తేషాం సుతుములః శబ్దః పూరయామాస తద్ వనమ్। తేన శబ్దేన విత్రస్తాః శ్వాపదా వనచారిణః
వారి ఆ ఘోరమైన శబ్దం ఆ అడవిని మొత్తం నింపేసింది. ఆ శబ్దానికి భయపడి అక్కడ ఉండే అడవి జంతువులు పరుగెత్తిపోయాయి.
దుద్రువుర్యత్ర నిఃశబ్దం పృష్ఠతో నావలోకయన్। తచ్చానీకం మహావేగం రామం సమనువర్తత
అవి ఎక్కడ నిశ్శబ్దంగా ఉందో అక్కడికి తిరిగి చూడకుండా పరుగెత్తాయి. ఆ మహా వేగంతో ఉన్న దళం రాముని మీదికి దూసుకొచ్చింది.
ధృతనానాప్రహరణం గమ్భీరం సాగరోపమమ్। రామోఽపి చారయంశ్చక్షుః సర్వతో రణపణ్డితః
వివిధ ఆయుధాలు పట్టుకున్న ఆ దళం సముద్రంలా గంభీరంగా అక్కడ నిలిచింది. యుద్ధంలో నిపుణుడైన రాముడు చుట్టూ ఎక్కడైనా తన చూపు పారవేశాడు.
దదర్శ ఖరసైన్యం తద్ యుద్ధాయాభిముఖో గతః। వితత్య చ ధనుర్భీమం తూణ్యాశ్చోద్ధృత్య సాయకాన్
రాముడు యుద్ధానికి ఎదురుగా వస్తున్న ఖరసేనను చూశాడు. భయంకరమైన తన విల్లు బిగించి, తుప్పిలోంచి బాణాలను తీసుకున్నాడు.
క్రోధమాహారయత్ తీవ్రం వధార్థం సర్వరక్షసామ్। దుష్ప్రేక్ష్యశ్చాభవత్ క్రుద్ధో యుగాన్తాగ్నిరివ జ్వలన్
అన్ని రాక్షసులను సంహరించేందుకు రాముడు తీవ్రమైన కోపాన్ని పిలిపించుకున్నాడు. ఆ కోపంతో రాముడు చూడలేనంత భయంకరంగా, యుగాంతంలో మండే అగ్నిలా మారిపోయాడు.
తం దృష్ట్వా తేజసాఽఽవిష్టం ప్రావ్యథన్ వనదేవతాః। తస్య రుష్టస్య రూపం తు రామస్య దదృశే తదా। దక్షస్యేవ క్రతుం హన్తుముద్యతస్య పినాకినః
ఆయన తేజస్సుతో నిండిపోతూ ఉండటాన్ని చూసి అడవి దేవతలు వణికిపోయాయి. కోపంతో ఉన్న రాముని రూపం అప్పట్లో దక్షయజ్ఞాన్ని నాశనం చేయడానికి సిద్ధమైన పినాకధారి శివుడిలా కనిపించింది.
తత్కార్ముకైరాభరణై రథైశ్చ తద్వర్మభిశ్చాగ్నిసమానవర్ణైః। బభూవ సైన్యం పిశితాశనానాం సూర్యోదయే నీలమివాభ్రజాలమ్
వారి విల్లు, అలంకారాలు, రథాలు, అగ్నిలా మెరిసే కవచాలతో, మాంసభక్షక రాక్షసుల సైన్యం సూర్యోదయ సమయానికి నీలి మేఘాల సమూహంలా కనిపించింది.
thumb|పఞ్చవింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే అరణ్యకాణ్డే పఞ్చవింశః సర్గః ॥౩-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో అరణ్యకాండలో ఇరవై ఐదవ సర్గను వినండి.
అవష్టబ్ధధనుం రామం క్రుద్ధం తం రిపుఘాతినమ్। దదర్శాశ్రమమాగమ్య ఖరః సహ పురఃసరైః
శత్రువులను సంహరించే కోపంతో విల్లు పట్టుకున్న రాముణ్ణి ఖరుడు తన ముఖ్య సైనికులతో కలిసి ఆశ్రమానికి వచ్చి చూశాడు.
తం దృష్ట్వా సగుణం చాపముద్యమ్య ఖరనిఃస్వనమ్। రామస్యాభిముఖం సూతం చోద్యతామిత్యచోదయత్
విల్లు బిగించి పైకి ఎత్తుకున్న రాముణ్ణి చూసి, ఖరుడు గర్జిస్తూ, తన రథసారథిని రాముని వైపు తీసుకెళ్లమని ఆజ్ఞాపించాడు.
స ఖరస్యాజ్ఞయా సూతస్తురగాన్ సమచోదయత్। యత్ర రామో మహాబాహురేకో ధున్వన్ ధనుః స్థితః
ఖరుని ఆజ్ఞతో రథసారథి గుర్రాలను పరుగెత్తించాడు. అక్కడ రాముడు మహాబాహువుగా ఒంటరిగా నిలబడి విల్లు తిప్పుతూ ఉన్నాడు.
తం తు నిష్పతితం దృష్ట్వా సర్వతో రజనీచరాః। ముఞ్చమానా మహానాదం సచివాః పర్యవారయన్
అతడు ముందుకు వస్తున్నట్టు చూసి, అన్ని రాత్రిచరులు, అతని మంత్రులు గొప్ప శబ్దం చేస్తూ చుట్టూ చేరారు.
స తేషాం యాతుధానానాం మధ్యే రథగతః ఖరః। బభూవ మధ్యే తారాణాం లోహితాఙ్గ ఇవోదితః
ఆ యాతుధానుల మధ్య రథంపై ఉన్న ఖరుడు, నక్షత్రాల మధ్య ఎర్రటి మంగళగ్రహం ఉదయించినట్టు కనిపించాడు.
తతః శరసహస్రేణ రామమప్రతిమౌజసమ్। అర్దయిత్వా మహానాదం ననాద సమరే ఖరః
అప్పుడే ఖరుడు, సహస్రార్జునుడైన రాముని మీద వెయ్యి బాణాలతో దాడి చేసి, యుద్ధంలో గొప్ప గర్జన చేశాడు.
తతస్తం భీమధన్వానం క్రుద్ధాః సర్వే నిశాచరాః। రామం నానావిధైః శస్త్రైరభ్యవర్షన్త దుర్జయమ్
అప్పుడు ఆ భయంకరమైన విల్లు పట్టుకున్న రామునిపై, కోపంతో ఉన్న అందరు రాత్రివాసులు ఎన్నో విధాలైన ఆయుధాలతో వర్షంలా కురిపించారు.
ముద్గరైరాయసైః శూలైః ప్రాసైః ఖడ్గైః పరశ్వధైః। రాక్షసాః సమరే శూరం నిజఘ్నూ రోషతత్పరాః
ఆ రాక్షసులు కోపంతో యుద్ధంలో ధైర్యవంతుడైన రామునిపై ముద్గరాలు, ఇనుప కఠారాలు, కటారులు, కత్తులు, పరశువులు వంటివాటితో దాడి చేశారు.
తే బలాహకసంకాశా మహాకాయా మహాబలాః। అభ్యధావన్త కాకుత్స్థం రథైర్వాజిభిరేవ చ
మేఘాల్లా కనిపించే, గొప్ప శరీరశక్తి కలిగిన వారు, రథాలు మరియు కుదిరిన గుర్రాలతో కకుత్థ్సునిపై దూసుకొచ్చారు.
గజైః పర్వతకూటాభై రామం యుద్ధే జిఘాంసవః। తే రామే శరవర్షాణి వ్యసృజన్ రక్షసాం గణాః
పర్వతశిఖరాల్లాంటి ఏనుగులతో రాముని చుట్టూ చేరి, యుద్ధంలో అతన్ని చంపాలని కోరుకున్న ఆ రాక్షస గణాలు, రామునిపై బాణాల వర్షం కురిపించాయి.
శైలేన్ద్రమివ ధారాభిర్వర్షమాణా మహాఘనాః। సర్వైః పరివృతో రామో రాక్షసైః క్రూరదర్శనైః
భయంకరమైన రూపం కలిగిన రాక్షసులతో四వైపులా చుట్టుముట్టబడి, రాముడు వర్షం కురిపించే పెద్ద మేఘాల మధ్య ఉన్న పర్వతాధిపతిలా కనిపించాడు.
తిథిష్వివ మహాదేవో వృతః పారిషదాం గణైః। తాని ముక్తాని శస్త్రాణి యాతుధానైః స రాఘవః
పండుగ రోజులలో మహాదేవుడు పరిషద్ గణాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నట్టు, రాఘవుడు ఆ యాతుధానులు వదిలిన ఆయుధాలను ఎదుర్కొన్నాడు.
ప్రతిజగ్రాహ విశిఖైర్నద్యోఘానివ సాగరః। స తైః ప్రహరణైర్ఘోరైర్భిన్నగాత్రో న వివ్యథే
సముద్రం నదుల ప్రవాహాలను ఎలా అడ్డుకుంటుందో, రాముడు తన బాణాలతో ఆ ఆయుధాలను తిప్పికొట్టాడు. ఆ భయంకరమైన ఆయుధాలతో శరీరం గాయపడినా, అతడు కదలలేదు.
రామః ప్రదీప్తైర్బహుభిర్వజ్రైరివ మహాచలః। స విద్ధః క్షతజాదిగ్ధః సర్వగాత్రేషు రాఘవః
అనేక అగ్ని మెరుపుల్లా బాణాలతో గాయపడి, రక్తంతో తడిసి, రాఘవుడు పెద్ద పర్వతంలా కనిపించాడు.
బభూవ రామః సంధ్యాభ్రైర్దివాకర ఇవావృతః। విషేదుర్దేవగన్ధర్వాః సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః
సాయంత్రపు మేఘాలతో కప్పబడిన సూర్యుడిలా రాముడు కనిపించాడు. ఆ దృశ్యాన్ని చూసి దేవతలు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, మహర్షులు నిరుత్సాహపడిపోయారు.
ఏకం సహస్రైర్బహుభిస్తదా దృష్ట్వా సమావృతమ్। తతో రామస్తు సంక్రుద్ధో మణ్డలీకృతకార్ముకః
ఒక్కడైన రాముడు అనేక వేల మంది శత్రువులచేత చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడని చూసి, ఆ సమయంలో రాముడు కోపంతో తన విల్లును వలయాకారంగా సిద్ధం చేసుకున్నాడు.
ససర్జ నిశితాన్ బాణాన్ శతశోఽథ సహస్రశః। దురావారాన్ దుర్విషహాన్ కాలపాశోపమాన్ రణే
రాముడు యుద్ధంలో వందలాది, వేలాది పదునైన బాణాలను వదిలాడు. అవి ఎదుర్కోలేని, భయంకరమైన, మరణపు పాశాల్లా ఉండేవి.
ముమోచ లీలయా కఙ్కపత్రాన్ కాఞ్చనభూషణాన్। తే శరాః శత్రుసైన్యేషు ముక్తా రామేణ లీలయా
రాముడు సులభంగా బంగారు అలంకారాలున్న పక్షిపక్షాలతో కూడిన బాణాలను వదిలాడు. ఆ బాణాలు శత్రుసైన్యంలో రాముడు ఆటగా వదిలినవిగా పడ్డాయి.
ఆదదూ రక్షసాం ప్రాణాన్ పాశాః కాలకృతా ఇవ। భిత్త్వా రాక్షసదేహాంస్తాంస్తే శరా రుధిరాప్లుతాః
మరణదేవుడు వేసిన పాశాల్లా, ఆ బాణాలు రాక్షసుల ప్రాణాలను తీసుకున్నాయి. రాక్షసుల శరీరాలను ఛేదించి, ఆ బాణాలు రక్తంతో తడిసిపోయాయి.
అన్తరిక్షగతా రేజుర్దీప్తాగ్నిసమతేజసః। అసంఖ్యేయాస్తు రామస్య సాయకాశ్చాపమణ్డలాత్
ఆ బాణాలు ఆకాశంలోకి ఎగిరి, అగ్ని సమానమైన తేజస్సుతో మెరిసిపోయాయి. రాముని విల్లు నుండి లెక్కలేనన్ని బాణాలు బయటపడ్డాయి.
వినిష్పేతురతీవోగ్రా రక్షఃప్రాణాపహారిణః। తైర్ధనూంషి ధ్వజాగ్రాణి చర్మాణి కవచాని చ
అత్యంత భయంకరంగా వెలువడిన ఆ బాణాలు రాక్షసుల ప్రాణాలను తీసేశాయి. వాటితో రాముడు విల్లు, ధ్వజాల తలలు, కవచాలు, రక్షణలన్నీ కోసేశాడు.
బాహూన్ సహస్తాభరణానూరూన్ కరికరోపమాన్। చిచ్ఛేద రామః సమరే శతశోఽథ సహస్రశః
రాముడు యుద్ధంలో వందలాది, వేలాది చేతికి ఆభరణాలు ఉన్న భుజాలు, ఏనుగు తొండాల్లాంటి తొడలను కోసేశాడు.