానఘ
వారు ఎక్కడికెళ్లినా, రాముడు ఎదుట నిలబడి కనిపించాడు. ఇలా ఆయన చేత జనస్థానం నాశనం అయింది, ఓ నిర్దోషుడా.
అకమ్పనవచః శ్రుత్వా రావణో వాక్యమబ్రవీత్। గమిష్యామి జనస్థానం రామం హన్తుం సలక్ష్మణమ్
అకంపనుడు చెప్పిన మాటలు విన్న రావణుడు, "నేను జనస్థానానికి వెళ్లి రాముడిని, లక్ష్మణుడిని చంపుతాను" అని అన్నాడు.
అథైవముక్తే వచనే ప్రోవాచేదమకమ్పనః। శృణు రాజన్ యథావృత్తం రామస్య బలపౌరుషమ్
అలా రావణుడు చెప్పగానే, అకంపనుడు ఇలా అన్నాడు: "రాజా! రాముని బలాన్ని, పరాక్రమాన్ని యథావిధిగా విను."
అసాధ్యః కుపితో రామో విక్రమేణ మహాయశాః। ఆపగాయాస్తు పూర్ణాయా వేగం పరిహరేచ్ఛరైః
పేరు గాంచిన పరాక్రమవంతుడైన రాముడు కోపగించితే ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేరు; ఆయన తన బాణాలతో పొంగిపొర్లే నదిని కూడా ఆపగలడు.
సతారాగ్రహనక్షత్రం నభశ్చాప్యవసాదయేత్। అసౌ రామస్తు సీదన్తీం శ్రీమానభ్యుద్ధరేన్మహీమ్
ఆయన నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, తారలతో కూడిన ఆకాశాన్ని కూడా కూల్చగలడు; ఆ మహిమాన్వితుడు మునిగిపోతున్న భూమిని లేపగలడు.
భిత్త్వా వేలాం సముద్రస్య లోకానాప్లావయేద్ విభుః। వేగం వాపి సముద్రస్య వాయుం వా విధమేచ్ఛరైః
సముద్రపు తీరాన్ని చీల్చి, లోకాల్ని ముంచెయ్యగలడు; సముద్రపు వేగాన్ని గానీ, గాలిని గానీ తన బాణాలతో చెదరగొట్టగలడు.
సంహృత్య వా పునర్లోకాన్ విక్రమేణ మహాయశాః। శక్తః శ్రేష్ఠః స పురుషః స్రష్టుం పునరపి ప్రజాః
ఆయన తన పరాక్రమంతో లోకాల్ని ఉపసంహరించగలడు; ఆ శ్రేష్ఠుడు మళ్లీ ప్రజలను సృష్టించగల శక్తివంతుడు.
నహి రామో దశగ్రీవ శక్యో జేతుం రణే త్వయా। రక్షసాం వాపి లోకేన స్వర్గః పాపజనైరివ
ఓ దశముఖా! యుద్ధంలో నువ్వు గానీ, రాక్షస లోకం గానీ రాముణ్ణి ఓడించలేవు; పాపులు స్వర్గాన్ని పొందలేనట్లు.
న తం వధ్యమహం మన్యే సర్వైర్దేవాసురైరపి। అయం తస్య వధోపాయస్తన్మమైకమనాః శృణు
దేవతలు, అసురులు అందరూ కలిసినా ఆయనను చంపలేరని నేను భావించను; కానీ ఆయనను చంపే మార్గం ఒకటి ఉంది—దాన్ని ఏకాగ్రంగా విను.
భార్యా తస్యోత్తమా లోకే సీతా నామ సుమధ్యమా। శ్యామా సమవిభక్తాఙ్గీ స్త్రీరత్నం రత్నభూషితా
ఆయన భార్య లోకంలో ప్రసిద్ధురాలు, పేరు సీత, నాజూకు నడుముతో, ముదురు వర్ణంతో, సమతుల్యమైన అవయవాలతో, స్త్రీలలో మణిలా, రత్నాలతో అలంకరించబడినవారు.
నైవ దేవీ న గన్ధర్వీ నాప్సరా న చ పన్నగీ। తుల్యా సీమన్తినీ తస్యా మానుషీ తు కుతో భవేత్
ఆమెకు దేవతలు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, పన్నగస్త్రీలు కూడా సమానం కావు; మానవ స్త్రీ అయితే ఎలా సరిపోతుంది?
అరోచయత తద్వాక్యం రావణో రాక్షసాధిపః। చిన్తయిత్వా మహాబాహురకమ్పనమువాచ హ
రాక్షసాధిపతి రావణుడు ఆ మాటలు నచ్చించుకున్నాడు; ఆ మహాబాహువు ఆలోచించి అకంపనుడిని ఇలా అడిగాడు.
బాఢం కల్యం గమిష్యామి హ్యేకః సారథినా సహ। ఆనేష్యామి చ వైదేహీమిమాం హృష్టో మహాపురీమ్
నిశ్చయంగా, ప్రియమైనవాడా, నేను వెంటనే నా రథసారథితో కలిసి ఒక్కడినే వెళ్ళి, ఆనందంగా ఈ వైదేహిని మహానగరానికి తీసుకొస్తాను.
తదేవముక్త్వా ప్రయయౌ ఖరయుక్తేన రావణః। రథేనాదిత్యవర్ణేన దిశః సర్వాః ప్రకాశయన్
అలా చెప్పిన రావణుడు, ఖరాలు లాగుతున్న, సూర్యుని వంటి ప్రకాశవంతమైన రథంలో అన్ని దిశలను వెలిగిస్తూ బయలుదేరాడు.