శరైరభ్యకిరత్ సైన్యం సర్వతః సహదూషణమ్। తతః సేనాపతిః క్రుద్ధో దూషణః శత్రుదూషణః
అతడు దూషణుడితో పాటు ఆ సైన్యాన్ని అన్ని వైపులా బాణాలతో కప్పేశాడు. అప్పుడు సైన్యాధిపతిగా ఉన్న దూషణుడు, శత్రువులను నాశనం చేసే వాడు, కోపంతో మండిపడ్డాడు.
శరైరశనికల్పైస్తం రాఘవం సమవారయత్। తతో రామః సుసంక్రుద్ధః క్షురేణాస్య మహద్ ధనుః
వజ్రంలాంటి బాణాలతో దూషణుడు రాఘవుడిని అడ్డగించాడు. అప్పుడు రాముడు తీవ్రమైన కోపంతో, పదునైన కత్తిపోటి బాణంతో—
చిచ్ఛేద సమరే వీరశ్చర్తుభిశ్చతురో హయాన్। హత్వా చాశ్వాన్ శరైస్తీక్ష్ణైరర్ధచన్ద్రేణ సారథేః
యుద్ధంలో ధైర్యవంతుడైన రాముడు, దూషణుడి గొప్ప ధనుస్సును కోసేసి, నాలుగు బాణాలతో నాలుగు గుర్రాలను చంపాడు.
శిరో జహార తద్రక్షస్త్రిభిర్వివ్యాధ వక్షసి। స చ్ఛిన్నధన్వా విరథో హతాశ్వో హతసారథిః
పదునైన బాణాలతో గుర్రాలను సంహరించి, అర్ధచంద్రాకార బాణంతో సారథి తలను కోసేశాడు. ఆ రాక్షసుని ఛాతీని మూడు బాణాలతో గాయపరిచాడు.
జగ్రాహ గిరిశృఙ్గాభం పరిఘం రోమహర్షణమ్। వేష్టితం కాఞ్చనైః పట్టైర్దేవసైన్యాభిమర్దనమ్
ధనుస్సు, రథం, గుర్రాలు, సారథి లేని దూషణుడు, పర్వత శిఖరంలా ఉన్న, బంగారు పట్టీలతో అలంకరించిన, దేవతల సైన్యాలను నాశనం చేసే భయంకరమైన గొప్ప గదను పట్టుకున్నాడు.
ఆయసైః శఙ్కుభిస్తీక్ష్ణైః కీర్ణం పరవసోక్షితమ్। వజ్రాశనిసమస్పర్శం పరగోపురదారణమ్
ఆ గద పదునైన ఇనుప ముళ్లతో పొదిగినది, రక్తం మాంసంతో ముడిపడినది, తాకితే వజ్రంలా, మిణుగురులా ఉంది. శత్రు కోటలను ధ్వంసం చేయగలదు.
తం మహోరగసంకాశం ప్రగృహ్య పరిఘం రణే। దూషణోఽభ్యపతద్ రామం క్రూరకర్మా నిశాచరః
అది పెద్ద పాములా కనిపించే గదను పట్టుకుని, దుష్టకర్మలు చేసే రాత్రిపూట సంచరించే దూషణుడు యుద్ధంలో రాముని మీద దూకాడు.
తస్యాభిపతమానస్య దూషణస్య చ రాఘవః। ద్వాభ్యాం శరాభ్యాం చిచ్ఛేద సహస్తాభరణౌ భుజౌ
దూషణుడు దూసుకొస్తున్నప్పుడు, రాఘవుడు రెండు బాణాలతో అతని చేతులకు ఉన్న ఆభరణాలతో సహా రెండు భుజాలను కోసేశాడు.
భ్రష్టస్తస్య మహాకాయః పపాత రణమూర్ధని। పరిఘశ్ఛిన్నహస్తస్య శక్రధ్వజ ఇవాగ్రతః
ఆ మహాకాయుడు, చేతి తోడుగా ఉన్న గొప్ప ఇనుపగడ్డతో పాటు చేతి కోసిపోవడంతో, యుద్ధభూమిలో పడిపోయాడు. అతని పడిపోవడం ఇంద్రుని జెండా నేలకూలినట్టుగా కనిపించింది.
కరాభ్యాం చ వికీర్ణాభ్యాం పపాత భువి దూషణః। విషాణాభ్యాం విశీర్ణాభ్యాం మనస్వీవ మహాగజః
దూషణుడు, రెండు చేతులు విరిగిపోయి, గొప్ప గజం దంతాలు విరిగినట్టు, నేలపై పడిపోయాడు.
దృష్ట్వా తం పతితం భూమౌ దూషణం నిహతం రణే। సాధు సాధ్వితి కాకుత్స్థం సర్వభూతాన్యపూజయన్
యుద్ధంలో దూషణుడు నేలపై పడిపోయి చనిపోయినదాన్ని చూసి, అన్ని జీవులు కకుత్స్థుడిని 'బాగుచేశావు! బాగుచేశావు!' అని పొగిడాయి.
ఏతస్మిన్నన్తరే క్రుద్ధాస్త్రయః సేనాగ్రయాయినః। సంహత్యాభ్యద్రవన్ రామం మృత్యుపాశావపాశితాః
అంతలో, ముగ్గురు సేనాధిపతులు కోపంతో కలసి, మరణపు పాశానికి బందించబడ్డవారిలా, రాముని మీద దూకారు.
మహాకపాలః స్థూలాక్షః ప్రమాథీ చ మహాబలః। మహాకపాలో విపులం శూలముద్యమ్య రాక్షసః
మహాకపాలుడు, స్థూలాక్షుడు, ప్రమాథి అనే మహాబలవంతులు అక్కడ ఉన్నారు. రాక్షసుడు మహాకపాలుడు పెద్ద శూలాన్ని పైకి ఎత్తాడు.
స్థూలాక్షః పట్టిశం గృహ్య ప్రమాథీ చ పరశ్వధమ్। దృష్ట్వైవాపతతస్తాంస్తు రాఘవః సాయకైః శితైః
స్థూలాక్షుడు ఒక పెద్ద కత్తిని పట్టుకున్నాడు, ప్రమాథి యుద్ధ గొడ్డలిని తీసుకున్నాడు. వాళ్లు ఎదురుగా వచ్చి పడుతున్నారని చూసి, రాఘవుడు పదునైన బాణాలతో వారిని ఎదుర్కొన్నాడు.
తీక్ష్ణాగ్రైః ప్రతిజగ్రాహ సమ్ప్రాప్తానతిథీనివ। మహాకపాలస్య శిరశ్చిచ్ఛేద రఘునన్దనః
అతడు పదునైన అంచులతో ఉన్న బాణాలతో వారిని అహ్వానించని అతిథుల్లా ఎదుర్కొన్నాడు. రఘువంశంలో ఆనందంగా ఉన్న రాముడు మహాకపాలుని తలను కోసేశాడు.
అసంఖ్యేయైస్తు బాణౌఘైః ప్రమమాథ ప్రమాథినమ్। స్థూలాక్షస్యాక్షిణీ స్థూలే పూరయామాస సాయకైః
అనేక బాణాల వర్షంతో ప్రమాథిని నాశనం చేశాడు. స్థూలాక్షుని పెద్ద కళ్లను బాణాలతో నింపేశాడు.
స పపాత హతో భూమౌ విటపీవ మహాద్రుమః। దూషణస్యానుగాన్ పఞ్చసాహస్రాన్ కుపితః క్షణాత్
అతడు కొట్టబడి, కొమ్మలు తెగిన పెద్ద వృక్షంలా నేలపై పడిపోయాడు. కోపంతో ఉన్న రాముడు క్షణంలోనే దూషణుని ఐదు వేల అనుచరులను సంహరించాడు.
హత్వా తు పఞ్చసాహస్రైరనయద్ యమసాదనమ్। దూషణం నిహతం శ్రుత్వా తస్య చైవ పదానుగాన్
ఆ ఐదు వేల మందిని సంహరించి, యమలోకానికి పంపాడు. దూషణుడు చనిపోయాడని, అతని అనుచరులు కూడా మరణించారని విని,
వ్యాదిదేశ ఖరః క్రుద్ధః సేనాధ్యక్షాన్ మహాబలాన్। అయం వినిహతః సంఖ్యే దూషణః సపదానుగః
ఖరుడు కోపంతో ఉన్న సేనాధ్యక్షులకు ఆజ్ఞాపించాడు: 'దూషణుడు యుద్ధంలో తన అనుచరులతో పాటు చనిపోయాడు.'
మహత్యా సేనయా సార్ధం యుద్ధ్వా రామం కుమానుషమ్। శస్త్రైర్నానావిధాకారైర్హనధ్వం సర్వరాక్షసాః
'ఈ గొప్ప సేనతో కలిసి, ఆ మానవుడైన రామునితో యుద్ధం చేయండి. అన్ని రకాల ఆయుధాలతో, అందరు రాక్షసులు అతన్ని చంపండి!'
దుర్జయః కరవీరాక్షః పరుషః కాలకార్ముకః। హేమమాలీ మహామాలీ సర్పాస్యో రుధిరాశనః
అజేయుడు అయిన కరవీరాక్షుడు, కఠినుడు అయిన పరుషుడు, కాలకర్ముకుడు, హేమమాలీ, మహామాలీ, సర్పాస్యుడు, రుధిరాశనుడు—
ద్వాదశైతే మహావీర్యా బలాధ్యక్షాః ససైనికాః। రామమేవాభ్యధావన్త విసృజన్తః శరోత్తమాన్
ఈ గొప్ప వీరులు, తమ సైన్యాలతో కూడిన సేనాధిపతులు, రాముని మీదకు ఉత్తమమైన బాణాలను వదులుతూ దూకారు.
తతః పావకసంకాశైర్హేమవజ్రవిభూషితైః। జఘాన శేషం తేజస్వీ తస్య సైన్యస్య సాయకైః
అప్పుడా తేజోవంతుడు, అగ్నిలా మెరిసే, బంగారు వజ్రాలతో అలంకరించిన బాణాలతో ఆ సేన మిగతా వారిని సంహరించాడు.
తే రుక్మపుఙ్ఖా విశిఖాః సధూమా ఇవ పావకాః। నిజఘ్నుస్తాని రక్షాంసి వజ్రా ఇవ మహాద్రుమాన్
బంగారు రెక్కలతో ఉన్న ఆ బాణాలు పొగతో కూడిన అగ్నిలా మెరిశాయి. అవి రాక్షసులను వజ్రాలు పెద్ద వృక్షాలను కూల్చినట్టు చంపేశాయి.
రక్షసాం తు శతం రామః శతేనైకేన కిర్ణనా। సహస్రం తు సహస్రేణ జఘాన రణమూర్ధని
రాముడు వంద రాక్షసులను వంద బాణాలతో, వెయ్యి రాక్షసులను వెయ్యి బాణాలతో యుద్ధభూమిలో సంహరించాడు.
తైర్భిన్నవర్మాభరణాశ్ఛిన్నభిన్నశరాసనాః। నిపేతుః శోణితాదిగ్ధా ధరణ్యాం రజనీచరాః
వారి కవచాలు, ఆభరణాలు విరిగిపోయి, విల్లు చీలిపోయి, రక్తంతో ముడిపడి, ఆ రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసులు నేలపై పడిపోయారు.
తైర్ముక్తకేశైః సమరే పతితైః శోణితోక్షితైః। విస్తీర్ణా వసుధా కృత్స్నా మహావేదిః కుశైరివ
పోరులో పడిపోయినవారి విప్పిన జుట్టుతో, రక్తంతో తడిసిపోయిన శరీరాలతో, ఆ భూమి అంతా ఒక పెద్ద యజ్ఞవేదిక మీద కుశ గడ్డి పరచినట్లుగా కనిపించింది.
తత్క్షణే తు మహాఘోరం వనం నిహతరాక్షసమ్। బభూవ నిరయప్రఖ్యం మాంసశోణితకర్దమమ్
ఆ క్షణంలో, రాక్షసులు చనిపోయి పడి ఉన్న ఆ అరణ్యం, మాంసం రక్తంతో మురికి కట్టిన నరకంలా భయంకరంగా మారింది.
చతుర్దశసహస్రాణి రక్షసాం భీమకర్మణామ్। హతాన్యేకేన రామేణ మానుషేణ పదాతినా
భయంకరమైన పనులు చేసిన పద్నాలుగు వేల రాక్షసులను, కేవలం మనుష్యుడైన రాముడు ఒక్కడే కాలికి కాలితో పోరాడి సంహరించాడు.
తస్య సైన్యస్య సర్వస్య ఖరః శేషో మహారథః। రాక్షసస్త్రిశిరాశ్చైవ రామశ్చ రిపుసూదనః
ఆ సైన్యంలో చివరకు ఖరుడు అనే మహారథి, రాక్షసుడు త్రిశిరుడు, శత్రువులను సంహరించే రాముడు మాత్రమే మిగిలారు.