స ఖరస్యాజ్ఞయా సూతస్తురగాన్ సమచోదయత్। యత్ర రామో మహాబాహురేకో ధున్వన్ ధనుః స్థితః
ఖరుని ఆజ్ఞతో రథసారథి గుర్రాలను పరుగెత్తించాడు. అక్కడ రాముడు మహాబాహువుగా ఒంటరిగా నిలబడి విల్లు తిప్పుతూ ఉన్నాడు.
తం తు నిష్పతితం దృష్ట్వా సర్వతో రజనీచరాః। ముఞ్చమానా మహానాదం సచివాః పర్యవారయన్
అతడు ముందుకు వస్తున్నట్టు చూసి, అన్ని రాత్రిచరులు, అతని మంత్రులు గొప్ప శబ్దం చేస్తూ చుట్టూ చేరారు.
స తేషాం యాతుధానానాం మధ్యే రథగతః ఖరః। బభూవ మధ్యే తారాణాం లోహితాఙ్గ ఇవోదితః
ఆ యాతుధానుల మధ్య రథంపై ఉన్న ఖరుడు, నక్షత్రాల మధ్య ఎర్రటి మంగళగ్రహం ఉదయించినట్టు కనిపించాడు.
తతః శరసహస్రేణ రామమప్రతిమౌజసమ్। అర్దయిత్వా మహానాదం ననాద సమరే ఖరః
అప్పుడే ఖరుడు, సహస్రార్జునుడైన రాముని మీద వెయ్యి బాణాలతో దాడి చేసి, యుద్ధంలో గొప్ప గర్జన చేశాడు.
తతస్తం భీమధన్వానం క్రుద్ధాః సర్వే నిశాచరాః। రామం నానావిధైః శస్త్రైరభ్యవర్షన్త దుర్జయమ్
అప్పుడు ఆ భయంకరమైన విల్లు పట్టుకున్న రామునిపై, కోపంతో ఉన్న అందరు రాత్రివాసులు ఎన్నో విధాలైన ఆయుధాలతో వర్షంలా కురిపించారు.
ముద్గరైరాయసైః శూలైః ప్రాసైః ఖడ్గైః పరశ్వధైః। రాక్షసాః సమరే శూరం నిజఘ్నూ రోషతత్పరాః
ఆ రాక్షసులు కోపంతో యుద్ధంలో ధైర్యవంతుడైన రామునిపై ముద్గరాలు, ఇనుప కఠారాలు, కటారులు, కత్తులు, పరశువులు వంటివాటితో దాడి చేశారు.
తే బలాహకసంకాశా మహాకాయా మహాబలాః। అభ్యధావన్త కాకుత్స్థం రథైర్వాజిభిరేవ చ
మేఘాల్లా కనిపించే, గొప్ప శరీరశక్తి కలిగిన వారు, రథాలు మరియు కుదిరిన గుర్రాలతో కకుత్థ్సునిపై దూసుకొచ్చారు.
గజైః పర్వతకూటాభై రామం యుద్ధే జిఘాంసవః। తే రామే శరవర్షాణి వ్యసృజన్ రక్షసాం గణాః
పర్వతశిఖరాల్లాంటి ఏనుగులతో రాముని చుట్టూ చేరి, యుద్ధంలో అతన్ని చంపాలని కోరుకున్న ఆ రాక్షస గణాలు, రామునిపై బాణాల వర్షం కురిపించాయి.
శైలేన్ద్రమివ ధారాభిర్వర్షమాణా మహాఘనాః। సర్వైః పరివృతో రామో రాక్షసైః క్రూరదర్శనైః
భయంకరమైన రూపం కలిగిన రాక్షసులతో四వైపులా చుట్టుముట్టబడి, రాముడు వర్షం కురిపించే పెద్ద మేఘాల మధ్య ఉన్న పర్వతాధిపతిలా కనిపించాడు.
తిథిష్వివ మహాదేవో వృతః పారిషదాం గణైః। తాని ముక్తాని శస్త్రాణి యాతుధానైః స రాఘవః
పండుగ రోజులలో మహాదేవుడు పరిషద్ గణాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నట్టు, రాఘవుడు ఆ యాతుధానులు వదిలిన ఆయుధాలను ఎదుర్కొన్నాడు.
ప్రతిజగ్రాహ విశిఖైర్నద్యోఘానివ సాగరః। స తైః ప్రహరణైర్ఘోరైర్భిన్నగాత్రో న వివ్యథే
సముద్రం నదుల ప్రవాహాలను ఎలా అడ్డుకుంటుందో, రాముడు తన బాణాలతో ఆ ఆయుధాలను తిప్పికొట్టాడు. ఆ భయంకరమైన ఆయుధాలతో శరీరం గాయపడినా, అతడు కదలలేదు.
రామః ప్రదీప్తైర్బహుభిర్వజ్రైరివ మహాచలః। స విద్ధః క్షతజాదిగ్ధః సర్వగాత్రేషు రాఘవః
అనేక అగ్ని మెరుపుల్లా బాణాలతో గాయపడి, రక్తంతో తడిసి, రాఘవుడు పెద్ద పర్వతంలా కనిపించాడు.
బభూవ రామః సంధ్యాభ్రైర్దివాకర ఇవావృతః। విషేదుర్దేవగన్ధర్వాః సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః
సాయంత్రపు మేఘాలతో కప్పబడిన సూర్యుడిలా రాముడు కనిపించాడు. ఆ దృశ్యాన్ని చూసి దేవతలు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, మహర్షులు నిరుత్సాహపడిపోయారు.
ఏకం సహస్రైర్బహుభిస్తదా దృష్ట్వా సమావృతమ్। తతో రామస్తు సంక్రుద్ధో మణ్డలీకృతకార్ముకః
ఒక్కడైన రాముడు అనేక వేల మంది శత్రువులచేత చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడని చూసి, ఆ సమయంలో రాముడు కోపంతో తన విల్లును వలయాకారంగా సిద్ధం చేసుకున్నాడు.
ససర్జ నిశితాన్ బాణాన్ శతశోఽథ సహస్రశః। దురావారాన్ దుర్విషహాన్ కాలపాశోపమాన్ రణే
రాముడు యుద్ధంలో వందలాది, వేలాది పదునైన బాణాలను వదిలాడు. అవి ఎదుర్కోలేని, భయంకరమైన, మరణపు పాశాల్లా ఉండేవి.
ముమోచ లీలయా కఙ్కపత్రాన్ కాఞ్చనభూషణాన్। తే శరాః శత్రుసైన్యేషు ముక్తా రామేణ లీలయా
రాముడు సులభంగా బంగారు అలంకారాలున్న పక్షిపక్షాలతో కూడిన బాణాలను వదిలాడు. ఆ బాణాలు శత్రుసైన్యంలో రాముడు ఆటగా వదిలినవిగా పడ్డాయి.
ఆదదూ రక్షసాం ప్రాణాన్ పాశాః కాలకృతా ఇవ। భిత్త్వా రాక్షసదేహాంస్తాంస్తే శరా రుధిరాప్లుతాః
మరణదేవుడు వేసిన పాశాల్లా, ఆ బాణాలు రాక్షసుల ప్రాణాలను తీసుకున్నాయి. రాక్షసుల శరీరాలను ఛేదించి, ఆ బాణాలు రక్తంతో తడిసిపోయాయి.
అన్తరిక్షగతా రేజుర్దీప్తాగ్నిసమతేజసః। అసంఖ్యేయాస్తు రామస్య సాయకాశ్చాపమణ్డలాత్
ఆ బాణాలు ఆకాశంలోకి ఎగిరి, అగ్ని సమానమైన తేజస్సుతో మెరిసిపోయాయి. రాముని విల్లు నుండి లెక్కలేనన్ని బాణాలు బయటపడ్డాయి.
వినిష్పేతురతీవోగ్రా రక్షఃప్రాణాపహారిణః। తైర్ధనూంషి ధ్వజాగ్రాణి చర్మాణి కవచాని చ
అత్యంత భయంకరంగా వెలువడిన ఆ బాణాలు రాక్షసుల ప్రాణాలను తీసేశాయి. వాటితో రాముడు విల్లు, ధ్వజాల తలలు, కవచాలు, రక్షణలన్నీ కోసేశాడు.
బాహూన్ సహస్తాభరణానూరూన్ కరికరోపమాన్। చిచ్ఛేద రామః సమరే శతశోఽథ సహస్రశః
రాముడు యుద్ధంలో వందలాది, వేలాది చేతికి ఆభరణాలు ఉన్న భుజాలు, ఏనుగు తొండాల్లాంటి తొడలను కోసేశాడు.
హయాన్ కాఞ్చనసంనాహాన్ రథయుక్తాన్ ససారథీన్। గజాంశ్చ సగజారోహాన్ సహయాన్ సాదినస్తదా
బంగారు అలంకారాలు ఉన్న గుర్రాలు, రథాలకు కట్టినవాటిని, వాటి సారథులతో పాటు, ఏనుగులను, వాటి పైకారులను, గుఱ్ఱస్వారులను కూడా రాముడు సంహరించాడు.
చిచ్ఛిదుర్బిభిదుశ్చైవ రామబాణా గుణచ్యుతాః। పదాతీన్ సమరే హత్వా హ్యనయద్ యమసాదనమ్
రాముని విల్లు నుండి వదిలిన బాణాలు వారిని చీల్చి, పగలగొట్టాయి. యుద్ధంలో పాదసేనను సంహరించి, వారిని యమలోకానికి పంపించాడు.
తత్సైన్యం వివిధైర్బాణైరర్దితం మర్మభేదిభిః। న రామేణ సుఖం లేభే శుష్కం వనమివాగ్నినా
రాముడు విరివిగా సంధించిన బాణాలు ఆ సైన్యాన్ని గుండెల్లోకి తాకగా, ఆ సైన్యం కాస్త విశ్రాంతి కూడా పొందలేకపోయింది. అది ఎండిపోయిన అడవి మంటలో పడినట్లే అయింది.
కేచిద్ భీమబలాః శూరాః ప్రాసాన్ శూలాన్ పరశ్వధాన్। చిక్షిపుః పరమక్రుద్ధా రామాయ రజనీచరాః
కొంతమంది భయంకరమైన బలవంతులు, ధైర్యవంతులు, రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసులు, పరమకోపంతో రామునిపై కత్తులు, కటారాలు, గొడ్డళ్లను విసిరారు.
తేషాం బాణైర్మహాబాహుః శస్త్రాణ్యావార్య వీర్యవాన్। జహార సమరే ప్రాణాంశ్చిచ్ఛేద చ శిరోధరాన్
వీరుడు అయిన రాముడు తన బాణాలతో వారి ఆయుధాలను అడ్డగించి, యుద్ధంలో వారి ప్రాణాలను తీసేశాడు; వారి తలలు, మెడలు కోసేశాడు.
తే ఛిన్నశిరసః పేతుశ్ఛిన్నచర్మశరాసనాః। సుపర్ణవాతవిక్షిప్తా జగత్యాం పాదపా యథా
తలలు, కవచాలు, విల్లు విరిగిపోయిన వారు భూమిపై చెట్లు గాలికి తుడిపాటుగా పడిపోతున్నట్లుగా అక్కడక్కడా కూలిపోయారు.
అవశిష్టాశ్చ యే తత్ర విషణ్ణాస్తే నిశాచరాః। ఖరమేవాభ్యధావన్త శరణార్థం శరాహతాః
అక్కడ మిగిలిన, బాణాలతో గాయపడి, మనసు విసుగుపోయిన రాత్రిపూట సంచరించే వారు రక్షణ కోసం ఖరుడి దగ్గరకు పరుగెత్తారు.
తాన్ సర్వాన్ ధనురాదాయ సమాశ్వాస్య చ దూషణః। అభ్యధావత్ సుసంక్రుద్ధః క్రుద్ధం క్రుద్ధ ఇవాన్తకః
దూషణుడు తన విల్లు తీసుకుని వారందరినీ ధైర్యపరచి, తీవ్రమైన కోపంతో ముందుకు దూకాడు. ఆ కోపంతో యమధర్మరాజు వచ్చినట్లుగా కనిపించాడు.
నివృత్తాస్తు పునః సర్వే దూషణాశ్రయనిర్భయాః। రామమేవాభ్యధావన్త సాలతాలశిలాయుధాః
దూషణుని ఆధారంతో భయాన్ని వదిలేసిన వారు, తిరిగి సాల, తాళ చెట్లు, రాళ్లు ఆయుధాలుగా పట్టుకుని రామునిపై దూకారు.
శూలముద్గరహస్తాశ్చ పాశహస్తా మహాబలాః। సృజన్తః శరవర్షాణి శస్త్రవర్షాణి సంయుగే
శూలాలు, గొడ్డళ్లను, గొప్ప బలమున్న వారు తాళిపట్టు పట్టుకుని, యుద్ధంలో బాణాల వర్షాన్ని, ఆయుధాల వర్షాన్ని కురిపించారు.